అయతి శ్రద్ధయోపేతో

అర్జున ఉవాచ... అయతి శ్రద్ధయోపేతో యోగా చ్చలితమానసః। అప్రాప్య యోగ సంసిద్ధిం కాం గతిం కృష్ణ గచ్ఛతి॥37॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...।ఆత్మ సంయమ యోగము... అర్జునుడికి అసలు సిసలైన అనుమానం వచ్చింది.నిజమే కదా!శ్రీకృష్ణుడు చాలా కష్టం అంటున్నాడు.కానీ సాధించాలంటున్నాడు.నిజంగా ఎంత మంది సాధించగలరు?ఎంత మంది మొదలు పెట్టి,చేయలేక,చేతకాక మధ్యలోనే అస్త్ర సన్న్యాసం చేస్తారు?ఎంత మంది అసలు ఈ కోణంలో ఆలోచించరు? అదే అడుగుతున్నాడు.కృష్ణా!ఓ బావా!నీవు చెప్పేదంతా చాలా బాగుంది.స్పూర్తిదాయకంగా ఉంది.కానీ బావా!శ్రద్ధ ఉన్నా ప్రయత్నించని వాడు ఏమవుతాడు?మొదలు పెట్టినా,ఏ కారణాల వల్లనైనా మనసు చలించి,సిద్ధి పొందలేని మానవుడి గతి ఏంది?ఇలాంటి అభాగ్యుల పరిస్థితి ఏంది?

అసంయతాత్మనా యోగో

అసంయతాత్మనా యోగో దుష్ప్రాప ఇతి మే మతిః। పశ్యాత్మనా తు యతతా శక్యోఽవాప్తు ముపాయతః॥36॥6॥శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఓపికగా చెబుతున్నాడు..।మనిషికి ఏమి కావాలి?అని.అర్జునా!ఓ పార్థా!నేను ఒకటి చెబుతాను,విను.పిల్లవాడు తుంటరిగా ఉంటాడు.చెప్పిన మాట వినడు.తల్లి దండ్రులు వాడు అంతే అని గాలికి వదిలేస్తారా?వదిలెయ్యరు కదా!నయానో,భయానో వాడిని మంచి దారిలో పెడతారు కదా!ఇక్కడ కూడా అంతే!మనసు చంచలమయినది.నిజమే!అందుకని కళ్ళాలు వేయకుండా వదిలేస్తామా?దాని వల్ల నష్టం మనకే అని తెలిసి అదుపూ ఆజ్ఞా లేకుండా గాలికి వదిలేస్తామా?మనసు పై నిగ్రహం ఉంచుకోలేని వాడు యోగసాథన చేయలేడు.దానికి ఎలాంటి దగ్గర మార్గాలు లేవు.మనో నిగ్రహం సాథించామంటే ఏదో ఒక ఉపాయం దొరుకుతుంది యోగసాథనకూ,అలాగే యోగసిద్ధికీ.

అసంశయం మహాబాహో

శ్రీ భగవానువాచ... అసంశయం మహాబాహో మనో దుర్నిగ్రహం చలమ్। అభ్యాసేన తు కౌన్తేయ వైరాగ్యేణ చ గృహ్యతే॥35॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము...శ్రీకృష్ణుడికి అర్జునుడి అనుమానాలు విని సంతోషం వేసింది.ఎందుకు?ఎందుకంటే ఒక శిష్యుడు మనసు పెట్టి వింటున్నాడు అని అర్థం కనుక.అర్థం చేసుకునేదానికి శాయశక్తులా తపిస్తున్నాడు అని గుర్తు.ఇంక పరవాలేదు బండి దారిలోకి వస్తున్నది అని ఊపిరి తీసుకున్నాడు.చిన్నగా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కిరీటీ!నీ అనుమానాలలో తప్పు లేదు.ఎవరైనా అలానే అనుకుంటారు.కానీ నేను ఒక విషయం చెబుతాను.వేప ఎలా ఉంటుంది,చెప్పు?చేదుగా ఉంటుంది కదా!నోట్లో పెట్టుకోని,ఆహా!ఓహో!అంటూ తన్మయత్వంగా ఆస్వాదించగలమా?లేదు కదా!దానికి చాలా మంచి గుణాలు ఉన్నాయి,కానీ మనకు రుచి కూడా చూడబుద్ధి కాదు.నాలుక కొనకు కూడా తాకించ బుద్ధి కాదు.కానీ చిన్నగా రోజూ కొంచెం కొంచెం తినడం మొదలు పెట్టాము,అనుకో!కొన్ని రోజులకు కష్టం అనిపించదు కదా!బాగా అలవాటు అయేటప్పచికి దాంట్లో కూడా మంచి కనిపిస్తుంది కదా!ఇది కూడా అలాగే!మనసు చంచలమైనదే!నిగ్రహించడము ఇంకా కష్టమే?కానీ..।అభ్యాసము అనే ఒక ప్రక్రియ ఉంది చూసావూ.అది రామబాణంలా పని చేస్తుంది.దానికి తోడు వైరాగ్యం అనే సాథనం యొక్క ఆసరా తీసుకున్నావు అనుకో,అద్భుతాలు సృష్టించవచ్చు.మనశక్తి యుక్తులు మనకు తెలియడం లేదు.సానబెడితేగానీ వజ్రం మెరవదు కదా!మన మస్తిష్కం కూడా అంతే.అర్థమైందా నాన్నా!

