జితాత్మనః ప్రశాంతస్య

జితాత్మనః ప్రశాంతస్య పరమాత్మా సమాహితః। శీతోష్ణ సుఖదుఃఖేషు తథా మానావ మానయోః॥7॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో ఇలా అంటున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!నేను నిగ్రహము అని చెప్పాను కదా!నిగ్రహము అంటే ఏమనుకుంటున్నావు?ఉదాహరణగా కొన్ని చెబుతాను,విను.అబ్బ చలి!అబ్బో ఎండ!అబ్బబ్బో ఉక్క!అనుకోకూడదు.బయట పరిస్థితి ఎలా ఉన్నా సహించడము నేర్చుకోవాలి.విసుకులు,అలకలు మానాలి.సుఖాలు వస్తే ఎగిరెగిరి పడడం..।అదే దుఃఖాలు,కష్టాలు వస్తే మూలన కూర్చొని కుమిలి కుమిలి ఏడవడం మానేయాలి.గుండెను దిటవు పరుచుకుని,ఏ పరిస్థితి వచ్చినా ఎదుర్కొనగలగాలి.ఎవరైనా మనలను ఆహా!ఓహో!అంటూ అందలం ఎక్కించితే ఆకాశపుటంచులను తాకడం,అదే ఎవరి చేత అయినా అవమాన పరంపరలు ఎదురైతే అథఃపాతాళానికి కూరుకు పోవడం మానాలి.ఇదంతా ఎప్పుడు జరుగుతుందో చెప్పేదా?మన పైన ,మన నడవడిక పైన,మన నిగ్రహం పైన మనకు నమ్మకం ఉన్నప్పుడు జరుగుతుంది.మనము ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా,లోక హితము కోసరము ఉంటే ఇవేవీ పట్టించుకోము. ఈ బాహ్యపరమయిన విషయాలకు చలించకుండా మనిషి ఉండగలగాలి.ఆత్మ నిగ్రహము అలవరుచుకోవాలి.శాంత చిత్తముతో ఉండాలి.అప్పుడు మానవుడు పరమాత్మానుభవము పొందగలుగుతాడు.

బంధురాత్మాఽఽత్మనస్తస్య

బంధురాత్మాఽఽత్మనస్తస్య యే నాత్మై వాత్మనా జితః। అనాత్మనస్తు శత్రుత్వే వర్తేతాఽఽత్మైవ శత్రువత్॥6॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఆత్మ వ్యవహారము గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!ఏదైనా అర్థం చేసుకునే తపన ఉంటే సులభంగా అర్థం అవుతుంది.రెండు ఒకట్ల రెండు,రెండు రెళ్ళ నాలుగు అవుతుంది కదా?కానీ దీంట్లో ఏందో మతలబు ఉంది అని ఏమేమో ఆలోచించామనుకో,లెఖ్ఖ తప్పుతుంది.ఇక్కడ కూడా అంతే!నిగ్రహపరులకు,సన్మార్గంలో నడచేవారికి ఆత్మ ఆత్మ బంధువు అవుతుంది.నిగ్రహం లేని వారికి,ఒక దారీ తెన్నూ లేకుండా,ఎటు పడితే అటు పోయేవాడికి..।ఇదే ఆత్మ శత్రువు అవుతుంది.కాబట్టి మన ఆత్మ మనకు మంచి మిత్రువా,శత్రువా అనేది మనమే తేల్చుకోవాలి.

ఉద్ధరేదాత్మనాఽఽత్మానం

ఉద్ధరేదాత్మనాఽఽత్మానం నాత్మాన మవసాదయేత్। ఆత్మైవ హ్యాత్మనో బంధు రాత్మైవ రిపు రాత్మనః॥5॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అసలు విషయం చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కౌంతేయా!నీవు ఎప్పుడూ ఈ భ్రమలో ఉండొద్దు.ఎవరో వస్తారు,మనకు ఏదో చేస్తారు.మనలను ఉద్ధరిస్తారు.గట్టున పడేస్తారు అని.ఎందుకంటే మార్పు అనేది మనలో నుంచి రావాలి.చలనం మనలో కలగాలి.ఎంత సేపూ ఎవ్వడూ చో...చో...అంటూ మనలను ముందుకు నెట్టడు.ఎవరైనా గుర్రాన్ని నీటి దగ్గరకు తీసుకెళ్ళగలరు కానీ దాని చేత నీరు త్రాగించలేరు కదా!కబట్టి ఈ సంసారం నుంచి ఎవరికి వారే ఆత్మోద్ధరణ చేసుకోవాలి.ఊరికినే కూర్చుని రా..।రా..।అంటే ఏదీ రాదు.పతనం కాకుండా ఉండాలంటే మన వంతు ప్రయత్నం కూడా ఉండాలి కదా!ఆత్మకు ఆత్మనే బంథువు.మనం నియంత్రణలో పెట్టుకోకపోతే అదే మనకు శత్రువు అవుతుంది.

