సన్న్యాసస్తు మహాబాహో

సన్న్యాసస్తు మహాబాహో దుఃఖమాప్తు మయోగతః। యోగయుక్తో మునిర్బ్రహ్మ న్నచిరేణాధి గచ్ఛతి॥6॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి యోగి,సన్న్యాసి గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ మహాబాహో!నేను ఇందాకటి నుంచీ యోగము,సన్న్యాసము అనే పదాలు వాడుతున్నాను కదా!నీకు వాటి అర్థము,వాటి మధ్య తేడా తెలుసా?చెబుతాను,విను.యోగి అనేవాడు తన గృహస్తు ఆశ్రమాన్ని విడిచి పెట్టడు.అతను ధ్యానము,యోగాభ్యాసము,ప్రాణాయమం ద్వారా మనసును,ఇంద్రియాలను నిగ్రహిస్తాడు.ద్వంద్వాలకు తావు ఇవ్వడు.ఆత్మ జ్ఞానము,మోక్షప్రాప్తి అతని లక్ష్యము. అదే సన్న్యాసి విషయానికి వస్తాము.అతను సంసారాన్నీ,భౌతిక పరమయిన ఆకర్షణలను పూర్తిగా వదలి పెడతాడు.కాషాయం ధరిస్తాడు.వీరు సంసారంతో సంబంధం పెట్టుకోరు.దూరంగా అడవులలోనో,ఆశ్రమాలలోనో నిరాడంబరమయిన జీవితం గడుపుతారు.వీరు కర్మ త్యాగం చేస్తారు.కర్మ ఫలాన్నీ త్యాగం చేస్తారు.వీరికి ఒక్కటే లక్ష్యం.అదే మోక్షప్రాప్తి! ఇప్పుడు చెప్పు,నీకు ఏమి అర్థం అయింది?నేను సులభంగా చెబుతాను.ఎవరూ యోగి కాకుండా సన్న్యాసి కాలేరు.ఒక రకంగా చెప్పాలంటే అసాథ్యమే సుమా!ఇంకో కిటుకు కూడా చెబుతాను.ముందర యోగి అయి,తరువాత సన్న్యసించిన వాడే సులభంగా బ్రహ్మ జ్ఞానాన్ని సంపాదించగలడు.అంటే ఇది అంతా అంచెలంచెల మోక్షము.ముందర మనము ఇంద్రియ నిగ్రహణ నేర్చుకోవాలి.సుఖదుఃఖాలను సమానంగా తీసుకోవాలి.మనసును ఆత్మజ్ఞానం వైపు పరుగులు తీయనివ్వాలి.ఆ తరువాత నిజమయిన సన్న్యాసం జోలికి పోవాలి.

యత్సాంఖ్యైః ప్రాప్యతే స్థానం

యత్సాంఖ్యైః ప్రాప్యతే స్థానం త ద్యోగైరపి గమ్యతే। ఏకం సాంఖ్యం చ యోగం చ యః పశ్యతి స పశ్యతి॥5॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....కర్మ సవ్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చెప్పిన విషయమే ఇంకో రకంగా చెబుతున్నాడు.ఆయన తపనంతా అర్జునుడు సరిగ్గా విషయం బుర్రలోకి ఎక్కించుకోవాలనే!ఇంకొకటి కాదు!అర్జునా!ఇప్పుడే మనం అనుకున్నాము కదా జ్ఞానయోగము,కర్మ యోగము అని.ఏ మార్గము ఎంచుకున్నా ఒకటే అని.ఎందుకంటే,జ్ఞానయోగులు పొందే ఫలాన్నే కర్మ యోగులూ పొందుతారు.మార్గాలు వేరు కానీ ఫలితం ఒక్కటే!అసలు ఈ రెంటికీ భేదం లేదు అని మనం గుర్తించాలి.అలా గ్రహించిన తదుపరి మనము దార్శనికులము అవుతాము.ఇదంతా సత్యాన్వేషణ,సత్యశోథన.ఏమైనా కొంచెం అర్థం అవుతున్నదా,బావా?

సాంఖ్య యోగౌ పృథగ్బాలాః

సాంఖ్య యోగౌ పృథగ్బాలాః ప్రవదంతి న పండితాః। ఏక మప్యాస్థిత స్సమ్య గుభయో ర్విందతే ఫలమ్॥4॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అర్థమయ్యేటట్లు చెప్పడానికి శతవిధాలా ప్రయత్నిస్తున్నాడు.అర్జునా!భరతశ్రేష్ఠా!నీకు అనుమానం వచ్చింది కదా కర్మ త్యాగం మంచిదా?కర్మానుష్ఠానం మంచిదా?అని.నాకు తెలుసు.చెబుతాను,విను.ఏ పండితుడూ జ్ఞాన యోగము మంచిది,కర్మయోగము కాదు అనిగానీ..।లేకపోతే కర్మ యోగమే మంచిది జ్ఞాన యోగము దేనికీ పనికి రాదని చెప్పడు.అవి అసలు వేరు వేరు అని కూడా చెప్పడు.ఎందుకంటే అవి ముక్తిని పొందేదానికి రెండు మార్గాలు..।అంతే!మనము ఒక దారిని ఎంచుకుంటే ఇంకొకటి తక్కువది అని కాదు.ఇంకొక విషయం!ఏదైనా శుద్ధంగా,క్షుణ్ణంగా అర్థం చేసుకుని అవలంబిస్తే,మానవుడికి రెండింటి ఫలమూ లభిస్తుంది.చాలా లాభదాయకమయిన వ్యవహారం కదా!

