వేదాహం సమతీతాని…Vedaaham samatheethaani

వేదాహం సమతీతాని వర్తమానాని చార్జున। భవిష్యాణి చ భూతాని మాం తు వేద న కశ్చన॥26॥7॥ శ్రీమద్ భగవద్గీత..।విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఇలా వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ కిరీటీ!సగటు మనిషి నన్ను తెలుసుకోలేడు అని చెప్పాను కదా!జ్ఞాని కూడా కొంత మటుకు నన్ను అర్థం చేసుకునే ప్రక్రియలో విజయం సాథిస్తాడు.అలా ఎందుకు అంటావా?నేను భూత,భవిష్యత్ వర్తమాన కాలాలలోని సర్వ జీవులను ఎరిగి ఉంటాను.కానీ నన్ను ఎవరూ పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు.అసలు చాలా మంది నా ఉనికినే గుర్తించలేని దీనమయిన స్థితిలో ఉంటారు. Vedaaham samatheethaani varthamaanaani chaarjuna/ Bhavishyaani cha bhoothaani maam thu veda na kaschana//26//7// Sri madbhagavadgeetha..,Vijnaana yogamu... Sri Krishna is explaining Arjuna like this.Arjuna!hey Kireeti!I told you that common man is unable to perceive my presence.Even the intellect can understand only to a cetain extent.The reason behind is simple.I know about each and every living being on the face of the earth in the past,present and future too.But no one can know about me so exhaustively.Most of the time,they fail to feel and understand my presence too.

నాహం ప్రకాశ….Naaham prakaasa

నాహం ప్రకాశ స్సర్వస్య యోగమాయా సమావృతః। మూఢోఽయం నాభిజానాతి లోకో మా మజ మవ్యయమ్॥25॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి తెలియ పరుస్తున్నాడు తనను మామూలు మనుష్యులు ఎందుకు తెలుసుకోలేక పోతున్నారు అనే విషయాన్ని.అర్జునా!ఓ బావా!నేను యోగమాయతో కూడిన వాడిని.నాకు చావు పుట్టుకలు లేవు.అరిషడ్వర్గాలకు అతీతుడిని.నేను శాశ్వతుడను.ఇవి,ఇలాంటివి మామూలు వాళ్ళ మేథస్సుకు అందని విషయాలు.వాళ్ళు భౌతిక ప్రపంచానికి,విషయాలకే ప్రాథాన్యం ఇస్తారు.అవే అర్థం అవుతాయి.కాబట్టి అజ్ఞానులు నన్ను తెలుసుకోలేరు. Naaham prakaasa ssarvasya yogamaayaa samaavruthah/ Moodoam naabhijaanaathi loko maa maja mavyayam//25//7// Sri madbhagavad geetha...Vijnaana yogamu... Sri Krishna is telling Arjuna as to why common man is unable to understand Him.Arjuna!hey brother!Ajnaani,the ignorant fails to understand me.The main reason behind it is this.I am covered by yogamaaya.I am above birth and death.I am permanent.I am eternal.All these facts and factors are above the imagination of common man.Because he is busy solving his material problems his entire life.He has neither the interest nor the time to think of things or know about Me.

అవ్యక్తం వ్యక్తి…Avyaktham vyakthi

అవ్యక్తం వ్యక్తి మాపన్నం మన్యంతే మా మబుద్ధయః। పరం భావ మజానంతో మమావ్యయ మనుత్తమమ్॥24॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...।విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి మామూలు మనుష్యులు ఎలా ఆలోచిస్తారో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!నన్ను జ్ఞానులు తెలుసుకున్నట్లు మామూలు ప్రజానీకం తెలుసుకోలేదు.దీనికి బలమైన కారణం ఉంది.అది ఏంది అంటావా?నేను అవ్యక్తుడను.నేను నిర్వికారుడను,ఉత్కృష్టుడను,సర్వాతీతుడను.ఇలాంటి నా స్వరూపాన్ని అజ్ఞానులు గుర్తించలేకపోతున్నారు.నన్ను ఒక వ్యక్తిగానే పరిగణిస్తున్నారు. Avyaktham vyakthi maapannam manyanthe maa mabuddhayah/ Param bhaava majaanantho mamaavyaya manuththamam//24//7// Sri madnhagavadgeetha ...Vijnaana yogamu... Sri Krishna is explaining Arjuna as to why common man is unable to understand him and find him.Arjuna!hey Kireeti!I told you that only the enlightened persons can reach to me and find me.Main reason behind common mana futility in recognising and reaching out to me is this.I am immortal.I am sublime and super.I am omniscient,eternal,omnipotent and omnipresent.Common man looks up to me as another individual.He fails to see me in totality and understand me.

అంతవత్తు ఫలం…Anthavaththu phalam

అంతవత్తు ఫలం తేషాం తద్భవ త్యల్పమేధసామ్। దేవాన్ దేవ యజో యాంతి మద్భక్తా యాంతి మామపి॥23॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...।విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ప్రాప్తం గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ సఖా!పిండి కొద్దీ రొట్టె అని అంటారు కదా పెద్దలు.ఇక్కడ కూడా అలానే.స్వల్ప జ్ఞానులు అయిన వాళ్ళు దేవతారాధనకు వాళ్ళ కోరికలను బట్టి ఆయా దేవతలను పూజిస్తారు.కాబట్టి వారికి ఆ దేవతల అనుగ్రహం కలుగుతుంది.అలాగే జ్ఞానులు,జిజ్ఞాసాపరులు నన్ను పూజిస్తారు.వారు నన్ను పొందుతారు.అంతే కదా! Anthavaththu phalam theshaam thadbhava thyalpamedhasaam/ Devaan deva yajo yaanthi madbhakthaa yaamthi maamapu//23//7// Sri madbhagavadgeetha....Vijnaana yogamu.. Sri Krishna is telling Arjuna about fate.Arjuna!hey friend!you know that one reaps what he sows.In a way it is like getting what you pay for.Common man,with limited knowledge,seeks the blessings and help from deities,as per his wants or wishes.So,they get those deities blessings.One,who seeks me and learns about me will definitely procure my blessings and my support.