యదా హి నేంద్రియార్థేషు

యదా హి నేంద్రియార్థేషు న కర్మ స్వనుషజ్జతే। సర్వ సంకల్ప సన్న్యాసీ యోగారూఢ స్త దోచ్యతే॥4॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి మళ్ళీ మళ్ళీ చెబుతున్నాడు...ఫలాపేక్ష వీడకుండా యోగములో మనము ముందుకు పోలేము.నిజానికి అదే మొదటి మెట్టు.అర్జునా!ఓ పార్థా!సంకల్పము అంటే ఒక పని చేయాలనే బలమయిన కోరిక.ముందర ఆ తపన మనము వదల గొట్టుకోవాలి.ఇంద్రియ విషయాలకు సంబంథించి మోహము పనికిరాదు.వాటి పరమయిన కర్మలను చేయాలి అనే ఆవేశము విడనాడాలి.అలా అన్ని కోరికలనూ,సంకల్పాలను వదిలి వేయగలిగిన నాడే మనము యోగారూఢులము అని చెప్పబడతాము.

ఆరురుక్షో ర్మునే ర్యోగం

ఆరురుక్షో ర్మునే ర్యోగం కర్మ కారణ ముచ్యతే। యోగారూఢస్య తస్యైవ శమః కారణ ముచ్యతే॥3॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీ కృష్ణుడు అర్జునుడికి యోగంలో మెళకువలు చెబుతున్నాడు. అర్జునా!మనము ఇప్పుడే యోగము,సన్న్యాసము గురించి మాట్లాడుకున్నాము కదా!మనము యోగాభ్యాసము చేయాలని ముందర సంకల్పించుకోవాలి.మొదట్లో,మొదట్లో...అదే ప్రాథమిక దశలో కర్మయే సాథనమవుతుంది.కొంచెం బండి ముందరకు వెళితే,ఆ తరువాత శమము సాథనమవుతుంది.శమము అంటే ఏంది అని తత్తర బిత్తర కానక్కరలేదు.శమము అంచే నివృత్తి.అంటే యోగాసక్తి ఉన్నవారు ముందర ఫలాపేక్ష లేకుండా కర్మలను ఆచరించడం అలవాటు చేసుకోవాలి.అలా ఆ అలవాటు జీవన విథానము అయి,మనసు పరిశుద్థం అవుతుంది.అప్పుడు జ్ఞానేంద్రియాలను అదుపులో ఉంచుకుని,ప్రశాంతంగా ధ్యానము లోకి వెళ్ళవచ్చు.ముందర ఆ సాథన లేక పోతే అభాసుపాలు అవుతాము.కళ్ళు,ముక్కు మూసుకుని ధ్యాన ముద్రలో కూర్చోవడానికి ఏమి?హాయిగా కూర్చుంటాము.కళ్ళు మూసుకున్నా,మన కోరికలు,ఆశలు తూనీగల్లాగ మన బుర్రలో తిరుగుతూ ఉంటాయి.మనిషిని,మనసును ప్రశాంతంగా ఏ పనీ చేసుకోనివ్వవు.

యం సన్న్యాస మితి ప్రాహుః

యం సన్న్యాస మితి ప్రాహుర్యోగం తం విద్ధి పాండవ। న హ్య సన్న్యస్త సంకల్పో యోగీ భవతి కశ్చన॥2॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము.... శ్రీకృృష్ణుడు అర్జునుడికి చెబుతున్నాడు.అర్దునా!ఓ పాండవా!సన్న్యాసి అన్నా,యోగి అన్నా ఒకటే!సన్న్యాసము,యోగము అంటే దీక్ష అనే కదా!ఒక ప్రక్క లోకంలో ఉండేవన్నీ మనకే కావాలనుకుంటాము...ఇంకో ప్రక్క సన్న్యాసులలో కలసిపోతాము,యోగీశ్వరులము అయిపోతాము అని డంబాలు చెబుతే ఎట్లా కుదురుతుంది,చెప్పు?సంకల్పాలను వదలలేనివాడు,సన్న్యసించలేని వాడు ఎప్పటికీ యోగి కాలేడు,కానేరడు.

అనాశ్రితః కర్మఫలం

శ్రీ భగవానువాచ... అనాశ్రితః కర్మ ఫలం కార్యం కర్మ కరోతి యః। స సన్న్యాసీ చ యోగీ చ న నిరగ్నిర్న చా క్రియః॥1॥6। ఆత్మ సంయమ యోగము...షష్ఠోఽధ్యాయః... భగవంతుడు అయిన శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో అంటున్నాడు.అర్జునా!పార్థా!సన్న్యాసి అంటే ఎలా ఉంటాడో చెబుతాను,విను.నిజమయిన సన్న్యాసి కర్మ ఫలాన్ని ఎప్పుడూ కోరడు.కానీ అట్లా అని కర్మలు చేయడం ఆపడు.తను ధర్మబద్ధంగా చేయవలసిన కర్మలు అన్నిటినీ ఆచరిస్తాడు. అతడే యోగి.కర్మలు త్యజించినంత మాత్రాన ఎవరూ సన్న్యాసి అవడు.అగ్నిహోత్రాది కర్మలు వదిలి పెట్టడం ఒక్కటే చాలదు.ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా మనగలగాలి.