చంచలం హి మనః కృష్ణ

చంచలం హి మనః కృష్ణ ప్రమాథి బలవద్దృఢమ్। తస్యాహం నిగ్రహం మన్యే వాయోరివ సుదుష్కరమ్॥34॥6॥శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడి ముందు తన శంకలూ,అనుమానాలూ,భయాలూ పెడుతున్నాడు.కృష్ణా!ఓ సఖా!నీకేమి?అన్నీ చెబుతావు.ఒకసారి సమదృష్టి అంటావు.ఇంకోసారి మనోనిగ్రహము అంటావు.అవునా!అని అనుకునేలోపల యోగము అని అంటావు.నీకు తెలుసు కదా జీవులు ఉండే ఈ ప్రపంచం ఎలా ఉంటుందో అని.ఇక్కడ మనం గాలిని నిరోథించగలమా?లేదు కదా!మనసు కూడా గాలి లాగే చంచలమయినది,గుప్పిట్లో బంథించలేనిది కదా!ఆంజనేయుడిని వాయుపుత్రుడు అని ఎందుకు అంటారు?గాలి లాగ అంత బలవంతుడు కాబట్టి కదా!మరి నువ్వేమో మనసును కట్టుదిట్టంగా,కను సన్నల్లో పెట్టుకోమంటావు.ఎట్లా కుదురుతుంది,స్వామీ?నాకైతే ఇది అయ్యే వ్యవహారం లా కనిపించడం లేదు.

యోఽయం యోగస్త్వయా ప్రోక్త

అర్జున ఉవాచ... యోఽయం యోగస్త్వయా ప్రోక్త స్సామ్యేన మధుసూదన। ఏతస్యాహం న పశ్యామి చంచలత్వాత్ స్థితం స్థిరామ్॥33॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... అర్జునుడు ఇందాకటి నుంచి ఉగ్గబట్టి కూర్చుని,శ్రీకృష్ణుడు చెప్పేదంతా వింటున్నాడు.కొంచెం అర్థమవుతూ,కొంచెం గజిబిజిగా అనిపిస్తున్నట్లు ఉంది.మనసులో సంశయాలు పెట్టుకోకూడదు కదా!అందుకని గొంతు సవరించుకుని తన నేస్తాన్ని అడుగుతున్నాడు.కృష్ణా!ఓ బావా!నీవు చెప్పిందంతా శ్రద్ధగా వింటూ ఉన్నాను.నీవు ఇప్పుడు ఏమి చెప్పావు?ముందర మనసును స్థిర పరుచుకోవాలి,సమదృష్టి పెంపొందించుకోవాలి అని చెప్పావు కదా!అట్లా చేస్తే కానీ యోగి కాలేము అని అంటున్నావు కదా!మనసు సహజగుణమే చంచలంగా ఉండడము.మరి అలాంటప్పుడు నీవు చెప్పేదంతా ఎలా ఆచరించగలను?ఆ యోగ స్థితి ఎలా చేజిక్కించుకోగలను?దిక్కుతోచడం లేదు.

ఆత్మౌపమ్యేన సర్వత్ర

ఆత్మౌపమ్యేన సర్వత్ర సమం పశ్యతి యోఽర్జున। సుఖం వా యది వా దుఃఖం స యోగీ పరమో మతః॥32॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి మనిషి భావజాలము ఏ రీతిలో ఉండాలి అనే విషయము చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కుంతీపుత్రా!నన్ను కొడితే నాకు నొప్పి అనిపిస్తుంది కదా!మరి నిన్ను కొడితే వింజామరలు వీచినట్లు ఉంటుందా?ఉండదు కదా!నీకు కూడా నొప్పే అనిపిస్తుంది కదా!ముందర మనము అది గ్రహించాలి.ప్రతి ప్రాణి స్పందన ఒక విషయానికి ఒకేలాగ ఉంటుంది అని.కాబట్టి ఎదుటి వారి సుఖ దుఃఖాలను మనవి లాగ మనము స్పందించగలగాలి.అందరి కష్టము మన కష్టము,అందరి సుఖము మన సుఖము.ఈ సత్యము మనం తెలుసుకున్న నాడు మనమే యోగులము,యోగిశ్రేష్టులము అవుతాము.ఎందుకంటావా?అందరి నొప్పి మనకు నొప్పి అంటే ఎదుటి వారికి ఆ నొప్పి కలుగకుండా జాగ్రత్త పడతాము.అందరి ఆనందము మన ఆనందము అనుకుంటే సాంఘిక న్యాయము,ప్రశాంతతలకు పాటుపడతాము.