స తయా శ్రద్ధయా…Sa thayaa sradhdhayaa

స తయా శ్రద్ధయా యుక్త స్తస్యారాధన మీహతే। లభతే చ తతః కామాన్ మయైవ విహితాన్ హి తామ్॥22/7// శ్రీమద్ భగవద్గీత....విజ్ఞాన యోగము...శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి తానే కర్త కర్మ క్రియ అనే విషయం ఇంకొక్క సారి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ బావా!నేను నీకు ముందుగానే చెప్పాను కదా నేనే మూల పురుషుడిని అని.అణువణువులోన నేనే ఉంటాను.ప్రతి క్రియ ముందూ వెనకా కూడా నేనే ఉంటాను.దానికి ఇది కూడా ఒక ఉదాహరణే!మామూలు ప్రజలు ఏమనుకుంటారు?మనము ఫలానా దేవుడు లేక దేవతలను పూజిస్తున్నాము.వాళ్ళు మన పూజలకు తృప్తి పడి మన కోరికలు తీరుస్తున్నారు అనే కదా!కానీ నిజానికి ఆ మానవులలో కోరికలు కలిగించేదీ నేనే! ఆయా దేవతల రూపములో నెరవేర్చేది కూడా నేనే. Sa thayaa sraddhayaa yuktha sthasyaaraadhana meehathe/ Labhathe cha thathah kaamaan mayaiva vihithaan hi thaam//22//7// Sri madbhagavadgeetha...Vijnaana yogamu... Sri Krishna is telling once and again to Arjuna that he is centre point for everything that happens in this world.Arjuna!hey friend!what does a common man generally think?He thinks that he is praying particular deity for fulfilling his wants or desires.Concerned deity is pleased and sanctioning boons to him or her.Reality is different.I am the One who instills the desires or wishes in people.I am the One who fulfills their wishes.So,be reminded and remember that I am the central point for every act and its result.

యో యో యాం యాం…Yo yo yaam yaam

యో యో యాం యాం తనుం భక్తః శ్రద్ధయాఽర్చితు మిచ్ఛతి। తస్య తస్యాచలాం శ్రద్ధాం తామేవ విదధా మ్యహమ్॥21॥7॥ శ్రీమద్ భగవద్గీత....విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ కిరీటీ!సగటు మానవుడు తన కోరికలు ఎలా తీరుతాయో అని మదనపడుతుంటాడు.ఆ కోర్కెలు తొందరగా తీరాలనే తపనతో ఆయా దేవతలను పూజిస్తుంటాడు.నేను కూడా అతను ఏ దేవతను ఆరాధించాలనుకుంటే,ఆ దేవత యందే తనకు శ్రద్ధా,విశ్వాసము కలిగేలా చేస్తాను. Yo yo yaam yaam thanum bhakthah sradhdhayaaarchithu michchathi/ Thasya thasyaachalaam sradhdhaam thaameva vidadhaa myaham//21//7// Sri madbhagavadgeetha...Vijnaana yogamu.... Sri Krishna is telling Arjuna like this.Arjuna!hey Kireeti!I told you just now that common man is interested in fulfilling his material desires.In persuasion of his wishes,wants and desires he prays concerned deities.I personally see that he has faith and dedication towards that particular deity.

కామైస్తై స్తైః……Kaamesthai sthaih

కామేస్తై స్తైర్హృతజ్ఞానాః ప్రపద్యంతేఽన్యదేవతాః। తం తం నియమమాస్థాయ ప్రకృత్యా నియతా స్స్వయా॥29॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి సగటు మనిషి ఎలా దేన్ని నమ్ముతాడు,దేన్ని పూజిస్తాడో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!జ్ఞాని నేను ఎవరు,ఏంటో క్షుణ్ణంగా తెలుసుకుని,నా శరణు జొచ్చుతాడు.కానీ మామూలు మనిషి ఆలోచనా విథానము,అతని పరిమితులు ఇలా ఉంటాయి.చెద పురుగులు చేవగల చెక్కని ఏమి చేస్తాయి,చెప్పు?ఎలాంటి కనికరమూ,మొహమాటం లేకుండా తెల్లవారేటప్పటికి పిండి,పిండి చేసేస్తాయి కదా!అట్లాగే కోరికలు అనేవి చెద పురుగులు లాగ.అవి మనిషి మస్తిష్కాన్ని నిర్దాక్షిణ్యంగా కొల్లగొట్టి,గుల్ల చేస్తాయి.అమాయకపు మానవుడు చేసేదానికి ఇంక ఏమి మిగిలి ఉంది?అతని కామనలు,వాంఛలు,కోరికలు ఏ దారిలో ఉంటాయో ఆ దారిలోనే అనేక నియమాలను పాటిస్తూ,పయనం సాగిస్తాడు.ఆ కోరికలు త్వరత్వరగా తీర్చుకోవాలి అనే తపనలో చిన్న చిన్న ఇతర దేవతలను ఉపాసిస్తుంటాడు. Kaamesthai sthairhrutha jnaanaah prapadyanthe anya devathaah/ Tham tham niyamamaasdhaaya prakruthyaa niyathaa ssvayaa//20//7// Sri madbhagavad geetha...Vijnaana yogamu.... Sri Krishna is telling Arjuna as how a common man thinks and acts.Arjuna!hey Pardha!just now I told you that Jnaani seeks my blessings.He learns about me fully and decides to serve me and pray.But that is not the case with common man.What do termites do to the strong wood?They make it into useless powder in no time.Desires of common man are termites.They atack your commin sense,propriety and all the good nature you have.Your thought process and your acts thereby become selfish and narrow minded.In their hunger and thirst to fulfill their desires they act as per their wishes without any reason or rhyme.They follow many procedures and seek the help of many other deities to get what they want.

బహూనాం జన్మ….Bahoonaam janma

బహూనాం జన్మ నామంతే జ్ఞానవాన్ మాం ప్రపద్యతే। వాసుదేవ స్సర్వమితి స మహాత్మా సుదుర్లభః॥19॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత.।।విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఇదంతా అంత సులభం కాదు అని చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ మిత్రమా!జ్ఞాని అంటే నాకు ఇష్టం అని చెప్పాను కదా!అతడు ఆ స్థితికి చేరేదానికి రోజులు,నెలలు,సంవత్సరాలు కాదు...ఏకంగా చాలా జన్మలు ఎత్తాల్సి ఉంటుంది.పండు పక్వానికి వస్తేనే కదా తినాలనిపించేది.అలానే భక్తుడు తన ఆరాథనలో తడిసి ముద్దయి పోవాలి.తన అస్థిత్వాన్నే మరిచి పోయి భగవంతుడే తను,తనే భగవంతుడు అన్నట్లు లీనము,విలీనము అయిపోవాలి.అప్పుడు నా కరుణా కటాక్షాలు తనకు దక్కుతాయి.అతడు వాసు దేవుడే సమస్తమూ అని గ్రహించాలి.అలా తెలుసుకుంటేనే,సతతం నా ధ్యాసలో ఉంటూ నన్నే సేవిస్తూ ఉంటాడు.కానీ అలాంటి మహాత్ముడు చాలా అరుదుగా ఉంటాడు. Bahoonaam janma naamanthe jnaanavaan maam prapadyathe/ Vaasudeva ssarvamithi sa mahaathmaa sudurlabhah//19//7// Sree madbhagavadgeetha.,VIjnaana yogamu... Sri Krishna is telling Arjuna how difficult it is to find a jnaani.Arjuna!hey friend!I told you that I like jnaani,the most.The reason is very simple.A devotee takes not just days,months,years but many births to reach that position.You see,we feel like eating only when the fruit is ripe,not when it is raw.Similarly,I like the devotee who is totally immersed in love and devotion towards me.He should learn that I am the Ultimate,everything.Only when he learns that Vaasudeva is all pervading entity,he would believe me.He would totally be my devotee.But,such full fledged devotees are rare to be found.

