శ్రేయాన్ ద్రవ్య మయాద్యజ్ఞాత్

శ్రేయాన్ ద్రవ్య మయాద్యజ్ఞాత్ జ్ఞానయజ్ఞః పరంతప। సర్వం కర్మాఖిలం పార్థ జ్ఞానే పరిసమాప్యతే॥33॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి జ్ఞానం యొక్క ప్రాముఖ్యత వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!యజ్ఞాలు ద్రవ్యపరమయినవి,జ్ఞానపరమయ్నవి ఉన్నాయి కదా!నేను చెబుతున్నాను విను.ఓ పరంతపా!ఎప్పుడూ ద్రవ్య యజ్ఞం కంటే జ్ఞాన యజ్ఞమే శ్రేష్టమయినది.ఎందుకంటావా?ఎందుకంటే అన్ని కర్మలు కూడా జ్ఞానమందే సమాప్తిపొందుతాయి.ప్రతి ప్రశ్నకూ ఒక పరిష్కారము ఉంటుంది.ఆ పరిష్కారానికి మార్గము చూపేదే జ్ఞానము.అంటే జ్ఞానము లేకపోతే ప్రశ్న ప్రశ్నగానే మిగిలిపోతుంది.లేక పోతే అసలు ప్రశ్నే పుట్టదు.మనలో సత్యం తెలుసుకోవాలనే పిపాస ఉంటేనే కదా ప్రశ్న మొదలయ్యేది.ప్రశ్న మదిలో మెదిలితేనే కదా పరిష్కారం కోసం తపన మొదలయ్యేది.ఆ అన్వేషణకు ముగింపు జ్ఞానోదయంతోనే కదా మనకు దక్కేది.కాబట్టి జ్ఞాన సముపార్జన చాలా ముఖ్యము.

ఏవం బహువిధా యజ్ఞా

ఏవం బహువిధా యజ్ఞా వితతా బ్రహ్మణో ముఖే। కర్మజా న్విద్ధి తాన్ సర్వా నేవం జ్ఞాత్వా విమోక్ష్యసే॥32॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!నీకు అన్ని రకాల యాగాలు,యోగాలు గురించి చెప్పాను కదా!ఈ రకంగా చాలా యజ్ఞ కర్మలు వేదాలలో చెప్పబడి ఉన్నాయి.అవి అన్నీ రకరకాల మానసిక,శారీరకమయమయిన కర్మాశ్రితాలే!ఈ విషయం తెలుసుకుని,సమగ్రంగా ఆచరణలో పెడితే నీవు మోక్షగామివి అవుతావు.

యజ్ఞ శిష్టా మృత భుజో

యజ్ఞ శిష్టా మృత భుజో యాంతి బ్రహ్మ సనాతనమ్। నాయం లోకోఽస్త్యయజ్ఞస్య కుతోఽన్యః కురుసత్తమ॥31॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి యాగము,యజ్ఞము చేయడమనేది మన జీవితాలకు ఎంత ప్రాముఖ్యమో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కురుసత్తమా!ఇంత దీర్ఘంగా,ఇందాకటి నుంచి నేను యాగము,యజ్ఞము గురించి ఎందుకు చెబుతున్నానో అర్థం అవుతుందా?ఎందుకంటే యజ్ఞ శేషము అమృతము లాంటిది.దానిని పొందిన వారు,అనుభవించినవారు శాశ్వత బ్రహ్మను పొందుతారు.అదేమీ చిన్నా,చితకా విషయం కాదు.లేనిపోని తలకాయ నొప్పి నాకెందుకులే స్వామీ!నాకు ఈ యజ్ఞాలు,యగాలు అవసరం లేదు అనుకునే వారు కూడా ఉంటారు.కానీ వారి పరిస్థితి ఎలా ఉంటుందో చెబుతాను,విను.వాడికి ఇహ లోకమే శూన్యం.అంటే పెద్ద సున్నా!ఇక్కడికే పనికిరాకపోతే,ఇంక పరలోకము ఎక్కడుంటుంది?కూపస్థ మండూకంలాగ,చిన్ని నా పొట్టకు శ్రీరామరక్ష అనుకుంటూ బతకాల్సిందే!అంతే కదా!బావిలో కప్పకు బాహ్య ప్రపంచం గురించి ఏమి తెలుస్తుంది?దాని దృష్టిలో ఆ బావే బ్రహ్మాండం!అదే స్వర్గం!అదే నరకం!

