యో మాం పశ్యతి సర్వత్ర

యో మాం పశ్యతి సర్వత్ర సర్వం చ మయి పశ్యతి। తస్యాహం న ప్రణశ్యామి స చ మే న ప్రణశ్యతి॥30॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఇప్పుడే చెప్పాడు కదా యోగి తనలో అందరినీ,అందరిలో తనను చూసుకుంటాడు అని.ఆఁ!చూస్తే ఏమవుతుంది?అని కదా మనందరి అనుమానం.దానికి సమాథానం భగవంతుడే చెబుతున్నాడు.శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో అంటున్నాడు.అర్జునా!ఓ మిత్రమా!నీకు ఇప్పుడు అసలు రహస్యం చెబుతాను.ఎవడైతే అన్ని ప్రాణుల యందు నన్నూ,నా యందు సమస్త ప్రాణులనూ చూస్తాడో వాడే యోగి.ఎందుకంటే యోగి తనలో ఉన్న దైవాన్నీ,పరమాత్మనీ చూడగలుగుతాడు.అలాగే అన్ని ప్రాణులలోనూ అదే దైవాన్ని చూడగలుగుతాడు.అందుకే అతనికి అందరూ సమానమే అనిపిస్తుంది.అంతే కాదు,సఖా.అలాంటి వాడి యందే నా దృష్టి అన్ని వేళలా ఉంటుంది.వాడి దృష్టీ నా యందే సతతం ఉంటుంది.అంత కంటే మోక్షం,పరమార్థం ఇంక ఏమి ఉంటుంది చెప్పు,మానవుడికి?

సర్వభూతస్థ మాత్మానం

సర్వభూతస్థ మాత్మానం సర్వభూతాని చాత్మని। ఈక్షతే యోగ యుక్తాత్మా సర్వత్ర సమదర్శనః॥29॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి యోగాభ్యాసము వలన లాభాలు చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!యోగము అభ్యసించడం,మన జీవితంలో ఒక భాగం చేసుకోవడం వలన చాలా లాభాలు ఉన్నాయి,తెలుసా?అతనికి సమతా భావము ఉంటుంది.మళ్ళీ అదేంది అంటావా?అంటే అన్ని ప్రాణులనూ సమదృష్టితో చూడగలుగుతాడు.నీవే నేను,నేనే నీవు లాగ అనుకో!అన్ని జీవాల యందు తనను చూసుకుంటాడు.తన యందు సర్వభూతాలనూ దర్శిస్తాడు.అంతే కదా!మనము ఎవరిని సమ ఉజ్జీలు అనుకుంటాము?మనకు ఉన్న శక్తియుక్తులు ఎదుటి వాడిలో ఉన్నప్పుడే కదా!సర్వ ప్రాణులను సమంగా చూడడమంటే?చిన్న అయినా పెద్ద అయినా,బలవంతుడు అయినా బలహీనుడు అయినా..।అలా ప్రతి ప్రవృత్తిలో మనలను మనం ఎదుటి జీవిలో చూసుకోగలగాలి.

యుంజన్నేవం సదాత్మానం

యుంజన్నేవం సదాత్మానం యోగీ విగతకల్మషః। సుఖేన బ్రహ్మ సంస్పర్శ మత్యంతం సుఖ మశ్నుతే॥28॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ మిత్రమా!నేను నీకు చెప్పే ప్రతి విషయమూ ఆచరించడము చాలా కష్టము.కానీ నీవు ఒకటి అర్థం చేసుకో.అది నిజంగా సులభతరమయితే నీవు అసలు నా దగ్గర ఇంత సేపు చెప్పించుకోవు కదా!అది కష్టతరము కానీ అనుభవయోగ్యము కాబట్టి నేను నీకు చెప్పే ప్రయత్నము చేస్తున్నాను,నీవు అర్థం చేసుకోవాలని తాపత్రయ పడుతున్నావు. బావా!మనము ఎటువంటి దోషభావాలు లేకుండా మనసును యోగమందు నిమగ్నం చేయాలి.అట్లా చేయగలిగితే ఆ యోగి బ్రహ్మ జ్ఞానం పొందగలుగుతాడు.శాశ్వత ఆనందం అదే కైవల్యం పొందుతాడు.ఇందులో ఎలాంటి అనుమానమే లేదు.

ప్రశాంత మనసం హ్యేనం

ప్రశాంత మనసం హ్యేనం యోగినం సుఖ ముత్తమమ్। ఉపైతి శాంతరజసం బ్రహ్మభూత మకల్మషమ్॥27॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ కిరీటీ!నేను ఇందాకటి నుంచీ ఇంద్రియ నిగ్రహము గురించి చెబుతున్నాను కదా!అంతే ముఖ్యమయినది ఇంకొకటి ఉంది.అది ఏందో నువ్వు చెప్పగలతావా?ఆలోచించు.సరే!నేనే చెబుతాను,విను.మనసును నిష్కల్మషంగా,ప్రశాంతంగా పెట్టుకోగలగడం.ఎందుకంటావా?మనము ఏదో సాధించాము అనే భావన వచ్చింది,అనుకో.మనకు తెలియకుండానే గర్వం పొడచూపుతుంది.ఆ విషయం మనకు కూడా తెలియదు.మిగిలిన విషయాలు చాలా తృణప్రాయంగా,లెఖ్ఖలోనికి రానివిగా తీసేస్తాము.ఆ చులకన భావము,ఆ విసుగు,ఆ ఛీదర,ఆ ఛీత్కారము మనము పక్కన పెట్టాలి.ఎదుటి వారి మనసు నొప్పించ కూడదు...తెలిసి గానీ,తెలియక గానీ.ఆ స్పృహ మనకు ఖచ్ఛితంగా ఉండాలి.అది ఉండాలంటే మొదట మన మనసు ప్రశాంతంగా ఉండాలి,ఉంచుకోగలగాలి.మనిషికి తెలివి తేటలు ,జ్ఞానము ఎంత ముఖ్యమో..।మంచి మనసు,సమభావము,దయ,దాక్షిణ్యం కూడా అంతే ముఖ్యము.అలా ఉన్నప్పుడే బ్రహ్మానందానుభూతి తనకు తానై వచ్చి మన ఒడిలో వాలుతుంది.మన కైవసము అవుతుంది.