ఉదారా స్సర్వ…..udaaraa ssarva

ఉదారా స్సర్వ ఏవైతే జ్ఞానీ త్వాత్మైవమే మతమ్। ఆస్థిత స్స హి యుక్తాత్మా మామేవానుత్తమాం గతిమ్॥18॥9॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...విజ్ఞాన యోగము.... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అందరిలోకి జ్ఞాని ఎందుకు ఉత్తముడో వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!నీకు అర్థం కావడం లేదు కదా అందరిలోకి నాకు జ్ఞాని అంటే ఎందుకు అంత ఎక్కువ ఇష్టం అని?నిజానికి నేను పైన ఉదహరించిన నాలుగు రకాల మనుష్యులూ మంచి వాళ్ళే.ఉత్తములే.కాదనను.కానీ,జ్ఞాని మాత్రమూ నా ఆత్మ స్వరూపుడు.అన్ని రకాలా,అంటే మనసా వాచా కర్మణా,నన్నే పరాంగతిగా ఎన్నుకున్నాడు.నన్నే ఆశ్రయించాడు.నేను తప్ప తనకు ఇంకెవరూ అఖ్ఖరలేదు. Vudaaraa ssarva yevaithe jnaanee thvaathmaiva me matham/ Aasdhitha ssa hi yukthaathmaa maamevaanuththamaam gathim//18॥7॥ Sree madbhagavadgeetha....Vijnaana yogamu... Sri Krishna is explaining Arjuna the reason behind special bonding towards jnaani.Arjuna!hey Kireeti!I told you about four types of people who come to me for help and have faith in me.But amongst them all,I lean towards jnaani,wiseman,more.To tell you the truth all the four types are great people.They are my devotees.They pray and have faith in me.But jnaani is my incarnation.For him I am the ultimate goal.He thinks of me all the time,he serves me all the time and talks about me all the time.There is nothing besides Me in his life.

తేషాం జ్ఞానీ నిత్యయుక్తః——-theshaam jnaanee nithya yukthah

తేషాం జ్ఞానీ నిత్య యుక్తః ఏక భక్తిర్విశిష్యతే। ప్రియో హి జ్ఞానినో త్యర్థ మహం స చ మమ ప్రియః॥17॥7॥ శ్రీ మద్భగవద్ గీత...విజ్ఞాన యోగము...శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి తనకు ఎవరు ఎక్కువ ఇష్టమో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ బావా!నేను ఇప్పుడు చెప్పాను కదా నాలుగు రకాల మనుష్యులు నన్ను సేవిస్తారు అని.వాళ్ళు ఆపదలో ఉన్నవారు,జిజ్ఞాసువు,సంపదలు కోరేవాడు మరియు జ్ఞానీ అని తెలుసుకున్నాము కదా!వీళ్ళల్లో నాకు ఎవరంటే ఎక్కువ ఇష్టమనిపిస్తుంది నీకు?నేనే చెబుతాను,విను.వీళ్ళందరిలోకి జ్ఞాని నాకు ఎక్కువ ఇష్టము.ఎందుకంటావా?ఎందుకంటే జ్ఞాని అనేవాడు నన్ను పూర్తిగా అర్థం చేసుకున్నవాడు.ఎల్లప్పుడూ నాయందే మనసు నిలుపుకుని ఉంటాడు.ధ్యాన యోగముతో నన్ను సేవిస్తాడు.అందరిలోకి అతనే శ్రేష్టుడు.అతను నన్ను ప్రేమిస్తాడు,నాకు అతడు మిక్కిలి ఇష్టుడు. Theshaam jnaanee nithyayukthah yeka bhakthirvisishyathe/ Priyo hi jnaanino thyardha maham sa cha mama priyah//17///7// Sri madbhavadgeetha ....Vijnaana yogamu... Sri Krishna is explaining Arjuna whom he loves among his devotees.Hey Arjuna!hey brother!I told you just now as to who love me.Amongst all my devotees I feel a special bonding and affection towards the wise and knowledgeable person.The reason behind it is simple.Jnaani knows about me fully well.He concentrates on me and thinks about me all the time.He prays and serves me through dhyaanayoga.He is the best,efficient and the most eligible devotee of mine.I too reciprocate his love and affection in the most appropriate manner.

చతుర్విధా భజంతే ॥॥॥chathurvidhaa bhajanthe

చతుర్విధా భజంతే మాం జనా స్సుకృతినోఽర్జున। ఆర్తో జిజ్ఞాసు రర్థార్థీ జ్ఞానీ చ భరతర్షభ॥16॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి తెలియపరుస్తున్నాడు.ఏమని?ఎవరెవరు తనను సేవిస్తారు అని.అర్జునా!భరతర్షభ!నన్ను నాలుగు రకాల మనుష్యులు సేవిస్తారు.వాళ్ళు ఎవరో వివరిస్తాను.ఆపదలలో చిక్కుకున్నవాడు అమ్మా!అని అరుస్తాడు.భగవంతుడే తనకు తల్లి,తండ్రి,గురువు,దైవము అని నమ్ముతాడు.ఏదో ఒక రూపంలో చేయూతను ఇస్తానని ఆశిస్తాడు.జ్ఞాని నన్ను సేవిస్తాడు.ఎందుకంటే తన జ్ఞాన నేత్రముతో నన్ను గుర్తిస్తాడు.నేను సర్వాంతర్యామిని,సర్వ వ్యాపకుడను అని తెలుసుకుంటాడు.కావున నాశరణు జొచ్చుతాడు.ఇక పోతే సంపదలు కోరుకునే వాడు నన్ను సేవిస్తాడు.తిట్టినా,పెట్టినా నేనే అనే విషయం వాడికి బాగా క్షుణ్ణంగా తెలుసు.జిజ్ఞాసువు జ్ఞాన పిపాసి.జ్ఞానం పూర్తిగా తెలుసుకోవాలనే అన్వేషణలో నిత్యం ఉంటాడు.జ్ఞాన సముపార్జన కోసం నన్ను సేవిస్తాడు.///// Chathurvidhaa bhajanthe maam janaa ssukruthinoarjuna/ Aartho jijnaasu rardhaardhee jnaanee cha bharatharshabha//16//7// Sreemadbhagavadgeetha...vijnaana yogamu... Sree Krishna is telling Arjuna what types of people worship him and want to be protected by Him.Arjuna!hey Bharatharshabha!people who are facing hardships in their lives come to me seeking help.Persons who are in search of knowledge that is profound seek my blessings.peole who want riches and wealth pray to me for fulfilment of their desires.An intelect and knowledgeable person knows and understands that I am the Supreme force behind everything.So,I am always in his prayers.These four categeries of people seek my blessings and proctection.

