త్రిభి ర్గుణమయై ర్భావైః

త్రిభి ర్గుణమయై ర్భావై రేభి స్సర్వ మిదం జగత్। మోహితం నాభి జానాతి మామేభ్యః పర మవ్యయమ్॥13॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....విజ్ఞాన యోగము...శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అసలు వ్యవహారం చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కౌంతేయా!త్రిగుణాలు ఉన్నాయి అని చెప్పాను కదా!అవి నా సృజనే అని కూడా చెప్పాను కదా!ప్రపంచం మొత్తమూ ఈ సత్త్వరజస్తమో గుణాల భావాలతో సమ్మోహనము కాబడుతుంది.దాని పర్యవసానం ఎలా ఉంటుంది?ఏమి ఉంటుంది చెప్పు?అంతా గలబా గలబా!గందరగోళం!అంతే కదా!ఈ పరిస్థితులలో సర్వాతీతుడను,శాశ్వతుడను అయిన నన్ను తెలుసుకోవడమే గగనమవుతున్నది.అందరూ దిక్కులు చూస్తున్నారు.ఏ దిక్కు మొక్కాలో తెలియక!

యే చైవ సాత్త్వికా భావా

యే చైవ సాత్త్వికా భావా రాజసా స్తామసాశ్చయే। మత్త ఏ వేతి తా న్విద్ధి న త్వహం తేషు తే మయి॥12॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి తాను లేనిదే ఈ విశ్వం లేదు అని చెబుతున్నాడు.ఈ విశాల విశ్వంలోని ప్రతి అణువు తనదే,తన యందే ఉంది.ప్రతి చిన్న శ్వాస కానీ,అనుభూతి,భావ పరంపర కూడా అతని సృజనే అని చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ బావా!మనకు తెలుసు కదా గుణాలు ఎన్ని రకాలు అని.అవే సత్త్వ గుణము,రజో గుణము,తమో గుణములు.వాటి వాటి సంబంధించిన భావావేశాలు అన్నీ కూడా నా కల్పనే!అవన్నీ కూడా మానవుడిలో నా వల్లనే కలుగుతాయి.ఆ త్రిగుణాలు నా చెప్పు చేతల్లో ఉంటాయి,సర్వదా.కానీ నేను వాటన్నిటికీ అతీతమై ఉన్నాను.కాబట్టి వాటికి నేను కట్టుబడను,వాటి చేత చిక్కను.

బలం బలవాతాం చాహం

బలం బలవతాం చాహం కామరాగ వివర్జితమ్। ధర్మా విరుద్ధో భూతేషు కామోఽస్మి భరతర్షభ॥11॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి తన్ను ఇంకొన్ని విథాలుగా ప్రస్ఫుటమవుతాడో చెబుతున్నాడు.అర్జునుడిని సంబోథించడంలో కూడా అర్జునుడిపైన తనకున్న మక్కువ,అర్జునుడి గురించి తను ఏమనుకుంటున్నాడో తెలియకనే తెలుస్తుంది.భరత అంటే భరత వంశము.ఋషభ అంటే ఎద్దు.అది శక్తికి,గొప్పతనానికీ ప్రతీక.శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ అర్జునుడు భరతవంశంలో ఋషభం లాగ శ్రేష్టుడు,గొప్పవాడు అని పొగుడుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ భరతర్షభ!బలవంతులలో ఉండే కామరాగాలు లేని బలాన్ని నేను.ఈ సమస్త సృష్టిలో ఉండే ప్రతి జీవి లోని ధర్మ విరుద్ధం కాని కామాన్ని నేను.అనుభూతి పరంగా నేనే ఉంటాను,అవ్యయ పరంగా నేనే ఉన్నాను.అంటే గర్వము,అహంకారము లేకుండా ధర్మబద్ధమయిన శక్తి సామర్ధ్యాలకు ప్రతీక నేను.అలాగే సృష్టి కార్యంగా భావించి,పవిత్రంగా ఆచరించే కామాన్ని నేను.

