సన్న్యాసః కర్మ యోగశ్చ

శ్రీభగవానువాచ... సన్న్యాసః కర్మ యోగశ్చ నిశ్శ్రేయసకరా వుభౌ। తయోస్తు కర్మ సన్న్యాసా త్కర్మయోగో విశిష్యతే॥2॥5॥ శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడి మాటలకు కోపం తెచ్చుకోలేదు.విసుగు పడలేదు.మంచిగా చిరు నవ్వులు చిందిస్తూ సమాథానం చెప్పాడు.నేను కర్మలు మానమని చెప్పింది నిజమే!కర్మలు చేయమని చెప్పిందీ నిజమే!కాదనను.ఎందుకంటే కర్మత్యాగము,నిష్కామ కర్మానుష్ఠానము ...ఈ రెండూ కూడా శ్రేష్ఠమయిన ప్రక్రియలే!కానీ ఈ రెండింటినీ బేరీజు వేస్తే నిష్కామ కర్మ యోగమే ఉత్తమమయినది.ఎందుకంటే పనులకు పనులూ జరిగిపోతుంటాయి.వాటి వాసనలు కర్తకు అంటవు.ఎందుకంటే ఆ కర్మలను అతను ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా ఆచరిస్తాడు కాబట్టి.

సన్న్యాసం కర్మణాం కృష్ణ

అర్జున ఉవాచ... సన్న్యాసం కర్మణాం కృష్ణ పునర్యోగం చ శంససి। యచ్ఛ్రేయ ఏతయో రేకం తన్మే బ్రూహి సునిశ్చితమ్॥1॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।కర్మ సన్న్యాస యోగము... అర్జునుడికి శ్రీకృష్ణుడు ఒకటి తరువాత ఇంకొకటి చెబుతుంటే తల గిర్రున తిరుగుతుంది.కొంచెం అర్థం అయినట్లు ఉంటుంది.ఇంకొంచెం అర్థం కావడం లేదు.డోలాయమానంలో ఉన్నాడు.ఇంక ఉండబట్టలేక అడుగుతున్నాడు.బావా!కృష్ణా!ఏంది స్వామీ నీవు చెప్పేది?ఒకసారి కర్మలను వదలి పెట్టు అంటావు.ఇంతలో కర్మానుష్ఠానం చెయ్యి అంటావు.అనుమానం వద్దు అంటావు.జ్ఞానం అంటావు.సాథన అంటావు.స్థిత ప్రజ్ఞత అంటావు.కాసేపట్లో రా!లేచి రా!అంటావు.అసలు నేను ఏమి చెయ్యాలో దిక్కుతోచడం లేదు.సరిగ్గా,స్పష్టంగా చెప్పు సఖా అని అంటున్నాడు అర్జునుడు.

తస్మాదజ్ఞాన సంభూతం

తస్మాదజ్ఞాన సంభూతం హృత్ స్థం జ్ఞానాసి నాత్మనః। ఛిత్త్వైనం సంశయం యోగ మాత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ భారత॥42॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।జ్ఞాన యోగము.. ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతా సూపనిషత్సు బ్రహ్మ విద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదే జ్ఞాన యోగో నామ చతుర్థోఽధ్యాయః... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి భరోసా ఇస్తున్నాడు.అర్జునా!సఖా!నీవు ఇంక దిగులు పడాల్సింది,అనుమానించాల్సింది ఏమీ లేదు.ధైర్యంగా లేచి,ముందుకు పో!ఎందుకంటే జ్ఞానమనేది వజ్రాయుథం లాంటిది అని చెప్పాను కదా!ఆ జ్ఞానమనే కరవాలంతో సందేహాలు అనే తుప్పలను,కంచెలను నరుక్కుంటూ పో!నీకు తిరుగులేదు.యోగాన్ని ఆశ్రయించు.అదే నీకు సరైన మార్గం చూపుతుంది.నిన్ను ఆపేవాడు ఎవ్వడూ లేడు!లే!కదలి రా! ఇట్లు ఉపనిషత్తులు,బ్రహ్మవిద్య,యోగశాస్త్రముగా పేరొందిన శ్రీకృష్ణార్జున సంవాద రూపమయిన భగవద్గీతలో జ్ఞానయోగమను నాలుగవ అధ్యాయము సమాప్తము..।

యోగ సన్న్యస్త కర్మాణం

యోగ సన్న్యస్త కర్మాణం జ్ఞానసంఛిన్న సంశయమ్। ఆత్మవంతం న కర్మాణి నిబధ్నంతి ధనంజయ॥41॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।జ్ఞాన యోగము.. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి తన మాటల వెనక ఉండే పరమార్థం వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!హే ధనంజయా!నేను మనిషికి అలసత్త్వం,అజ్ఞానం,అశ్రద్ధ,అనుమానం,అసహనం ఉండకూడదు అని చెప్పాను కదా!ఎందుకనుకుంటున్నావు?శ్రద్ధ,సహనం చాలా ముఖ్యం అని చెప్పాను కదా!ఇవన్నీ చెప్పేదానికి కారణం ఒక్కటే!మనం పరమార్థ జ్ఞానంతో కర్మలను తెలుసుకుంటాము,ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా ఆచరిస్తాము.బ్రహ్మ జ్ఞానంతో సంశయ నివృత్తి చేసుకుంటాము.అట్లా చేసుకుంటే మానవుడిని ఎలాంటి కర్మలు కూడా బంధించ లేవు.