న మాం దుష్కృతినో మూఢాః///Na maam dushkruthino moodaah

న మాం దుష్కృతినో మూఢాః ప్రపద్యంతే నరాధమాః। మాయ యాఽపహృతా జ్ఞానాః ఆసురం భావ మాశ్రితాః॥15॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...।విజ్ఞాన యోగము... శ్రీ కృష్ణుడు అర్జునుడికి వివరం చెబుతున్నాడు.ఏమని?ఎవరు పడితే వాళ్ళు తనను ఆశ్రయించలేరని.అర్జునా!ఓ కిరీటీ!నేను ఇప్పుడే చెప్పాను కదా నన్ను శరణు జొచ్చిన వాళ్ళు మాత్రమే ఈ భవసాగరాన్ని ఈదగలుగుతారు అని.దీనికి ఇంకో మెళకువ కూడా ఉంది.ఎవరు పడితే వారు నన్ను ఆశ్రయించలేరు.వారు ఎవరో చెబుతాను,విను.రాక్షస ప్రవృత్తి,రాక్షస భావజాలము ఉండే వారికి నా ఆశీస్సులు ఎప్పుడూ ఉండవు.నిజంగా మేథావులు కారు,కానీ ఆ అపోహలో బతుకుతుంటారు ఒక వర్గం వాళ్ళు.వారికి నేనెప్పుడూ దక్కను.ఈ కోవలోకే ఇంకా చాలా మంది వస్తారు.దుష్కృతులు,అంటే తప్పు పనులు చేసేవాళ్ళు.వారి వలన మంచివారు మొత్తమూ బాధలు పడుతుంటారు.మూర్ఖులు ఇంకో తెగ.వీరికి విచక్షణా జ్ఞానము శూన్యము.వారు పట్టిన కుందేలుకు మూడే కాళ్ళు అని వాదించే రకము.మరి ఇంకో వర్గము నీచులు.వీరు వారు అనుకున్నది సాథించేదానికి ఎంతటి నీచానికైనా ఒడి కడతారు.వారికి ఎలాంటి విలువలు,మంచి చెడు విశ్లేషణ ఉండదు.అర్జునా!పైన పేర్కొన్నవారు ఎవరూ నా దరిదాపుల్లోకి కూడా రాలేరు.నా ఆశ్రయం కోరడమూ,దక్కించుకోవడమూ కల్లే వారికి. ॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥ Na maam dushkruthino moodaah prapadyanthe naraadhamaah/ Maaya yaaapahrutha jnaanaah aasuran bhaava maasrithaah//15//7// Sree madbhagavadgeetha...Vijnaana yogamu... Sri Krishna is telling Arjuna like this.Arjuna!hey Kireeti!I told you just now that those who come under my shelter alone can cross the turbulant sea of materialism.But there are ifs and buts to this prospect.Certain types of people can not come to me for shelter or help.I will explain to you about them.Those with cruel and demonish behaviour and thought process are not allowed to come near me.Similarly,there is another section who falsely think they know everything,but in reality they know nothing.There are people who indulge in bad deeds and cause hardships to the good natured people.There is another section who are fools.They do not have the distinction between good and bad.They go to any length to achieve what they want.Then there is another section who have no morals.They do not have any respect towards others or have any self respect.They can stoop down to lowest levels to have their say. Arjuna!I abhor them and I do not allow them to come nearby.They can never come to me, seek my blessings,shelter or help.

దైవీ హ్యేషా గుణమయీ//daivee hyesha gunamayee

దైవీ హ్యేషా గుణమయీ మమ మాయా దురత్యయా। మామేవ యే ప్రపద్యంతే మాయా మేతాం తరంతి తే॥14॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత ....విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి తన గురించి చెబుతూ,కొన్ని నిష్టుర సత్యాలు కూడా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!నేను సృష్టించిన ఈ మాయ దివ్యమయినది,త్రిగుణాన్వితమూ అయినది.ఈ మాయ దాటడం చిన్న పిల్లల ఆట కాదు.చాలా కష్టమయిన మార్గము అనుసరించాలి.అంత సులభంగా దాటలేరు మానవులు.నన్ను నమ్మి,నా శరణు జొచ్చిన వారు మాత్రమే ఈ మాయను దాటి,తరించగలుగుతారు. ////:/// Daivee hyeshaa gunamayee mama maayaa durathyayaa/ Maameva ye prapadyanthe maayaamethaam tharanthi the//14//7// Sree madbhagavadgeetha....vijnaana yogamu... Lord Sree Krishna is telling Arjuna about himself.Hey Arjuna!hey Pardha!I am the One who created Maya.Maya is celestial and is composed of three traits.It is never easy to cross these emotions and get over them.To say the least,it is practically impossible.But,there is always a solution to each and every problem.Is it not?Those who have belief in me and who come to me with trust and prayers can definitely cross this churning and turbulant ocean of misery and hardships.

త్రిభి ర్గుణమయై ర్భావైః

త్రిభి ర్గుణమయై ర్భావై రేభి స్సర్వ మిదం జగత్। మోహితం నాభి జానాతి మామేభ్యః పర మవ్యయమ్॥13॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....విజ్ఞాన యోగము...శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అసలు వ్యవహారం చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కౌంతేయా!త్రిగుణాలు ఉన్నాయి అని చెప్పాను కదా!అవి నా సృజనే అని కూడా చెప్పాను కదా!ప్రపంచం మొత్తమూ ఈ సత్త్వరజస్తమో గుణాల భావాలతో సమ్మోహనము కాబడుతుంది.దాని పర్యవసానం ఎలా ఉంటుంది?ఏమి ఉంటుంది చెప్పు?అంతా గలబా గలబా!గందరగోళం!అంతే కదా!ఈ పరిస్థితులలో సర్వాతీతుడను,శాశ్వతుడను అయిన నన్ను తెలుసుకోవడమే గగనమవుతున్నది.అందరూ దిక్కులు చూస్తున్నారు.ఏ దిక్కు మొక్కాలో తెలియక!

యే చైవ సాత్త్వికా భావా

యే చైవ సాత్త్వికా భావా రాజసా స్తామసాశ్చయే। మత్త ఏ వేతి తా న్విద్ధి న త్వహం తేషు తే మయి॥12॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి తాను లేనిదే ఈ విశ్వం లేదు అని చెబుతున్నాడు.ఈ విశాల విశ్వంలోని ప్రతి అణువు తనదే,తన యందే ఉంది.ప్రతి చిన్న శ్వాస కానీ,అనుభూతి,భావ పరంపర కూడా అతని సృజనే అని చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ బావా!మనకు తెలుసు కదా గుణాలు ఎన్ని రకాలు అని.అవే సత్త్వ గుణము,రజో గుణము,తమో గుణములు.వాటి వాటి సంబంధించిన భావావేశాలు అన్నీ కూడా నా కల్పనే!అవన్నీ కూడా మానవుడిలో నా వల్లనే కలుగుతాయి.ఆ త్రిగుణాలు నా చెప్పు చేతల్లో ఉంటాయి,సర్వదా.కానీ నేను వాటన్నిటికీ అతీతమై ఉన్నాను.కాబట్టి వాటికి నేను కట్టుబడను,వాటి చేత చిక్కను.

