ఇంద్రియాణి మనోబుద్ధి

ఇంద్రియాణి మనోబుద్ధి రస్యాధిష్ఠాన ముచ్యతే। ఏతైర్వి మోహ యత్యేష జ్ఞాన మావృత్య దేహినమ్॥40॥3॥శ్రీమద్భగవద్గీత..।కర్మ యోగము. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి కామమనేది ఎంత చెడ్డదో వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!సఖా!ఈ కామమనేది ఉందే,అది అందరినీ దుంపతెంచి గంప కెత్తుతుంది.దానితో పని కాదు.దూరంగా ఉంటేనే ఒంటికి మంచిది.ముందరగా మనసును తొలుస్తుంది.చిన్నగా బుద్ధిని వక్రంగా మారుస్తుంది.అంతటితో ఆగుతుందా?అంటే,ఊహూ!ఇంద్రియాలను చేరి నిగ్రహం కోల్పోయేలా చేస్తుంది.మనిషి అన్న తరువాత అంతో ఇంతో వివేకం ఉంటుంది కదా!దానిపైన ఒంటి కాలు పైన లేచి యుద్ధం ప్రకటిస్తుంది.చివరకు గెలిచేది అదే అనుకో!మనం క్షతగాత్రులం అవుతాము.ఇంద్రధనుస్సులాంటి సప్త వర్ణ సుందర లోకం చూపించి ఊరిస్తుంది.ఇంకేం ఉంది?దేహధారులు అయిన మానవులు బొక్క బోర్లా పడిపోతారు.తరువాత గానీ అసలు వ్యవహారం తెలియదు.

ఆవృతం జ్ఞాన మేతేన

ఆవృతం జ్ఞాన మేతేన జ్ఞానినో నిత్యవైరిణా। కామరూపేణ కౌంతేయ దుష్పూరేణానలేన చ॥39॥3॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..కర్మ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అజ్ఞానమనేది ఎంత పెద్ద తలకాయ నొప్పో చెబుతున్నాడు.హే అర్జునా!హే కౌంతేయా!జ్ఞానానికి శత్రువు ఏందో చెప్పు?సరే,నేనే చెబుతాను.అజ్ఞానమనేదే జ్ఞానానికి అతి పెద్ద శత్రువు.అగ్ని చాలా శక్తివంతమయినది అనుకుంటాము కదా!అన్నిటినీ,తన దారికి ఎదురొచ్చిన ప్రతి చిన్నదాన్ని,పెద్దదాన్ని కూడా నిర్దాక్ష్యంగా కాల్చి,భస్మంచేసి పోతుంది అని అనుకుంటాము కదా!అటువంటి అగ్ని కూడా ఇక్కడ నావల్ల కాదు బాబోయ్ అని చేతులెత్తేస్తుంది.ఎందుకంటావా?కామం అనే రూపంతో అజ్ఞానం జ్ఞానాన్ని కప్పిపెట్టేస్తుంది.ఈ కామమనేది మనం కాలి మసైపోయినా మంట కలిసిపోదు.అంత జడమయినది కామము,అతుక్కుంటే వదలించుకోలేము అస్సలు.కామము అంటే ఏంది చెప్పు?పొగలు,సెగలే కదా!ఆ పొగలోనే,ఆ సెగలోనే జ్ఞానం అంతా కృష్ణార్పణం అవుతుంది.

ధూమే నావ్రియతే వహ్నిః

ధూమే నావ్రియతే వహ్విః యథాఽ దర్శో మలేన చ। యథోల్బే నావృతో గర్భస్తథా తేనేదమావృతమ్॥38॥3॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....కర్మ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి పెద్ద పెద్ద మాటలతో కాకుండా,సగటు మనిషి అర్థం చేసుకునే రీతిలో చెబుతున్నాడు. అర్జునా!మిత్రమా!పొగ నిప్పును కూడా కప్పేస్తుంది కదా,సరిగ్గా రాజుకోకపోతే.అద్దం కూడా మురికితో కప్పబడుతుంది కదా,మనం జాగ్రత్తగా ఎప్పటికప్పుడు శుభ్రం చేసుకోకపోతే!అవునా?కాదా?కడుపులో బిడ్జ,అదే పిండం,మావితో కప్పబడి ఉంటుంది కదా!అచ్చం అట్లాగే జ్ఞానమనేది కూడా కామముతో కప్పబడి ఉంటుంది.మనం మన జ్ఞానాన్ని సాన బెట్టుకుంటూ ఉండాలి.ఊరికినే కంఠస్తం పెడితే చాలదు,బుర్రకు కూడా ఎక్కించుకోవాలి.లేకపోతే వల్లె వేసేదానికి తప్పిస్తే ఇంక దేనికీ పనికి రాదు.అప్పుడు కామం తన పని తాను చేసుకుని,మనలను అథోగతి పాలు చేస్తుంది.