యతో యతో నిశ్చరతి

యతో యతో నిశ్చరతి మన శ్చంచల మస్థిరమ్। తత స్తతో నియమ్యైత దాత్మన్యేవ వశం నయేత్॥26॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఒక విషయం పదే పదే చెబుతున్నాడు.అంటే దాని అర్థం ఏంటి?అది మన జీవిత విథానానికి చాలా ముఖ్యం అని కదా!ఆయనకు ఇంక వేరే పని పాటలు లేక కాదు కదా!అర్జునా!ఓ బావా!మనసు చంచలమయినది అని నాకు తెలుసు,నీకు కూడా తెలుసు.అలాగని అది చెప్పినట్లల్లా మనం ఆడకూడదు.ఒక నియంత్రణ,నియమం అంటూ పెట్టుకోవాలి.లేకుంటే అది మన చేత కథాకళి ఆడిస్తుంది.అలాంటి పరిస్థితుల్లో మనం ఏమి చేయాలో నువ్వు చెప్పు?జ్వరం వస్తే మనం ఏమి చేస్తాము?లంఖణాలు ఉంటాము.పత్యం పాటిస్తాము.మందులు వేసుకుంటాము.ఇవన్నీ మనం ఇష్టమయి చేయము కదా!మళ్ళీ బండి మామూలు కావాలి కాబట్టి చేస్తాము.అలానే మనసు చంచలమయినదని అది ఆడించినట్లంతా ఆడకూడదు.విషయాల వైపుకు పోకుండా నిగ్రహించాలి.మనసును ప్రశాంతమయిన ఆత్మ వైపుకు తిప్పుకోవాలి.పరమాత్మ వైపుకు మళ్ళించి,అతని వశంలోకి మనం వెళ్ళాలి.

శనై శ్శనై రుపరమేత్

శనై శ్శనై రుపరమే ద్బుద్ధ్యా ధృతి గృహీతయా। ఆత్మ సంస్థం మనః కృత్వా న కించిదపి చింతయేత్॥25॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అరటి పండు ఒలిచి నోట్లో పెట్టినంత వివరంగా,విపులంగా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ మిత్రమా!మనం మనసుతో ఇంద్రియాలను నిగ్రహంలో ఉంచుకోవాలి.ఎందుకనంటావా?ఎందుకంటే క్షణికమయిన సుఖాలు ఉన్నాయి చూసావూ?రా!రా!సరసకు చేరా!అంటూ కన్ను గీటుతుంటాయి.ఊరిస్తూ ఉంటాయి.మనమంటే ఇంత ఇష్టమా?అని చొంగ కార్చుకుంటూ వాటి వెనక పరుగులు తీస్తాము.ఇంకేముంది?కాలు జారడాలో?ఊబిలో కూరుకుపోవడాలో?ఇంక అక్కడ నుంచి వెనకకు వచ్చే ప్రసక్తి ఉండదు.అందుకే మళ్ళీ మళ్ళీ చెబుతున్నాను.మనో నిగ్రహం అత్యంత అవసరము!ధీరుడుగా ఉందాము.ప్రాపంచిక విషయాల నుండి బుద్ధిని దూరంగా ఉంచుకుందాము.మనసును ఆత్మ యందే కుదురుగా ఉండేలా చూసుకుందాము,చేసుకుందాము.మనసు పరి పరి విథాలా పోతానంటుంది.కానీ దానిని అదుపులో పెట్టుకుందాము.కళ్ళాలు వేద్దాము.ఇలా వేరే ఆలోచనలు,చింతలూ లేకుండా జాగరూకతతో ఉందాము.

సంకల్ప ప్రభవాన్ కామాన్

సంకల్ప ప్రభవాన్ కామాన్ త్యక్త్వా సర్వా నశేషతః। మనసై వేంద్రియగ్రామం వినియమ్య సమంతతః॥24॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత.।।ఆత్మ సంయమ యోగము.. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కిరీటీ!మనం ఈ భూమి పైన పుట్టాము కదా!కాబట్టి ప్రాపంచిక విషయాల పైన రక్తి,అనురక్తి,మోహము,లాలస,తపన సహజంగా ఉంటాయి.ఆ యా సంకల్పాల వల్ల పుట్టే కోరికలు ఒకటో రెండో ఉండవు.తేనె తుట్టె కదిలిస్తే తేనెటీగలు ఎన్ని మన పైకి దాడి చేస్తాయి,మూకుమ్మడిగా?చెప్పు?అంతకంటే పదింతలు కోరికలు మనల్ని చుట్టుముట్టుతాయి.అనుమానమే లేదు.మనం ఎంత గింజుకున్నా వాటి నుంచి తప్పించుకోలేము,వాటి ముళ్ళ నుంచీ తప్పించుకోలేము.కానీ,ఆ కోరికలను మనము నిగ్రహించగలగాలి.వాటి నుంచి దూరంగా వచ్చేయాలి.విషయాలను ఇంద్రియాలనుంచి మరల్చగలగాలి.అంటే ఇంద్రియ నిగ్రహము పాటించాలి.ఓ యమ్మో!ఇదంతా మన వల్ల అవుతుందా?అని మొదట్లోనే అస్త్ర సన్న్యాసం చేయకూడదు.