అజ్ఞ శ్చాశ్రద్ధధానశ్చ

అజ్ఞశ్చా శ్రద్ధధానశ్చ సంశయాత్మా వినశ్యతి। నాయం లోకోఽస్తిన పరో న సుఖం సంశయాత్మనః॥40॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఏ ఏపనులకు దూరంగా ఉండాలో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!మిత్రమా!ఇప్పుడు నీకు శ్రద్ధ,సహనాలతో జ్ఞానాన్ని సంపాదించవచ్చని చెప్పాను కదా!అట్లాగే మనం వేటి వేటికి దూరంగా ఉండాలో కూడా ప్రస్తావించుకుందాము.శ్రద్ధ,జ్ఞానము లేని వాడిని ఎవరూ బాగుపరచలేరు.అట్లాగే సందేహాలతో ఉక్కిరి బిక్కిరి అయ్యేవాడు,అసలు నమ్మకమనేదే లేని వాడు జీవితంలో ఏమీ సాథించలేడు.ఇంక వాళ్ళు చెడిపోకుండా,ఏమవుతారు,చెప్పు?అన్నీటికీ అనుమానం పెనుభూతమై రెంటికీ చెడ్డ రేవడి అవుతాడు.ఇట్లా ఇహంలో ప్రశాంతంగా ఉండలేడు.అటు పరంలో ఏమీ సాథించుకోలేడు.కాబట్టి ఓ అర్జునా!నీవు అశ్రద్ధ,అజ్ఞానం,అనుమానాలని దరిదాపుల్లోకి కూడా నీ జీవితంలోకి తీసుకురాకు.

శ్రద్ధావాన్ లభతే జ్ఞానం

శ్రద్ధావాన్ లభతే జ్ఞానం తత్పర స్సంయతేంద్రియః। జ్ఞానం లబ్ధ్వా పరాం శాంతి మచిరేణాధి గచ్ఛతి॥39॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।।జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడి బుర్రలోకి తను చెప్పేది బాగా నిక్షిప్తం కావాలని పదే పదే చెబుతున్నాడు.అర్జునా!సఖా!నేను నీకు ఏమి చెప్పాను?ముందర ఇంద్రియాలను నిగ్రహించుకోవాలి అనే కదా!ఆ తరువాత ఏకాగ్ర చిత్తం సాధించాలి.అది ఎట్లా అంటావా?శ్రద్ధ,సహనాలతో ఏకగ్ర సాథన చేయవచ్చు.అంటే మనసు పట్టు తప్పకూడదు.ఒకే విషయం పైన దృష్టి పెట్టి,దానిని కైవశం చేసుకోవాలి.అలా చేసేవాడు జ్ఞానాన్ని పొందగలుగుతాడు.జ్ఞానాన్ని పొందిన కొద్ది కాలంలోనే మోక్షాన్నీ పొందగలుగుతాడు.ఎందుకంటే ఇవన్నీ ఒకదానితో ఇంకొకటి ముడిబడి ఉంటాయి.ఒక ముడి విప్పగలిగితే,ఇంకో ముడి సులభంగా విప్పవచ్చు.మొదలు పెట్టక ముందే గందరగోళంగా,మొదలు,కొస అర్థం కావడం లేదు అనిపిస్తుంది.అంటే నీకు ఏమనిపిస్తుంది?సహనము,దీక్ష,పట్టుదల,జిజ్ఞాస ఉంటే ఏమైనా సాథించ వచ్చు అనే కదా!

న హి జ్ఞానేన సదృశం

న హి జ్ఞానేన సదృశం పవిత్ర మిహ విద్యతే। తత్స్వయం యోగ సంసిద్ధః కాలేనాత్మని విందతి॥38॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఖచ్ఛితంగా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!హే పార్థా!నువ్వు ఎక్కడెక్కడన్నా తిరుగు.ఏ ఏ సిద్ధాంతాలు అన్నా ముందర పెట్టు.కానీ చివరకు మిగిలే జవాబు ఒక్కటే!అదే జ్ఞానము!జ్ఞానాన్ని మించినది,శక్తివంతమయినది,బలమయినది ఈ సృష్టిలో ఇంక వేరే ఏమీ లేదు.కర్మ యోగ సిద్ధిని పొందాలి మనము ముందర.అది మన గుప్పిటలో ఉంటే కాలక్రమాన ఆ జ్ఞానమనేది మనకు మనకే తెలుస్తుంది.ఏ పుణ్య తీర్థాలకు పో అఖ్ఖర లేదు,ఏ పుణ్య నదులలో ముణగక్కర లేదు.