అపరే నియతాహారాః

అపరే నియతాహారాః ప్రాణాన్ ప్రాణేషు జుహ్వతి। సర్వేఽప్యేతే యజ్ఞవిదో యజ్ఞక్షపిత కల్మషాః॥30॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి వివిథ రకాల హోమాల గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఇప్పటి వరకూ నీకు నేను ఎన్ని రకాల హోమాల గురించి చెప్పాను కదా!ఆఖరుగా ఇంకొక్క హోమం గురించి చెబుతాను.ఇక్కడ నియమితమయిన ఆహారపరులుగా ఉండాలి.ఆ స్థితిలో ప్రాణాలను ప్రాణంలోనే హోమం చేస్తారు.అంటే ఊపిరి బిగబట్టి ప్రాణాయామం చేసినా,నియమిత ఆహారంతో ప్రాణాలను ప్రాణంలోనే హోమం చేసినా,ఇంద్రియ నిగ్రహమనే అగ్నిలో హోమం చేసినా....ఎవరు ఏ రకంగా వారి వారికి తగినట్లు చేసినా,వాళ్ళందరి ఉద్దేశం ఒక్కటే!వారి వారి యజ్ఞాలు,యాగాలు,హోమాల ద్వారా పాప ప్రక్షాళన చేసుకోవాలనుకుంటున్నారు.మనసు,శరీరం నిర్మలం,స్వచ్ఛం అయినప్పుడు భగవంతుడికి దగ్గర అవుతాము అని నమ్ముతున్నారు.అది నిజం కూడా!అందుకనే ఎంత కఠినమయిన ప్రక్రియలు అయినా ఇష్టంగా,నిష్టగా,మనసు పెట్టి అవలంబిస్తున్నారు.

అపానే జుహ్వతి ప్రాణం

అపానే జుహ్వతి ప్రాణం ప్రాణేఽపానం తథాపరే। ప్రాణాపాన గతీ రుద్ధ్వా ప్రాణాయామ పరాయణాః॥29॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి యాగాలలో రకాలు చెబుతుంటే నోరెళ్ళ బెట్టి వింటున్నాడు.అంతా క్రొత్తగా ఉంది.శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో ఇలా అంటున్నాడు.అర్జునా!మిత్రమా!ఇప్పుడు నీకు ఎన్ని రకాల యజ్ఞాల గురించి చెప్పాను ఒకసారి నెమరు వేసుకుందాము.బ్రహ్మైక భావంతో ఆత్మను ఆత్మయందే హోమం చేయడం ఒక రకం.ఇంకొకటి ఇంద్రియ నిగ్రహం అనే అగ్నిలో హోమం చేయడం.విషయాలను ఇంద్రియాలనే అగ్నిలో హోమం చేయడం.ప్రాణ వ్యాపారాలను జ్ఞాన జ్వలితమయిన ఆత్మ నిగ్రహం అనే అగ్నిలో హోమం చేయడం.ద్రవ్య రూపమయిన యాగం,వ్రత రూపమయిన తపో యజ్ఞం,ప్రాణాయామ పరమయిన యోగ యజ్ఞం,వేదాభ్యాసాది స్వాధ్యాయ యజ్ఞం. ఇన్ని రకాలు చెప్పుకున్నాము కదా,పార్థా!ఇవి కాక ఇంకా చాలా రకాలు ఉన్నాయి.కొందరు వాయు గమనాలను నిరోథించి,అపానంలో ప్రాణాన్నీ,ప్రాణంలో అపానాన్నీ హోమం చేస్తారు.అంటే ఏమీ లేదు అర్జునా.మనం పీల్చే గాలి,వదిలే గాలిని నియంత్రించడం.మన చెప్పు చేతల్లో పెట్టుకోవడం. మనం ఊపిరితిత్తులలోకి గాలిని పీల్చుకుంటాము కదా,దానిని పూరకము అని అంటారు.గాలిని వదిలి పెట్టే ప్రక్రియను రేచకము అని అంటారు.లోపలికి పీల్చిన గాలిని అలానే నిలిపి పెట్టడాన్ని అంతర కుంభకము అని అంటారు.గాలిని వదిలి వేసిన తరువాత ఊపిరి తిత్తులను అలా ఖాళీగా ఉంచే ప్రక్రియను బాహ్య కుంభకము అని అంటారు.ఇదంతా సాథనతోనే సమకూరుతుంది.