బలం బలవాతాం చాహం

బలం బలవతాం చాహం కామరాగ వివర్జితమ్। ధర్మా విరుద్ధో భూతేషు కామోఽస్మి భరతర్షభ॥11॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి తన్ను ఇంకొన్ని విథాలుగా ప్రస్ఫుటమవుతాడో చెబుతున్నాడు.అర్జునుడిని సంబోథించడంలో కూడా అర్జునుడిపైన తనకున్న మక్కువ,అర్జునుడి గురించి తను ఏమనుకుంటున్నాడో తెలియకనే తెలుస్తుంది.భరత అంటే భరత వంశము.ఋషభ అంటే ఎద్దు.అది శక్తికి,గొప్పతనానికీ ప్రతీక.శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ అర్జునుడు భరతవంశంలో ఋషభం లాగ శ్రేష్టుడు,గొప్పవాడు అని పొగుడుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ భరతర్షభ!బలవంతులలో ఉండే కామరాగాలు లేని బలాన్ని నేను.ఈ సమస్త సృష్టిలో ఉండే ప్రతి జీవి లోని ధర్మ విరుద్ధం కాని కామాన్ని నేను.అనుభూతి పరంగా నేనే ఉంటాను,అవ్యయ పరంగా నేనే ఉన్నాను.అంటే గర్వము,అహంకారము లేకుండా ధర్మబద్ధమయిన శక్తి సామర్ధ్యాలకు ప్రతీక నేను.అలాగే సృష్టి కార్యంగా భావించి,పవిత్రంగా ఆచరించే కామాన్ని నేను.

బీజం మాం సర్వభూతానాం

బీజం మాం సర్వభూతానాం విద్ధి పార్థ సనాతనమ్। బుద్ధి ర్బుద్ధి మతా మస్మి తేజ స్తేజస్వినా మహమ్॥10॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।విజ్ఞాన యోగము.... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అన్ని ఉదాహరణలు సహేతుకంగా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!నేను ఇప్పుడే చెప్పాను కదా అగ్నిలోని తేజస్సు నేనే,తాపసులలోని తపస్సు నేనే,ప్రాణులలోని ప్రాణం నేనే ఇని.ఇవే కాకుండా అన్ని ప్రాణులూ ఈ భూమి మీద బతికి బట్ట కట్టేదానికి కావలసిన మూలకారణము,అదే బీజము నేనే!బుద్ధి మంతులలోని బుద్ధి నేనే!ధైర్యవంతులలోని ధైర్యాన్ని నేనే!ఇవన్నీ నీవు తెలుసుకుంటే మంచిది.

పుణ్యో గంధః పృథివ్యాం చ

పుణ్యో గంధః పృథివ్యాం చ తేజశ్చాస్మి విభావసౌ। జీవనం సర్వ భూతేషు తపశ్చాస్మి తపస్విషు॥9॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।।విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఇంకా తను ఎక్కడెక్కడ ప్రస్ఫుటమవుతాడో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ సఖా!నేను సర్వ వ్యాపకుడిని,ఈ సృష్టిలోని అణువణువునా వ్యాపించి ఉన్నాను అని చెప్పాను కదా!ఇంకొన్ని ఉదాహరణలు చెబుతాను.భూమి యందు ఉండే సువాసన నేనే!అగ్ని యందు ఉండే తేజస్సు నేనే!సర్వ జీవ కోటి లో ఉండే ప్రాణము నేనే!తాపసులలో ఉండే తపశ్శక్తి నేనే!నేను ఏంటో చిన్నగా నీకు అర్థం అవుతుంది కదా!

రసోఽహమప్సు కౌంతేయ

రసోఽహమప్సు కౌంతేయ ప్రభాఽస్మి శశి సూర్య యోః। ప్రణవ స్సర్వవేదేషు శబ్దః ఖే పౌరుషం నృషు॥8॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...।విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి తాను సర్వ వ్యాపకుడు అని సోదాహరణంగా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కౌంతేయా!నేను చెప్పాను కదా నీకు...నాలోనే విశ్వం ఉంది.విశ్వమంతా నేనే వ్యాపించి ఉన్నాను,అని.నీళ్ళలోని రుచిని నేనే!సూర్య చంద్రులు వెదజల్లే కాంతి నేనే!వేదాలలోని ఓంకార నాదాన్ని నేనే!ఆకాశం లోని శబ్దం నేనే!మానవులలో ఉండే పౌరుషం నేనే!

మత్తః పరతరం నాన్యత్

మత్తః పరతరం నాన్య త్కించిదస్తి ధనంజయ। మయి సర్వ మిదం ప్రోతం సూత్రే మణిగణా ఇవ॥7॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...।విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అంతా సులభంగా పూస గుచ్చినట్లు చెబుతున్నాడు.అర్జునా!బావా!నువ్వు ముందు ఇది తెలుసుకోవాలి.అది ఏందంటే ఈ లోకంలో నాకంటే శ్రేష్టమయినది ఇంకొకటి లేదు.ఒక రకంగా చెప్పాలంటే ఈ సృష్టి అంతా నా చుట్టే తిరుగుతూ ఉంటుంది.దారానికి కూర్చబడిన పూసలలాగా నాయందే ఈ సమస్తమూ కూర్చబడి ఉంది.నన్ను దాటి,నా కన్ను గప్పి పరమాణువు కూడా కదలలేదు.అంతా నా కనుసన్నలలోనే జరుగుతుంది.

ఏతద్యోనీని భూతాని

ఏతద్యోనీని భూతాని సర్వాణీ త్యుపధారయ। అహం కృత్స్నస్య జగతః ప్రభవః ప్రలయ స్తథా॥6॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి బ్రహ్మాండము సృష్టి లయలకు తనే మూలాథారము అని చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ భరతశ్రేష్ఠా!నీకు తెలుసా?సర్వభూతాలూ కూడా ఈ పరా,అపరా ప్రకృతుల నుంచే పుట్టాయి.ఈ ప్రపంచము,ఈ విశ్వము యొక్క సృష్టి నా చేతుల మీదుగానే జరిగింది.దీనిని లయము చేసేది కూడా నేనే!ఈ రెండిటి మధ్యలో ఉండే స్థితిని కూడా నేనే నడుపుతాను.అంటే ప్రతిదీ,చీమ చిటుక్కుమన్నా కూడా,నా ఆజ్ఞ లేకుండా జరగదు.ఎందుకంటే సర్వస్వానికీ కారణభూతుడను నేనే!

అపరేయ మితస్త్వన్యాం

అపరేయ మితస్త్వన్యాం ప్రకృతిం విద్ధి మే పరామ్। జీవ భూతాం మహాబాహో య యేదం ధార్యతే జగత్॥5॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి పర అపర ప్రకృతుల గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ మహాబాహో!ప్రకృతి రెండు రకాలు.అవే పర మరియు అపర.అపర ప్రకృతి అంటే పంచ భూతాలు మరియు మనసు,బుద్ధి,అహంకారము కలగలిసినది.పర ప్రకృతి అంటే శరీరము తన ప్రాణము తెలుసుకో గలిగిన,నడిపించే సూక్ష్మమయిన శ్రేష్టమయిన,సత్యమయిన,శాశ్వతమయిన చైతన్యము. మనిషి అపర ప్రకృతి కంటే ఉన్నతమయినది పర ప్రకృతి అని తెలుసుకోవాలి.ఎందుకంటే పర ప్రకృతి ఈ సమస్త విశ్వాన్నీ ధరించింది.నా ప్రకృతినే పరా ప్రకృతి అని అంటారు.