చంచలం హి మనః కృష్ణ

చంచలం హి మనః కృష్ణ ప్రమాథి బలవద్దృఢమ్। తస్యాహం నిగ్రహం మన్యే వాయోరివ సుదుష్కరమ్॥34॥6॥శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడి ముందు తన శంకలూ,అనుమానాలూ,భయాలూ పెడుతున్నాడు.కృష్ణా!ఓ సఖా!నీకేమి?అన్నీ చెబుతావు.ఒకసారి సమదృష్టి అంటావు.ఇంకోసారి మనోనిగ్రహము అంటావు.అవునా!అని అనుకునేలోపల యోగము అని అంటావు.నీకు తెలుసు కదా జీవులు ఉండే ఈ ప్రపంచం ఎలా ఉంటుందో అని.ఇక్కడ మనం గాలిని నిరోథించగలమా?లేదు కదా!మనసు కూడా గాలి లాగే చంచలమయినది,గుప్పిట్లో బంథించలేనిది కదా!ఆంజనేయుడిని వాయుపుత్రుడు అని ఎందుకు అంటారు?గాలి లాగ అంత బలవంతుడు కాబట్టి కదా!మరి నువ్వేమో మనసును కట్టుదిట్టంగా,కను సన్నల్లో పెట్టుకోమంటావు.ఎట్లా కుదురుతుంది,స్వామీ?నాకైతే ఇది అయ్యే వ్యవహారం లా కనిపించడం లేదు.

యోఽయం యోగస్త్వయా ప్రోక్త

అర్జున ఉవాచ... యోఽయం యోగస్త్వయా ప్రోక్త స్సామ్యేన మధుసూదన। ఏతస్యాహం న పశ్యామి చంచలత్వాత్ స్థితం స్థిరామ్॥33॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... అర్జునుడు ఇందాకటి నుంచి ఉగ్గబట్టి కూర్చుని,శ్రీకృష్ణుడు చెప్పేదంతా వింటున్నాడు.కొంచెం అర్థమవుతూ,కొంచెం గజిబిజిగా అనిపిస్తున్నట్లు ఉంది.మనసులో సంశయాలు పెట్టుకోకూడదు కదా!అందుకని గొంతు సవరించుకుని తన నేస్తాన్ని అడుగుతున్నాడు.కృష్ణా!ఓ బావా!నీవు చెప్పిందంతా శ్రద్ధగా వింటూ ఉన్నాను.నీవు ఇప్పుడు ఏమి చెప్పావు?ముందర మనసును స్థిర పరుచుకోవాలి,సమదృష్టి పెంపొందించుకోవాలి అని చెప్పావు కదా!అట్లా చేస్తే కానీ యోగి కాలేము అని అంటున్నావు కదా!మనసు సహజగుణమే చంచలంగా ఉండడము.మరి అలాంటప్పుడు నీవు చెప్పేదంతా ఎలా ఆచరించగలను?ఆ యోగ స్థితి ఎలా చేజిక్కించుకోగలను?దిక్కుతోచడం లేదు.

ఆత్మౌపమ్యేన సర్వత్ర

ఆత్మౌపమ్యేన సర్వత్ర సమం పశ్యతి యోఽర్జున। సుఖం వా యది వా దుఃఖం స యోగీ పరమో మతః॥32॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి మనిషి భావజాలము ఏ రీతిలో ఉండాలి అనే విషయము చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కుంతీపుత్రా!నన్ను కొడితే నాకు నొప్పి అనిపిస్తుంది కదా!మరి నిన్ను కొడితే వింజామరలు వీచినట్లు ఉంటుందా?ఉండదు కదా!నీకు కూడా నొప్పే అనిపిస్తుంది కదా!ముందర మనము అది గ్రహించాలి.ప్రతి ప్రాణి స్పందన ఒక విషయానికి ఒకేలాగ ఉంటుంది అని.కాబట్టి ఎదుటి వారి సుఖ దుఃఖాలను మనవి లాగ మనము స్పందించగలగాలి.అందరి కష్టము మన కష్టము,అందరి సుఖము మన సుఖము.ఈ సత్యము మనం తెలుసుకున్న నాడు మనమే యోగులము,యోగిశ్రేష్టులము అవుతాము.ఎందుకంటావా?అందరి నొప్పి మనకు నొప్పి అంటే ఎదుటి వారికి ఆ నొప్పి కలుగకుండా జాగ్రత్త పడతాము.అందరి ఆనందము మన ఆనందము అనుకుంటే సాంఘిక న్యాయము,ప్రశాంతతలకు పాటుపడతాము.

సర్వభూతస్థితం యో మాం

సర్వభూతస్థితం యో మాం భజత్యే కత్వమాస్థితః। సర్వథా వర్తమానోఽపి స యోగీ మయి వర్తతే॥31॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి సమదృష్టి ఉండడం ఎంత ముఖ్యమయిన ప్రక్రియో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!ఇందాకటి నుంచీ నీకు చెబుతున్నాను కదా నేను సర్వాంతర్యామిని అని.నేను నీలో ఉంటాను,నీ చుట్టూ ఉంటాను.అలానే సర్వభూతాలలోను ఉపస్థితమై ఉంటాను.ఆ విషయం మనకు అర్థం అయింది అనుకో,అప్పుడు ఎవరినీ చులకన భావంతో చూడము.అందరికీ గౌరవము ఇస్తాము.ఎందుకంటే నేను నేను కాదు,నాలో పరమాత్మ ఉన్నాడు.నీవు నీవు కాదు.ఎందుకంటే నీలోనూ పరమాత్మ ఉన్నాడు.అంటే అర్థం ఏంది?మన ఇద్దరమూ ఒకటే,సమానమే అని కదా అర్థము.అందుకే చెబుతున్నాను మిత్రమా.భేదభావం లేకుండా అన్ని ప్రాణులలో అంతర్హితంగా ఉన్న నన్ను ధ్యానించాలి.అప్పుడు ఆ ధ్యాని ఎవరైనా,ఏ స్థితిలో ఉన్నా నా యందే ఉంటాడు.