జ్ఞేయస్స నిత్య సన్న్యాసీ

జ్ఞేయ స్స నిత్య సన్న్యాసీ యో న ద్వేష్టి న కాంక్షతి। నిర్ద్వంద్వో హి మహాబాహో సుఖం బంధా త్ప్రముచ్యతే॥3॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఇంకా విఫులంగా వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!పార్థా!సన్న్యాసం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం ఏంది?రాగ ద్వేషాలకు దూరంగా ఉండడమే కదా!అడవులకు వెళ్ళి,ముక్కు మూసుకుని,ఘోర తపస్సు చేస్తేనే సన్న్యాసం కాదు.ఎవడైతే కోప తాపాలకు,రాగ ద్వేషాలకు దూరంగా ఉంటాడో వాడే నిజమయిన సన్న్యాసి. ముందు మనలో ఉండే ప్రేమ-ద్వేషం,ధైర్యం-భయం,సంతోషం-దుఃఖం...ఇలాంటి ద్వంద్వ భావాలకు స్వస్థి చెప్పాలి.అన్నిటినీ ఒకే రకంగా చూడగలగాలి,సమన్వయం చేసుకోగలగాలి.అలా అయితేనే మానవుడు కర్మ బంధాల నుంచి విముక్తి పొందగలడు,ముక్తి కి చేరువయి భవసాగరాన్ని సులభంగా దాటగలడు.

సన్న్యాసః కర్మ యోగశ్చ

శ్రీభగవానువాచ... సన్న్యాసః కర్మ యోగశ్చ నిశ్శ్రేయసకరా వుభౌ। తయోస్తు కర్మ సన్న్యాసా త్కర్మయోగో విశిష్యతే॥2॥5॥ శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడి మాటలకు కోపం తెచ్చుకోలేదు.విసుగు పడలేదు.మంచిగా చిరు నవ్వులు చిందిస్తూ సమాథానం చెప్పాడు.నేను కర్మలు మానమని చెప్పింది నిజమే!కర్మలు చేయమని చెప్పిందీ నిజమే!కాదనను.ఎందుకంటే కర్మత్యాగము,నిష్కామ కర్మానుష్ఠానము ...ఈ రెండూ కూడా శ్రేష్ఠమయిన ప్రక్రియలే!కానీ ఈ రెండింటినీ బేరీజు వేస్తే నిష్కామ కర్మ యోగమే ఉత్తమమయినది.ఎందుకంటే పనులకు పనులూ జరిగిపోతుంటాయి.వాటి వాసనలు కర్తకు అంటవు.ఎందుకంటే ఆ కర్మలను అతను ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా ఆచరిస్తాడు కాబట్టి.

సన్న్యాసం కర్మణాం కృష్ణ

అర్జున ఉవాచ... సన్న్యాసం కర్మణాం కృష్ణ పునర్యోగం చ శంససి। యచ్ఛ్రేయ ఏతయో రేకం తన్మే బ్రూహి సునిశ్చితమ్॥1॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।కర్మ సన్న్యాస యోగము... అర్జునుడికి శ్రీకృష్ణుడు ఒకటి తరువాత ఇంకొకటి చెబుతుంటే తల గిర్రున తిరుగుతుంది.కొంచెం అర్థం అయినట్లు ఉంటుంది.ఇంకొంచెం అర్థం కావడం లేదు.డోలాయమానంలో ఉన్నాడు.ఇంక ఉండబట్టలేక అడుగుతున్నాడు.బావా!కృష్ణా!ఏంది స్వామీ నీవు చెప్పేది?ఒకసారి కర్మలను వదలి పెట్టు అంటావు.ఇంతలో కర్మానుష్ఠానం చెయ్యి అంటావు.అనుమానం వద్దు అంటావు.జ్ఞానం అంటావు.సాథన అంటావు.స్థిత ప్రజ్ఞత అంటావు.కాసేపట్లో రా!లేచి రా!అంటావు.అసలు నేను ఏమి చెయ్యాలో దిక్కుతోచడం లేదు.సరిగ్గా,స్పష్టంగా చెప్పు సఖా అని అంటున్నాడు అర్జునుడు.

తస్మాదజ్ఞాన సంభూతం

తస్మాదజ్ఞాన సంభూతం హృత్ స్థం జ్ఞానాసి నాత్మనః। ఛిత్త్వైనం సంశయం యోగ మాత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ భారత॥42॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।జ్ఞాన యోగము.. ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతా సూపనిషత్సు బ్రహ్మ విద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదే జ్ఞాన యోగో నామ చతుర్థోఽధ్యాయః... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి భరోసా ఇస్తున్నాడు.అర్జునా!సఖా!నీవు ఇంక దిగులు పడాల్సింది,అనుమానించాల్సింది ఏమీ లేదు.ధైర్యంగా లేచి,ముందుకు పో!ఎందుకంటే జ్ఞానమనేది వజ్రాయుథం లాంటిది అని చెప్పాను కదా!ఆ జ్ఞానమనే కరవాలంతో సందేహాలు అనే తుప్పలను,కంచెలను నరుక్కుంటూ పో!నీకు తిరుగులేదు.యోగాన్ని ఆశ్రయించు.అదే నీకు సరైన మార్గం చూపుతుంది.నిన్ను ఆపేవాడు ఎవ్వడూ లేడు!లే!కదలి రా! ఇట్లు ఉపనిషత్తులు,బ్రహ్మవిద్య,యోగశాస్త్రముగా పేరొందిన శ్రీకృష్ణార్జున సంవాద రూపమయిన భగవద్గీతలో జ్ఞానయోగమను నాలుగవ అధ్యాయము సమాప్తము..।