జ్ఞాన విజ్ఞాన తృప్తాత్మా

జ్ఞాన విజ్ఞాన తృప్తాత్మా కూటస్థో విజితేంద్రియః। యుక్త ఇత్యుచ్యతే యోగీ సమలోష్టాశ్మ కాంచనః॥8॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి యోగి శ్రేష్ఠుడు ఎలా ఉండాలో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కిరీటీ!ఇప్పుడే నీకు పరమత్మానుభవము అనేది ఎలా పొందవచ్చో చెప్పాను కదా!ఇప్పుడు మనం యోగి శ్రేష్ఠుడు ఎలా ఉండాలో చెప్పుకుందాము.అందరినీ,అంతటినీ సమాన దృష్టి తో చూసేవాడు,చూడగలవాడే యోగి అని నా అభిప్రాయము.ఉదాహరణకు కొన్ని చెప్పుకుందాము.మనము మాములుగా ఏమి చేస్తాము?మనకు తెలిసిన వాళ్ళు,మనకు ఇష్టమయిన వాళ్ళు,మనమంటే ఇష్షమయిన వాళ్ళు కనిపిస్తే?ఎగిరి గంతేసి,వాళ్ళ చంకన ఎక్కినంత పని చేస్తాము.అదే మనకు శత్రువులు,మనమంటే అస్సలు ఇష్టం లేని వాళ్ళు,మనకు ఎవళ్ళని చూస్తే కోపం,విసుగు,చీదర నషాళం అంటుతుందో..అలాంటి వాళ్ళు ఎదురైతే ఏమి చేస్తాడు?పొద్దున లేయగానే ఎవరి మొఖం చూసామో...ఈ చండాలం అంతా ఎదురుపడుతుంది అని అనుకుంటాము కదా!ఇక్కడే మనకు,యోగికి తేడా కొట్టొచ్చినట్లు కనపడేది.యోగి శత్రువు,మిత్రుడు,తటస్థంగా ఉండేవాళ్ళు,ఉదాసీనంగా ఉండేవారు,మంచి మనసు ఉండేవారు,బంధువులు,సాథువులు,దుర్మార్గులు,దుష్టులు...ఇలా ఎవరైనా సరే...అందరి విషయంలోనూ ఒకేరకమైన భావముతో ఉంటారు.అతి ప్రేమలు,అతి శత్రుత్వాలు మనసుకు అనుకోరు,స్పందించరు.అలాంటి వారినే శ్రేష్ఠమయిన యోగి అని అంటారు.

జితాత్మనః ప్రశాంతస్య

జితాత్మనః ప్రశాంతస్య పరమాత్మా సమాహితః। శీతోష్ణ సుఖదుఃఖేషు తథా మానావ మానయోః॥7॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో ఇలా అంటున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!నేను నిగ్రహము అని చెప్పాను కదా!నిగ్రహము అంటే ఏమనుకుంటున్నావు?ఉదాహరణగా కొన్ని చెబుతాను,విను.అబ్బ చలి!అబ్బో ఎండ!అబ్బబ్బో ఉక్క!అనుకోకూడదు.బయట పరిస్థితి ఎలా ఉన్నా సహించడము నేర్చుకోవాలి.విసుకులు,అలకలు మానాలి.సుఖాలు వస్తే ఎగిరెగిరి పడడం..।అదే దుఃఖాలు,కష్టాలు వస్తే మూలన కూర్చొని కుమిలి కుమిలి ఏడవడం మానేయాలి.గుండెను దిటవు పరుచుకుని,ఏ పరిస్థితి వచ్చినా ఎదుర్కొనగలగాలి.ఎవరైనా మనలను ఆహా!ఓహో!అంటూ అందలం ఎక్కించితే ఆకాశపుటంచులను తాకడం,అదే ఎవరి చేత అయినా అవమాన పరంపరలు ఎదురైతే అథఃపాతాళానికి కూరుకు పోవడం మానాలి.ఇదంతా ఎప్పుడు జరుగుతుందో చెప్పేదా?మన పైన ,మన నడవడిక పైన,మన నిగ్రహం పైన మనకు నమ్మకం ఉన్నప్పుడు జరుగుతుంది.మనము ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా,లోక హితము కోసరము ఉంటే ఇవేవీ పట్టించుకోము. ఈ బాహ్యపరమయిన విషయాలకు చలించకుండా మనిషి ఉండగలగాలి.ఆత్మ నిగ్రహము అలవరుచుకోవాలి.శాంత చిత్తముతో ఉండాలి.అప్పుడు మానవుడు పరమాత్మానుభవము పొందగలుగుతాడు.

బంధురాత్మాఽఽత్మనస్తస్య

బంధురాత్మాఽఽత్మనస్తస్య యే నాత్మై వాత్మనా జితః। అనాత్మనస్తు శత్రుత్వే వర్తేతాఽఽత్మైవ శత్రువత్॥6॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఆత్మ వ్యవహారము గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!ఏదైనా అర్థం చేసుకునే తపన ఉంటే సులభంగా అర్థం అవుతుంది.రెండు ఒకట్ల రెండు,రెండు రెళ్ళ నాలుగు అవుతుంది కదా?కానీ దీంట్లో ఏందో మతలబు ఉంది అని ఏమేమో ఆలోచించామనుకో,లెఖ్ఖ తప్పుతుంది.ఇక్కడ కూడా అంతే!నిగ్రహపరులకు,సన్మార్గంలో నడచేవారికి ఆత్మ ఆత్మ బంధువు అవుతుంది.నిగ్రహం లేని వారికి,ఒక దారీ తెన్నూ లేకుండా,ఎటు పడితే అటు పోయేవాడికి..।ఇదే ఆత్మ శత్రువు అవుతుంది.కాబట్టి మన ఆత్మ మనకు మంచి మిత్రువా,శత్రువా అనేది మనమే తేల్చుకోవాలి.

