ఇంద్రియాణి పరాణ్యాహుః

ఇంద్రియాణి పరాణ్యాహు రింద్రియేభ్యః పరం మనః। మనసస్తు పరా బుద్ధి ర్యో బుద్ధేః పరతస్తు సః॥42॥3॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఆత్మ ప్రాముఖ్యం చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఈ శరీరం కంటే ఇంద్రియాలు గొప్పవి.ఇంద్రియాల కంటే మనసు గొప్పది.మనసు కంటే బుద్ధి గొప్పది.బుద్ధి కంటే ఆత్మ గొప్పది.మనసు కంటే బుద్ధి గొప్పది అని ఎందుకు అంటున్నానంటే ఇంగితం ఆలోచింపచేస్తుంది బుద్ధి.ఆత్మ జ్ఞానం కోసరమే కదా మన తపన.ఆత్మ జ్ఞానం కలిగితే మోక్షం మన గుప్పిట్లో ఉన్నట్లే కదా!కాబట్టి ఆత్మ,ఆత్మ తత్వం అన్నిటికంటే ఉచ్ఛమయిన స్థానంలో ఉన్నాయి.

తస్మాత్త్వ మింద్రియా ణ్యాదౌ

తస్మాత్త్వ మింద్రియా ణ్యాదౌ నియమ్య భరతర్షభ। పాప్మానం ప్రజహి హ్యేనం జ్ఞాన విజ్ఞాన నాశనమ్॥41॥3॥ శ్రీ మద్భగవద్గీత...కర్మ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చాలా ఘాటుగానే చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ భరతశ్రేష్టా!జ్ఞానం నేర్చుకునేది దేవుడెరుగు!ముందు అజ్ఞానానికి రాచబాట వేసే కారణాలను దూరంగా పెట్టడం నేర్చుకుంటే నెత్తిన పాలు పోసినట్లు.కాబట్టి,స్వామీ!ముందర నీ ఇంద్రియాలను స్వాథీనంలో ఉంచుకుని నిగ్రహం పాటించు.కాగల కార్యం గంథర్వులే తీరుస్తారు అన్నట్లు ఈ ఇంద్రియ నిగ్రహం అనే అస్త్రం మన దగ్గర ఉంటే జ్ఞానం చాలా సులువుగా చేకూరుతుంది. కాబట్టి మిత్రమా!జ్ఞానానికి,విజ్ఞానానికి బద్ధ శత్రువు,నాశనానికి కారణం అయ్యే కామాన్ని విడిచి పెట్టు.అదే బ్రహ్మాస్త్రం కంటే శక్తివంతమయిన అస్త్రం!

ఇంద్రియాణి మనోబుద్ధి

ఇంద్రియాణి మనోబుద్ధి రస్యాధిష్ఠాన ముచ్యతే। ఏతైర్వి మోహ యత్యేష జ్ఞాన మావృత్య దేహినమ్॥40॥3॥శ్రీమద్భగవద్గీత..।కర్మ యోగము. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి కామమనేది ఎంత చెడ్డదో వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!సఖా!ఈ కామమనేది ఉందే,అది అందరినీ దుంపతెంచి గంప కెత్తుతుంది.దానితో పని కాదు.దూరంగా ఉంటేనే ఒంటికి మంచిది.ముందరగా మనసును తొలుస్తుంది.చిన్నగా బుద్ధిని వక్రంగా మారుస్తుంది.అంతటితో ఆగుతుందా?అంటే,ఊహూ!ఇంద్రియాలను చేరి నిగ్రహం కోల్పోయేలా చేస్తుంది.మనిషి అన్న తరువాత అంతో ఇంతో వివేకం ఉంటుంది కదా!దానిపైన ఒంటి కాలు పైన లేచి యుద్ధం ప్రకటిస్తుంది.చివరకు గెలిచేది అదే అనుకో!మనం క్షతగాత్రులం అవుతాము.ఇంద్రధనుస్సులాంటి సప్త వర్ణ సుందర లోకం చూపించి ఊరిస్తుంది.ఇంకేం ఉంది?దేహధారులు అయిన మానవులు బొక్క బోర్లా పడిపోతారు.తరువాత గానీ అసలు వ్యవహారం తెలియదు.

ఆవృతం జ్ఞాన మేతేన

ఆవృతం జ్ఞాన మేతేన జ్ఞానినో నిత్యవైరిణా। కామరూపేణ కౌంతేయ దుష్పూరేణానలేన చ॥39॥3॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..కర్మ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అజ్ఞానమనేది ఎంత పెద్ద తలకాయ నొప్పో చెబుతున్నాడు.హే అర్జునా!హే కౌంతేయా!జ్ఞానానికి శత్రువు ఏందో చెప్పు?సరే,నేనే చెబుతాను.అజ్ఞానమనేదే జ్ఞానానికి అతి పెద్ద శత్రువు.అగ్ని చాలా శక్తివంతమయినది అనుకుంటాము కదా!అన్నిటినీ,తన దారికి ఎదురొచ్చిన ప్రతి చిన్నదాన్ని,పెద్దదాన్ని కూడా నిర్దాక్ష్యంగా కాల్చి,భస్మంచేసి పోతుంది అని అనుకుంటాము కదా!అటువంటి అగ్ని కూడా ఇక్కడ నావల్ల కాదు బాబోయ్ అని చేతులెత్తేస్తుంది.ఎందుకంటావా?కామం అనే రూపంతో అజ్ఞానం జ్ఞానాన్ని కప్పిపెట్టేస్తుంది.ఈ కామమనేది మనం కాలి మసైపోయినా మంట కలిసిపోదు.అంత జడమయినది కామము,అతుక్కుంటే వదలించుకోలేము అస్సలు.కామము అంటే ఏంది చెప్పు?పొగలు,సెగలే కదా!ఆ పొగలోనే,ఆ సెగలోనే జ్ఞానం అంతా కృష్ణార్పణం అవుతుంది.