సర్వభూతస్థితం యో మాం

సర్వభూతస్థితం యో మాం భజత్యే కత్వమాస్థితః। సర్వథా వర్తమానోఽపి స యోగీ మయి వర్తతే॥31॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి సమదృష్టి ఉండడం ఎంత ముఖ్యమయిన ప్రక్రియో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!ఇందాకటి నుంచీ నీకు చెబుతున్నాను కదా నేను సర్వాంతర్యామిని అని.నేను నీలో ఉంటాను,నీ చుట్టూ ఉంటాను.అలానే సర్వభూతాలలోను ఉపస్థితమై ఉంటాను.ఆ విషయం మనకు అర్థం అయింది అనుకో,అప్పుడు ఎవరినీ చులకన భావంతో చూడము.అందరికీ గౌరవము ఇస్తాము.ఎందుకంటే నేను నేను కాదు,నాలో పరమాత్మ ఉన్నాడు.నీవు నీవు కాదు.ఎందుకంటే నీలోనూ పరమాత్మ ఉన్నాడు.అంటే అర్థం ఏంది?మన ఇద్దరమూ ఒకటే,సమానమే అని కదా అర్థము.అందుకే చెబుతున్నాను మిత్రమా.భేదభావం లేకుండా అన్ని ప్రాణులలో అంతర్హితంగా ఉన్న నన్ను ధ్యానించాలి.అప్పుడు ఆ ధ్యాని ఎవరైనా,ఏ స్థితిలో ఉన్నా నా యందే ఉంటాడు.

యో మాం పశ్యతి సర్వత్ర

యో మాం పశ్యతి సర్వత్ర సర్వం చ మయి పశ్యతి। తస్యాహం న ప్రణశ్యామి స చ మే న ప్రణశ్యతి॥30॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఇప్పుడే చెప్పాడు కదా యోగి తనలో అందరినీ,అందరిలో తనను చూసుకుంటాడు అని.ఆఁ!చూస్తే ఏమవుతుంది?అని కదా మనందరి అనుమానం.దానికి సమాథానం భగవంతుడే చెబుతున్నాడు.శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో అంటున్నాడు.అర్జునా!ఓ మిత్రమా!నీకు ఇప్పుడు అసలు రహస్యం చెబుతాను.ఎవడైతే అన్ని ప్రాణుల యందు నన్నూ,నా యందు సమస్త ప్రాణులనూ చూస్తాడో వాడే యోగి.ఎందుకంటే యోగి తనలో ఉన్న దైవాన్నీ,పరమాత్మనీ చూడగలుగుతాడు.అలాగే అన్ని ప్రాణులలోనూ అదే దైవాన్ని చూడగలుగుతాడు.అందుకే అతనికి అందరూ సమానమే అనిపిస్తుంది.అంతే కాదు,సఖా.అలాంటి వాడి యందే నా దృష్టి అన్ని వేళలా ఉంటుంది.వాడి దృష్టీ నా యందే సతతం ఉంటుంది.అంత కంటే మోక్షం,పరమార్థం ఇంక ఏమి ఉంటుంది చెప్పు,మానవుడికి?

సర్వభూతస్థ మాత్మానం

సర్వభూతస్థ మాత్మానం సర్వభూతాని చాత్మని। ఈక్షతే యోగ యుక్తాత్మా సర్వత్ర సమదర్శనః॥29॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి యోగాభ్యాసము వలన లాభాలు చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!యోగము అభ్యసించడం,మన జీవితంలో ఒక భాగం చేసుకోవడం వలన చాలా లాభాలు ఉన్నాయి,తెలుసా?అతనికి సమతా భావము ఉంటుంది.మళ్ళీ అదేంది అంటావా?అంటే అన్ని ప్రాణులనూ సమదృష్టితో చూడగలుగుతాడు.నీవే నేను,నేనే నీవు లాగ అనుకో!అన్ని జీవాల యందు తనను చూసుకుంటాడు.తన యందు సర్వభూతాలనూ దర్శిస్తాడు.అంతే కదా!మనము ఎవరిని సమ ఉజ్జీలు అనుకుంటాము?మనకు ఉన్న శక్తియుక్తులు ఎదుటి వాడిలో ఉన్నప్పుడే కదా!సర్వ ప్రాణులను సమంగా చూడడమంటే?చిన్న అయినా పెద్ద అయినా,బలవంతుడు అయినా బలహీనుడు అయినా..।అలా ప్రతి ప్రవృత్తిలో మనలను మనం ఎదుటి జీవిలో చూసుకోగలగాలి.

యుంజన్నేవం సదాత్మానం

యుంజన్నేవం సదాత్మానం యోగీ విగతకల్మషః। సుఖేన బ్రహ్మ సంస్పర్శ మత్యంతం సుఖ మశ్నుతే॥28॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ మిత్రమా!నేను నీకు చెప్పే ప్రతి విషయమూ ఆచరించడము చాలా కష్టము.కానీ నీవు ఒకటి అర్థం చేసుకో.అది నిజంగా సులభతరమయితే నీవు అసలు నా దగ్గర ఇంత సేపు చెప్పించుకోవు కదా!అది కష్టతరము కానీ అనుభవయోగ్యము కాబట్టి నేను నీకు చెప్పే ప్రయత్నము చేస్తున్నాను,నీవు అర్థం చేసుకోవాలని తాపత్రయ పడుతున్నావు. బావా!మనము ఎటువంటి దోషభావాలు లేకుండా మనసును యోగమందు నిమగ్నం చేయాలి.అట్లా చేయగలిగితే ఆ యోగి బ్రహ్మ జ్ఞానం పొందగలుగుతాడు.శాశ్వత ఆనందం అదే కైవల్యం పొందుతాడు.ఇందులో ఎలాంటి అనుమానమే లేదు.