ద్రవ్య యజ్ఞా స్తపోయజ్ఞా

ద్రవ్య యజ్ఞా స్తపోయజ్ఞా యోగయజ్ఞా స్తథాఽపరే। స్వాధ్యాయ జ్ఞాన యజ్ఞాశ్చ యతయ స్సంశితవ్రతాః॥28॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ప్రతి చిన్న విషయము కూడా సవివరంగా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!పాండవ మధ్యమా!ఈ యాగాలూ,యజ్ఞాలూ అన్నీ ఒక్కటేగా ఉండవు.మనిషి మనిషికీ తనకు తగిన పరిమితులూ,పరిస్థితులూ,ఆలోచనా విథానమూ,పరిపక్వత పరిమాణం,మానసిక,శారీరిక స్థితి...ఇలా చాలా విషయాలు పరిగణలోకి ఉంటాయి.కాబట్టి వాటన్నిటికీ తగినట్లుగా యజ్ఞ యాగాదులు చాలా రకాలుగా ఉంటాయి. కొందరు ద్రవ్య రూపమయిన యాగాన్ని అనుసరిస్తారు.ఇంకొందరు వ్రత రూపమయిన తపో యజ్ఞాన్ని అవలంబిస్తారు.మరి ఇంకొకరు ప్రాణాయామ పరమయిన యోగయజ్ఞాన్ని పాటిస్తారు.మరి ఇంకొక వర్గము వేదాభ్యాసాది స్వాధ్యాయ యజ్ఞాన్ని వాడుకలో పెడతారు. ఈ యజ్ఞాలు,యాగాలు ఎన్ని,ఏ రకంగా చేసినా వాటి ఆంతర్యం భగవంతునిలో మమేకం కావటమే!

సర్వాణీంద్రియ కర్మాణి

సర్వాణీంద్రియ కర్మాణి ప్రాణకర్మాణి చాపరే। ఆత్మ సంయమ యోగాగ్నౌ జుహ్వతి జ్ఞానదీపితే॥27॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఒక దానికి మించిన ఇంకొక సమర్పణ గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!కిరీటీ!ఇప్పుడు నీకు నేను కొన్ని రకాల సమర్పణల గురించి చెప్పాను కదా!ఏంది,చెప్పు?ఒకటి...ఆత్మను ఆత్మతో హోమం చేయడం.రెండవది...ఇంద్రియ నిగ్రహంలో హోమం చేయడం.మూడవది...విషయాలను ఇంద్రియాలనే అగ్నిలో హోమం చేయడం. ఇంకొక వర్గం ఉంది.వాళ్ళేమి చేస్తారో,చెప్పేదా?వాళ్ళు ప్రాణ వ్యాపారాలన్నిటినీ జ్ఞాన జ్వలితమయిన ఆత్మ నిగ్రహమనే అగ్నిలో హోమం చేస్తున్నారు.ఇప్పుడు అర్థం అవుతుందా,మనము ఎక్కడ ఉన్నామో?ఆ స్థితి చేరాలంటే ఏంచేయాలో?