కామ ఏష క్రోథ ఏష

శ్రీభగవానువాచ....। కామ ఏష క్రోథ ఏష రజోగుణ సముద్భవః। మహాశనో మహాపాప్మా విద్ధ్యేన మిహ వైరిణమ్॥37॥3॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ యోగము. శ్రీకృష్ణుడికి చాలా ఆనందం వేసింది అర్జునుడు అడిగిన ఆ ప్రశ్నతో.తన కష్టానికి ఫలితం దక్కుతున్నదని సంతృప్తి!భగవంతుడు అయిన శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి సమాథానం చెబుతున్నాడు.అర్జునా!మనుష్యులను పాపాల తట్టుకు ఏమేమి ప్రేరేపిస్తున్నాయి అని అడిగావు కదా!చెబుతాను విను.రజోగుణము నుంచి కామము పుడుతుంది.కామము తీరితే ఇంకా కావాలనిపిస్తుంది.తీరకపోతే తీరలేదు అనే అసహనం మొదలవుతుంది.ఆ అసహనమే క్రోథానికి మూలహేతువు.అదీ కాకుండా మనిషి అనేవాడికి తృప్తి అనేది ఎప్పుడూ ఉండదు.ఒక కోరిక తీరితే ఇంకో సవాలక్ష కోరికలు పుట్టుకొస్తాయి.లేదా తనివి తీరదు.ఇంకా ఇంకా కావాలనిపిస్తుంది.ఈ కామము,క్రోథమే అన్ని అనిష్టాలకూ మూలకారణము.

అథ కేన ప్రయుక్తోఽయం

అర్జున ఉవాచ... అథ కేన ప్రయుక్తోఽయం పాపం చరతి పూరుషః। అనిచ్ఛన్నపి వార్ష్ణేయ బలాదివ నియోజితః॥36॥3॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు తపనకు కొంచెం ఊరట కలిగినట్లుంది.ఇంత సేపూ కృష్ణుడు ఒక్కడే ఏకపక్షంగా మాట్లాడుతున్నాడు.అర్జునుడు అయోమయం మొహం పెట్టుకుని తత్తర బిత్తరగా ఉన్నాడు.ఇప్పుడిప్పుడే కొంచెం చలనం కనిపిస్తుంది. అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడిని అడుగుతున్నాడు.కృష్ణా!మానవుడు తనకు ఇష్టం లేకపోయినా,పరిస్థితుల ప్రభావానికి లోనై పాపాలు చేస్తూనే ఉన్నాడు కదా!ఆ తప్పు దారిలో నడిచే దానికి అతనిని ఏ కారణాలు ప్రేరేపిస్తున్నాయి? శిష్యుడు గురువు చెప్పిన దానికంతా తల ఊపుతూ ఉంటే ఆ గురువుకు అర్థం కాదు....శిష్యుడికి ఎంత మాత్రం అర్థం అయింది అని.అస్సలు అర్థం అయిందా లేదా అని.శిష్యుడికి అనుమానాలు వచ్చి,ప్రశ్నిస్తే గురువుకు అవగతం అవుతుంది...శిష్యుడికి ఎంత మాత్రం అర్థం అయిందని.కృష్ణుడికి సంతోషంగా ఉంది అర్జునుడి ప్రశ్న వినగానే!

శ్రేయాన్ స్వధర్మో విగుణః

శ్రేయాన్ స్వధర్మో విగుణః పరధర్మాత్స్వనుష్ఠితాత్। స్వధర్మే నిధనం శ్రేయః పరధర్మో భయావహః॥35॥3॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ యోగము.. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఏది యోగ్యమో,ఏది కాదో వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!పార్థా!సులభంగా అర్థమయ్యేలా చెబుతాను,చూడు.స్వధర్మం,పరధర్మం అని రెండు రకాలు ఉన్నాయి కదా!స్వధర్మం అనేది మనకు యుక్తమయ్యేది.మనము చేయవలసిన,ఆచరించవలసిన ధర్మము.పరధర్మము అంటే మనము కాకుండా వేరేవాళ్ళు చేయవలసినది.నాటుగా,ఘాటుగా చెప్పాలి అంటే ...కుక్క పని కుక్క,గాడిద పని గాడిద చేయాలి.అనవసరంగా అలవిమాలినవి,మనవి కానివి చేసి ఒళ్ళు,ఇళ్ళూ కాల్చుకోనవసరం లేదు.దాని వలన తలనొప్పి,శ్రమ తప్ప లాభం ఉండదు. ఎంతో నైపుణ్యంగా చేసే పరధర్మం కన్నా,గుణరహితంగా చేసినప్పటికీ స్వధర్మమే మేలు.స్వధర్మ నిర్వహణలో అలసి పోయినా,అసలే పోయినా మంచిదే!ఆమరణాంత భయావహమయిన పరధర్మానుష్ఠానం మాత్రం ఎన్నటికీ తగదు.

ఇంద్రియ స్యేంద్రియ స్యార్థే

ఇంద్రియ స్యేంద్రియ స్యార్థే రాగద్వేషౌ వ్యవస్థితౌ। తయోర్నవశ మాగచ్ఛే త్తౌహస్య పరిపంథినౌ॥34॥3॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి మనం ఎక్కడ,ఏ విషయాలలో అప్రమత్తంగా ఉండాలో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఈ ఇంద్రియాలూ,వాటికి సంబంధించిన విషయాలూ ఉన్నాయి కదా!అవి ఊరకనే ఉండవు.వీటి మథ్య రాగద్వేషాలు అనే పుల్లలు పెత్తనం చెలాయిస్తుంటాయి.సన్నగా పొగ బెట్టి,మంట రాజేస్తుంటాయి.వాటికి చిక్కి లోబడిపోయామా!ఇంక ఇంతే సంగతులు!కాబట్టి,ససేమిరా,రాగద్వేషాలను దరిదాపుల్లోకి కూడా మనం రానీయకూడదు.అప్రమత్తంగా ఉండాలి.ఇదంతా ఆషామాషీ వ్యవహారం కాదు.నేను ఇదంతా ఎందుకు చెబుతున్నానంటే,ఇవే జ్ఞానానికి ప్రబల శత్రువులు.తస్మాత్ జాగ్రత్త!