ఉద్ధరేదాత్మనాఽఽత్మానం

ఉద్ధరేదాత్మనాఽఽత్మానం నాత్మాన మవసాదయేత్। ఆత్మైవ హ్యాత్మనో బంధు రాత్మైవ రిపు రాత్మనః॥5॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అసలు విషయం చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కౌంతేయా!నీవు ఎప్పుడూ ఈ భ్రమలో ఉండొద్దు.ఎవరో వస్తారు,మనకు ఏదో చేస్తారు.మనలను ఉద్ధరిస్తారు.గట్టున పడేస్తారు అని.ఎందుకంటే మార్పు అనేది మనలో నుంచి రావాలి.చలనం మనలో కలగాలి.ఎంత సేపూ ఎవ్వడూ చో...చో...అంటూ మనలను ముందుకు నెట్టడు.ఎవరైనా గుర్రాన్ని నీటి దగ్గరకు తీసుకెళ్ళగలరు కానీ దాని చేత నీరు త్రాగించలేరు కదా!కబట్టి ఈ సంసారం నుంచి ఎవరికి వారే ఆత్మోద్ధరణ చేసుకోవాలి.ఊరికినే కూర్చుని రా..।రా..।అంటే ఏదీ రాదు.పతనం కాకుండా ఉండాలంటే మన వంతు ప్రయత్నం కూడా ఉండాలి కదా!ఆత్మకు ఆత్మనే బంథువు.మనం నియంత్రణలో పెట్టుకోకపోతే అదే మనకు శత్రువు అవుతుంది.

యదా హి నేంద్రియార్థేషు

యదా హి నేంద్రియార్థేషు న కర్మ స్వనుషజ్జతే। సర్వ సంకల్ప సన్న్యాసీ యోగారూఢ స్త దోచ్యతే॥4॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి మళ్ళీ మళ్ళీ చెబుతున్నాడు...ఫలాపేక్ష వీడకుండా యోగములో మనము ముందుకు పోలేము.నిజానికి అదే మొదటి మెట్టు.అర్జునా!ఓ పార్థా!సంకల్పము అంటే ఒక పని చేయాలనే బలమయిన కోరిక.ముందర ఆ తపన మనము వదల గొట్టుకోవాలి.ఇంద్రియ విషయాలకు సంబంథించి మోహము పనికిరాదు.వాటి పరమయిన కర్మలను చేయాలి అనే ఆవేశము విడనాడాలి.అలా అన్ని కోరికలనూ,సంకల్పాలను వదిలి వేయగలిగిన నాడే మనము యోగారూఢులము అని చెప్పబడతాము.

ఆరురుక్షో ర్మునే ర్యోగం

ఆరురుక్షో ర్మునే ర్యోగం కర్మ కారణ ముచ్యతే। యోగారూఢస్య తస్యైవ శమః కారణ ముచ్యతే॥3॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీ కృష్ణుడు అర్జునుడికి యోగంలో మెళకువలు చెబుతున్నాడు. అర్జునా!మనము ఇప్పుడే యోగము,సన్న్యాసము గురించి మాట్లాడుకున్నాము కదా!మనము యోగాభ్యాసము చేయాలని ముందర సంకల్పించుకోవాలి.మొదట్లో,మొదట్లో...అదే ప్రాథమిక దశలో కర్మయే సాథనమవుతుంది.కొంచెం బండి ముందరకు వెళితే,ఆ తరువాత శమము సాథనమవుతుంది.శమము అంటే ఏంది అని తత్తర బిత్తర కానక్కరలేదు.శమము అంచే నివృత్తి.అంటే యోగాసక్తి ఉన్నవారు ముందర ఫలాపేక్ష లేకుండా కర్మలను ఆచరించడం అలవాటు చేసుకోవాలి.అలా ఆ అలవాటు జీవన విథానము అయి,మనసు పరిశుద్థం అవుతుంది.అప్పుడు జ్ఞానేంద్రియాలను అదుపులో ఉంచుకుని,ప్రశాంతంగా ధ్యానము లోకి వెళ్ళవచ్చు.ముందర ఆ సాథన లేక పోతే అభాసుపాలు అవుతాము.కళ్ళు,ముక్కు మూసుకుని ధ్యాన ముద్రలో కూర్చోవడానికి ఏమి?హాయిగా కూర్చుంటాము.కళ్ళు మూసుకున్నా,మన కోరికలు,ఆశలు తూనీగల్లాగ మన బుర్రలో తిరుగుతూ ఉంటాయి.మనిషిని,మనసును ప్రశాంతంగా ఏ పనీ చేసుకోనివ్వవు.

యం సన్న్యాస మితి ప్రాహుః

యం సన్న్యాస మితి ప్రాహుర్యోగం తం విద్ధి పాండవ। న హ్య సన్న్యస్త సంకల్పో యోగీ భవతి కశ్చన॥2॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము.... శ్రీకృృష్ణుడు అర్జునుడికి చెబుతున్నాడు.అర్దునా!ఓ పాండవా!సన్న్యాసి అన్నా,యోగి అన్నా ఒకటే!సన్న్యాసము,యోగము అంటే దీక్ష అనే కదా!ఒక ప్రక్క లోకంలో ఉండేవన్నీ మనకే కావాలనుకుంటాము...ఇంకో ప్రక్క సన్న్యాసులలో కలసిపోతాము,యోగీశ్వరులము అయిపోతాము అని డంబాలు చెబుతే ఎట్లా కుదురుతుంది,చెప్పు?సంకల్పాలను వదలలేనివాడు,సన్న్యసించలేని వాడు ఎప్పటికీ యోగి కాలేడు,కానేరడు.