ధూమే నావ్రియతే వహ్నిః

ధూమే నావ్రియతే వహ్విః యథాఽ దర్శో మలేన చ। యథోల్బే నావృతో గర్భస్తథా తేనేదమావృతమ్॥38॥3॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....కర్మ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి పెద్ద పెద్ద మాటలతో కాకుండా,సగటు మనిషి అర్థం చేసుకునే రీతిలో చెబుతున్నాడు. అర్జునా!మిత్రమా!పొగ నిప్పును కూడా కప్పేస్తుంది కదా,సరిగ్గా రాజుకోకపోతే.అద్దం కూడా మురికితో కప్పబడుతుంది కదా,మనం జాగ్రత్తగా ఎప్పటికప్పుడు శుభ్రం చేసుకోకపోతే!అవునా?కాదా?కడుపులో బిడ్జ,అదే పిండం,మావితో కప్పబడి ఉంటుంది కదా!అచ్చం అట్లాగే జ్ఞానమనేది కూడా కామముతో కప్పబడి ఉంటుంది.మనం మన జ్ఞానాన్ని సాన బెట్టుకుంటూ ఉండాలి.ఊరికినే కంఠస్తం పెడితే చాలదు,బుర్రకు కూడా ఎక్కించుకోవాలి.లేకపోతే వల్లె వేసేదానికి తప్పిస్తే ఇంక దేనికీ పనికి రాదు.అప్పుడు కామం తన పని తాను చేసుకుని,మనలను అథోగతి పాలు చేస్తుంది.

కామ ఏష క్రోథ ఏష

శ్రీభగవానువాచ....। కామ ఏష క్రోథ ఏష రజోగుణ సముద్భవః। మహాశనో మహాపాప్మా విద్ధ్యేన మిహ వైరిణమ్॥37॥3॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ యోగము. శ్రీకృష్ణుడికి చాలా ఆనందం వేసింది అర్జునుడు అడిగిన ఆ ప్రశ్నతో.తన కష్టానికి ఫలితం దక్కుతున్నదని సంతృప్తి!భగవంతుడు అయిన శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి సమాథానం చెబుతున్నాడు.అర్జునా!మనుష్యులను పాపాల తట్టుకు ఏమేమి ప్రేరేపిస్తున్నాయి అని అడిగావు కదా!చెబుతాను విను.రజోగుణము నుంచి కామము పుడుతుంది.కామము తీరితే ఇంకా కావాలనిపిస్తుంది.తీరకపోతే తీరలేదు అనే అసహనం మొదలవుతుంది.ఆ అసహనమే క్రోథానికి మూలహేతువు.అదీ కాకుండా మనిషి అనేవాడికి తృప్తి అనేది ఎప్పుడూ ఉండదు.ఒక కోరిక తీరితే ఇంకో సవాలక్ష కోరికలు పుట్టుకొస్తాయి.లేదా తనివి తీరదు.ఇంకా ఇంకా కావాలనిపిస్తుంది.ఈ కామము,క్రోథమే అన్ని అనిష్టాలకూ మూలకారణము.

అథ కేన ప్రయుక్తోఽయం

అర్జున ఉవాచ... అథ కేన ప్రయుక్తోఽయం పాపం చరతి పూరుషః। అనిచ్ఛన్నపి వార్ష్ణేయ బలాదివ నియోజితః॥36॥3॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు తపనకు కొంచెం ఊరట కలిగినట్లుంది.ఇంత సేపూ కృష్ణుడు ఒక్కడే ఏకపక్షంగా మాట్లాడుతున్నాడు.అర్జునుడు అయోమయం మొహం పెట్టుకుని తత్తర బిత్తరగా ఉన్నాడు.ఇప్పుడిప్పుడే కొంచెం చలనం కనిపిస్తుంది. అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడిని అడుగుతున్నాడు.కృష్ణా!మానవుడు తనకు ఇష్టం లేకపోయినా,పరిస్థితుల ప్రభావానికి లోనై పాపాలు చేస్తూనే ఉన్నాడు కదా!ఆ తప్పు దారిలో నడిచే దానికి అతనిని ఏ కారణాలు ప్రేరేపిస్తున్నాయి? శిష్యుడు గురువు చెప్పిన దానికంతా తల ఊపుతూ ఉంటే ఆ గురువుకు అర్థం కాదు....శిష్యుడికి ఎంత మాత్రం అర్థం అయింది అని.అస్సలు అర్థం అయిందా లేదా అని.శిష్యుడికి అనుమానాలు వచ్చి,ప్రశ్నిస్తే గురువుకు అవగతం అవుతుంది...శిష్యుడికి ఎంత మాత్రం అర్థం అయిందని.కృష్ణుడికి సంతోషంగా ఉంది అర్జునుడి ప్రశ్న వినగానే!