బీజం మాం సర్వభూతానాం

బీజం మాం సర్వభూతానాం విద్ధి పార్థ సనాతనమ్। బుద్ధి ర్బుద్ధి మతా మస్మి తేజ స్తేజస్వినా మహమ్॥10॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।విజ్ఞాన యోగము.... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అన్ని ఉదాహరణలు సహేతుకంగా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!నేను ఇప్పుడే చెప్పాను కదా అగ్నిలోని తేజస్సు నేనే,తాపసులలోని తపస్సు నేనే,ప్రాణులలోని ప్రాణం నేనే ఇని.ఇవే కాకుండా అన్ని ప్రాణులూ ఈ భూమి మీద బతికి బట్ట కట్టేదానికి కావలసిన మూలకారణము,అదే బీజము నేనే!బుద్ధి మంతులలోని బుద్ధి నేనే!ధైర్యవంతులలోని ధైర్యాన్ని నేనే!ఇవన్నీ నీవు తెలుసుకుంటే మంచిది.

పుణ్యో గంధః పృథివ్యాం చ

పుణ్యో గంధః పృథివ్యాం చ తేజశ్చాస్మి విభావసౌ। జీవనం సర్వ భూతేషు తపశ్చాస్మి తపస్విషు॥9॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।।విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఇంకా తను ఎక్కడెక్కడ ప్రస్ఫుటమవుతాడో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ సఖా!నేను సర్వ వ్యాపకుడిని,ఈ సృష్టిలోని అణువణువునా వ్యాపించి ఉన్నాను అని చెప్పాను కదా!ఇంకొన్ని ఉదాహరణలు చెబుతాను.భూమి యందు ఉండే సువాసన నేనే!అగ్ని యందు ఉండే తేజస్సు నేనే!సర్వ జీవ కోటి లో ఉండే ప్రాణము నేనే!తాపసులలో ఉండే తపశ్శక్తి నేనే!నేను ఏంటో చిన్నగా నీకు అర్థం అవుతుంది కదా!

రసోఽహమప్సు కౌంతేయ

రసోఽహమప్సు కౌంతేయ ప్రభాఽస్మి శశి సూర్య యోః। ప్రణవ స్సర్వవేదేషు శబ్దః ఖే పౌరుషం నృషు॥8॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...।విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి తాను సర్వ వ్యాపకుడు అని సోదాహరణంగా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కౌంతేయా!నేను చెప్పాను కదా నీకు...నాలోనే విశ్వం ఉంది.విశ్వమంతా నేనే వ్యాపించి ఉన్నాను,అని.నీళ్ళలోని రుచిని నేనే!సూర్య చంద్రులు వెదజల్లే కాంతి నేనే!వేదాలలోని ఓంకార నాదాన్ని నేనే!ఆకాశం లోని శబ్దం నేనే!మానవులలో ఉండే పౌరుషం నేనే!

మత్తః పరతరం నాన్యత్

మత్తః పరతరం నాన్య త్కించిదస్తి ధనంజయ। మయి సర్వ మిదం ప్రోతం సూత్రే మణిగణా ఇవ॥7॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...।విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అంతా సులభంగా పూస గుచ్చినట్లు చెబుతున్నాడు.అర్జునా!బావా!నువ్వు ముందు ఇది తెలుసుకోవాలి.అది ఏందంటే ఈ లోకంలో నాకంటే శ్రేష్టమయినది ఇంకొకటి లేదు.ఒక రకంగా చెప్పాలంటే ఈ సృష్టి అంతా నా చుట్టే తిరుగుతూ ఉంటుంది.దారానికి కూర్చబడిన పూసలలాగా నాయందే ఈ సమస్తమూ కూర్చబడి ఉంది.నన్ను దాటి,నా కన్ను గప్పి పరమాణువు కూడా కదలలేదు.అంతా నా కనుసన్నలలోనే జరుగుతుంది.