భూమి రాపోఽనలో వాయుః

భూమి రాపోఽనలో వాయుః ఖం మనో బుద్ధి రేవచ। అహంకార ఇతీయం మే భిన్నా ప్రకృతి రష్టదా॥4॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి తను సృజించిన ప్రకృతి గురించి వివరణ ఇస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!నీవు నీ చుట్టూ చూస్తున్న ప్రకృతి ఎక్కడ నుంచి పుట్టింది అనుకుంటున్నావు?ఇదంతా నా సృజనే!నా ఈ ప్రకృతి ఎనిమిది భాగాలుగా విభజింప బడి ఉన్నది.భూమి,నీరు,అగ్ని,వాయువు,ఆకాశం,మనస్సు,బుద్ది మరియు అహంకారాలే ఆ ఎనిమిది విభాగాలు.

మనుష్యాణాం సహస్రేషు

మనుష్యాణాం సహస్రేషు కశ్చి ద్యతతి సిద్ధయే। యతతా మపి సిద్ధానాం కశ్చిన్మాం వేత్తి తత్త్వతః॥3॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి యోగము,సాథన,జ్ఞానము ఊరికినే సులభంగా సంప్రాప్తించవు.ఖఠినమయిన దీక్ష,సాథన,జిజ్ఞాసలు అవసరము అని చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ బావా!నేను చెప్పేది వింటుంటే అంతా చాలా సులభమూ,సునాయాసమూ అనిపిస్తుంది కదా!అంత లేదు.నిజానికి ఏ వేయి మందిలో ఏ ఒక్కడికో మోక్షానికి ప్రయత్నించాలి అని అనిపిస్తుంది.అలాగ నిజంగా ప్రయత్నించే వేయి మంది యతులలో,ఏ ఒక్కడో నన్ను నిజంగా తెలుసుకో గలుగుతున్నాడు.కాబట్టి నిర్దిష్టమయిన ప్రణాళికతో ఇవి సాథన చేయాలి.

జ్ఞానం తేఽహం సవిజ్ఞానం

జ్ఞానం తేఽహం సవిజ్ఞాన మిదం వక్ష్యా మ్య శేషతః। యజ్ఞాత్వా నేహ భూయోఽన్యత్ జ్ఞాతవ్య మవశిష్యతే॥2॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...విజ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి భరోసా ఇస్తున్నాడు.దేనికి?అత్యుత్తమమయిన జ్ఞానము బోథిస్తాను అని.అంతకంటే ఇంకేమి కావాలి,ఎవరికైనా? అర్జునా!హే పార్థా!సంశయానికి తావు లేకుండా సంపూర్ణంగా నన్ను ఎలా తెలుసుకోవాలో చెబుతాను,అన్నాను కదా!ఆ మాట పైన నిలబడి ఉంటాను.అసలు ఏది తెలుసుకుంటే,ఇంక ఏమీ వేరే తెలుసుకోవాలసిన పని లేదో,ఆ జ్ఞానం నీకు ఉపదేశిస్తాను.అది కూడా ఆషామాషీగా చెప్పాను అంటే చెప్పాను లా కాదు.ఈ లోకములో ఉండే జ్ఞానము అంతా ఔపోసన పట్టినట్లు ఉండే అనుభవ పూర్వకమయిన జ్ఞానాన్ని నీకు ఉపదేశిస్తాను.

మయ్యా సక్త మనాః పార్థ

శ్రీమద్భగవద్గీత... సప్తమోఽధ్యాయః...విజ్ఞాన యోగః... శ్రీ భగవానువాచ... మయ్యా సక్త మనాః పార్థ యోగం యుంజన్మదాశ్రయః। అసంశయం సమగ్రం మాం యథా జ్ఞాస్యసి తచ్ఛృణు॥1॥ శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఇందాక చెప్పిన మాటే మళ్ళీ నొక్కి నొక్కి చెబుతున్నాడు.ఈ ప్రయత్నం అంతా తను చెప్పేది బుర్రలోకి గట్టిగా పాతుకు పోవాలనే!అర్జునా!ఓ పార్థా!ఇందాకటి మాటే మళ్ళీ నొక్కి వక్కాణిస్తున్నాను.నా యందే మనస్సు నిలుపు.నన్నే ఆశ్రయించు.యోగరతుడవు కా!అంటే యోగమును ప్రీతితో ఆశ్రయించి,దానిలోనే మునిగి తేలడము.ఇలా చేస్తే నువ్వే కాదు ఎవరైనా సరే సరి అయిన మార్గములోకి వచ్చినట్లు లెక్క.అలాంటివాడు నిశ్శంకగానూ,సంపూర్ణంగానూ నవ్ను ఎలా తెలుసుకోవాలో చెబుతాను విను.

యోగినామపి సర్వేషాం

యోగినా మరి సర్వేషాం మద్గతే నాంతరాత్మనా। శ్రద్ధావాన్ భజతే యో మాం స మే యుక్తతమే మతః॥47॥6॥ ఓం తత్సదితి శ్రీ మద్భగవద్గీతా సూపనిషత్సు బ్రహ్మ విద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదే ఆత్మ సంయమ యోగో నామ షష్ఠోఽధ్యాయః... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఎలాంటి మానవుడు గొప్పవాడు అని చెప్పబడతాడో వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ మిత్రమా!నా యందే మనస్సు నిలుపు.శ్రద్ధతో నన్నే సేవించు.ఇది ఎందుకు చెబుతున్నానో తెలుసా?ఎందుకంటే అలా నన్నే శ్రద్ధగా సేవిస్తూ,మనసు నిండా నన్నే నింపుకునేవాడు యోగులందరిలోనూ గొప్పవాడు.ఈ విషయంలో అనుమానాలే అఖ్ఖరలేదు.నీవు నిస్సంశయంగా నమ్మవచ్చు. ఇట్లు ఉపనిషత్తులు,యోగశాస్త్రముగా పేరొందిన శ్రీ కృష్ణార్జున సంవాద రూపమయిన శ్రీమద్భగవద్గీతలో ఆత్మ సంయమ యోగము అను ఆరవ అధ్యాయము సమాప్తము...

తపస్వి భ్యోఽధికో యోగీ జ్ఞానిభ్యోఽపి

తపస్వి భ్యోఽధికో యోగీ జ్ఞానిభ్యోఽపి మతోఽధికః। కర్మిభ్య శ్చాధికో యోగీ తస్మాద్యోగీ భవార్జున॥46॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...।ఆత్మ సంయమ యోగము..... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఎలాంటి మానవుడు ఉత్తముడో వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ సఖా!కొంత మంది వేదోక్త కర్మలు అనుసరిస్తారు.ఇంకొందరు లోకములో ఉండే జ్ఞానాన్ని మొత్తమూ ఔపోసన పడతారు.ఇంకొక వర్గము ఘోరమయిన తపస్సులు చేస్తారు.వీళ్ళంతా ఒక ఎత్తు,యోగి ఇంకొక ఎత్తు.ఎందుకంటావా?యోగి అనేవాడు యోగ లేక ధ్యాన మార్గములో మనసును,శరీరాన్నీ తన అదుపులో ఉంచుకుంటాడు.నిస్స్వార్థంగా లోక హితము కోరుకుంటాడు. క్రమశిక్షణ,సమభావానికి పెద్ద పీట వేస్తాడు.కాబట్టి బావా!నీవు యోగివి కావాలి అని నా అభిలాష.ఎందుకంటే తాపసుల కన్నా,జ్ఞానుల కన్నా,వేదోక్తకర్మకుల కన్నా యోగియే సర్వ శ్రేష్టుడు.

ప్రయత్నా ద్యతమానస్తు

ప్రయత్నా ద్యతమానస్తు యోగీ సంశుద్ధ కిల్బిషః। అనేక జన్మ సంసిద్ధ స్తతో యాతి పరాం గతిమ్॥45॥శ్రీమద్భగవద్గీత....ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఏదీ తేలికగా దొరకదు అని చెబుతున్నాడు. అర్జునా!ఓ కిరీటీ!యోగాభ్యాసము,మోక్షప్రాప్తి...ఇలాంటివి అన్నీ ఆషామాషీ వ్యమహారాలు కాదు.చిటికె వేస్తే అయిపోయే దానికి.ఏళ్ళు పూళ్ళూ గడచిపోతాయి.చాలా సార్లు ఒక జన్న చాలదు.ఆ భక్తి పరాకాష్ఠ సాథించే దానికి ఎన్నో జన్మలు ఎత్త వలసి ఉంటుంది.అందుకే చెబుతున్నాను.మానవుడు ఇలా జన్మ పరంపరాభ్యాసము వలన పాప పుణ్య రహితుడు అవుతాడు.ఆ తరువాత కైవల్యం చవిచూస్తాడు.పూర్వము నుండీ వచ్చే ఆచార వ్యవహారాలు త్రోసిపుచ్చకుండా తరువాత తరానికి మనము సరిగ్గా అంద జేస్తూ ఉండాలి.అప్పుడు సంప్రదాయాలు భ్రష్టు పట్టకుండా కొనసాగుతాయి.ఆ దారిలో పోవాలనుకునేవాళ్ళు సులభంగా ఆకళింపు చేసుకుని,ముందరకు పోతారు.అనుకున్నది సాథిస్తారు.

పూర్వాభ్యాసేన తేనైవ

పూర్వాభ్యాసేన తేనైవ హ్రియతే హ్యవశో పి సః। జిజ్ఞాసురపి యోగస్య శబ్ద బ్రహ్మాతి వర్తతే॥44॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ కుంతీపుత్రా!మనకు తీపి ఇష్టమనుకో.ఏమి చేస్తాము?అది ఎక్కడ ఉన్నా కనిపెడతాము.ఒక ముక్క త్రుంచి నోట్లో వేసుకుంటే కానీ ఆ యావ,దుగ్థ తీరదు.ఇక్కడ ఏ కారణం వల్ల నైనా యోగాభ్యాసాన్ని మధ్యలో వదలి పెట్టిన వాడి మనో స్థితి కూడా అలానే ఉంటుంది.జన్మ మారినా ఆశ మారదు.కాబట్టి అతను ఈ జన్మలో కూడా పాత వాసనల ప్రభావం వలన యోగానికే ఆకర్షింప బడతాడు.ఎత్తుకోవడం ఎత్తుకోవడం యుక్త కర్మ ఫలాలను మించి పోతాడు.యోగ సాథనలో ముణిగి పోతాడు. యుక్త కర్మల వలన లాభాలు చెబుతాను.బంధాలలో చిక్కుకోకుండా ఉండడము.పాప పుణ్యాల బేరీజులతో సంబంథాలు లేకపోవడము.మనశ్శాంతితో మసలుకోవడము.మోక్ష ప్రాప్తి.భగవంతునితో అనుసంథానం కావడం.

తత్ర తం బుద్ధి సంయోగం

తత్ర తం బుద్ధి సంయోగం లభతే పౌర్వదైహికమ్। యతతే చ తతో భూయ స్సంసిద్ధౌ కురునందన॥43॥6॥శ్రీమద్భగవద్గీత.....ఆత్మ సంయమ యోగము.. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ప్రతి చిన్న విషయమూ పూర్వాపరాలతో సహా వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ కిరీటీ!సగంలోనే ముగింపు పలికిన యోగి తరువాత జన్మ సుకృతమయిన కుటుంబంలో,మంచి వారి మధ్య జరుగుతుందని చెప్పాను కదా!దీనికి కారణం ఏందంటే మనం చేసే మంచి ఎక్కడికీ పోదు.మనం కోరుకోక పోయినా దాని మంచి ఫలితాలు మనకు దక్కుతాయి.అతను తరువాతి జన్మలో అసంపూర్తిగా వదిలేసిన యోగాన్ని సంపూర్ణం చేయాలనుకుంటాడు.దానికి అనువుగా ఉండే పరిస్థితులు భగవంతుడే కల్పిస్తాడు,తన వంతు సహాయంగా.లేకపోతే రెడ్డొచ్చె మొదలొచ్చె లాగ మళ్ళీ మొదటి నుంచీ ప్రారంభించాలి కదా వ్యవహారం అంతా.ఎంతో కొంత పూర్వ జన్మ వాసనలు ఉంటాయి,పరిసరాలు,మనుష్యులు అనుకూలంగా ఉంటాయి.కాబట్టి రెండో ఆలోచన లేకుండా యోగి రంగంలోకి దిగవచ్చు.తను అనుకున్న కార్యాచరణకు శ్రీకారం చుట్టవచ్చు.ఈ జన్మలోనైనా తను అనుకున్నది సాథించి మోక్షం సంప్రాప్తమయ్యేలా విజయం సాథించవచ్చు.

అథవా యోగినా మేవ

అథవా యోగినా మేవ కులే భవతి ధీమతాం। ఏతద్ధి దుర్లభతరం లోకే జన్మ యదీదృశమ్॥42॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి దిలాసా ఇస్తున్నాడు కర్మే ఫలి!అని.అర్జునా!ఓ పార్థా!మనము ఫలితం గురించి ఆలోచించకుండా,నిస్వార్థంగా మంచి పనులు చేసామంటే మనకు మంచే జరుగుతుంది.మనము చేపట్టిన కార్యము అసంపూర్తిగా మిగిలిపోయినా,మనం దుఃఖ పడేపని లేదు.దానికి తగ్గ ప్రతిఫలం దేవుడు మనకు అందజేస్తాడు.ఇప్పుడే చెప్పాను కదా అలాంటి పుణ్యాత్ములు ధనికుల ఇంటిలో కానీ,సదాచారుల ఇంటిలో కానీ పుడతారు.జ్ఞాన యోగుల వంశంలో పుడతారు.అటువంటి జన్మ మామూలు మానవులకు దుర్లభమనే చెప్పవచ్చు.ఎందుకంటే వాళ్ళ యోగ ప్రస్థానానికి నాందీ బీజం వేసినట్లే కదా,జన్మ సరి అయిన కుటుంబంలో జరిగితే!కాబట్టి ఈ విషయంగా నీవు చింతించాల్సిన అవసరము లేదు.

ప్రాప్య పుణ్యకృతాం లోకా

ప్రాప్య పుణ్య కృతాం లోకా నుషిత్వా శాశ్వతీ స్సమాః। శుచీనాం శ్రీమతాం గేహే యోగభ్రష్టోఽభి జాయతే॥41॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు లాంటి మంచి మిత్రులు అందరికీ ఉంటే ఎంత బాగుంటుందో కదా!అయినా మనము కూడా అదృష్టవంతులమే!ఎందుకంటారా?శ్రీకృష్ణుడితో పాటూ అర్జునుడు కూడా మనకు మిత్రుడు అయిపోయాడు కదా!మనము అడగవలసిన ప్రశ్నలు అన్నీ మన తరఫున అతనే అడిగేస్తున్నాడు.మనకు ఆ శ్రమ కూడా తప్పించేసాడు.అర్జునుడి ప్రశ్నలకు సమాథానంగా శ్రీకృష్ణుడు ఇలా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ సఖా!మంచి పనులు సగంలో అసంపూర్తిగా మానేస్తే ఎలా అని కదా నీ అనుమానం?ఏమీ దిగులు పడవలసిన పని లేదు.యోగ భ్రష్టుడు కూడా పుణ్యాత్ములు పొందే ఉత్తమ లోకాలు పొందుతాడు.చాలా కాలం అక్కడ నివసిస్తాడు.ఆ తరువాత సదాచారులు అయిన ధనిక కుటుంబంలో జన్మిస్తాడు.అంటే తన దీక్ష పూర్తి కాలేదు కాబట్టి పునర్జన్మ ఉంటుంది.అతను పూర్వ జన్మలో చేసిన పుణ్యకార్యాల కారణంగా మంచి మనుషుల మధ్య పుడతాడు.పూర్వ జన్మ వాసనలు ఉంటాయి కాబట్టి తాను ఎక్కడ వదలి పెట్టాడో పూర్వ జన్మలో.....అక్కడ నుంచి ముందుకు సాగుతాడు.అందుకే కదా పడ్డవాడు ఎప్పుడూ చెడ్జవాడు కాడు అని పెద్దలు అంటారు.వాడికీ ఒక మంచి రోజు వస్తుంది.

పార్థ నై వేహ నాముత్ర

శ్రీ భగవానువాచ...। పార్థ నై వేహ నాముత్ర వినాశస్తస్య విద్యతే। న హి కళ్యాణ కృత్ కశ్చి ద్దుర్గతిం తాత గచ్ఛతి॥40॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడి అనుమానాలు అన్నీ ఓపికగా విన్నాడు.మందహాసంతో జవాబిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!నీ అనుమానాలు అన్నీ సహేతుకమైనవే.కాదనను.కానీ నేను ఒక విషయం చెబుతాను.శుభకర్మలు,అదే మంచి పనులు చేసేవాడికి ఎప్పుడూ చెడు జరగదు.అయ్యో!ఇంత మంచిగా జీవిత ప్రమాణాలని పాటిస్తున్నాము.ఎందుకు నాకు ఈ దుర్దశ అని చింతించాల్సిన తరుణం ఎదురవదు.అలాంటి వ్యక్తికి ఈ లోకములోనే కాదు,పరలోకంలో కూడా ఎలాంటి వినాశనమూ కలుగదు.సన్మార్గం ఎంచుకని,ఆ దారిలో పయనించడమే మనము చేయాల్సినది.

ఏతన్మే సంశయం కృష్ణ

ఏతన్మే సంశయం కృష్ణ ఛేత్తు మర్హ స్యశేషతః। త్వదన్య స్సంశయ స్సాస్య ఛేత్తా న హ్యుపపద్యతే॥39॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడి కాళ్ళ మీద పడిపోయినంత పని చేసాడు.బావా!ఓ దేవా!అన్యధా శరణం నాస్తి,త్వమేవ శరణం మమ!అని అన్నాడు.నిజమే కదా!ఆ యుద్ధభూమిలో రెండు సేనల మధ్య ఉన్నారు.ఒక సగం అంతా శతృవర్గము.ఇంకో సగం అంతా తన వాళ్ళే.కానీ ఎవరూ కృష్ణ భగవానుడికంటే ఎక్కువ కాదు.అయినవాడూ!ఆప్తమితృడూనూ!బావా!హే కృష్ణా!నువ్వు ఒక్కడివే నాకు ఇప్పుడు గతి.నాలో పుట్టుకొస్తున్న అనుమానాలూ,భయాలూ తీర్చగల సమర్థుడివి.నీవు కాకపోతే ఇంకెవ్వరూ నా సంశయనివృత్తి చేయలేరు.శరణు జొచ్చుతున్నాను.నీవే నాకు దిక్కు.

కచ్చిన్నో భయవిభ్రష్ట

కచ్చిన్నో భయవిభ్రష్ట శ్ఛిన్నాభ్రమివ నశ్యతి। అప్రతిష్టో మహాబాహో విమూఢో బ్రహ్మణః పథి॥38॥6॥శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... అర్జునుడు తనకు వచ్చిన అనుమానాలన్నీ శ్రీకృష్ణుడి ముందర పెడుతున్నాడు.శ్రీకృష్ణా!ఓ సఖా!అందరూ మొదలు బెట్టిన కార్యాన్ని తు చ తప్పక పాటించి,ప్రయోజకులు కాలేరు కదా!అసంపూర్తిగా వదిలే దానికి సవాలక్ష కారణాలు ఉండి ఉండొచ్చు.అలాంటి మానవుడి పరిస్థితి ఏంది?వాడు రెంటికీ చెడ్డ రేవడి లాగ మిగిలి పోతాడు కదా!అసలు ఆ దారిలో నడవాలనే ఆకాంక్షలేనివారు ఆటపట్టించరా!ఏదో చేస్తానని పోయాడు,మన సాంగత్యం వదిలేసి.తీరా సాథించాడా?అంటే అదీ లేదు.చేతులూపుకుంటూ తిరిగి వచ్చాడు అని ఎద్గేవా చేయరా?అలాంటి వ్యక్తి ఇటు లౌకికానికీ,అటు బ్రహ్మజ్ఞానార్జనకూ...రెంటికీ కాకుండా పోడా?రెంటికీ చెడిపోయినవాడు విడిపోయిన మేఘశకలంలాగ నిష్ప్రయోజకుడుగా మిగిలిపోడా?వాడి గతి ఏంది?వాడి భవిష్యత్తు ఎలా తెమిలి,తెల్లవారుతుంది?

అయతి శ్రద్ధయోపేతో

అర్జున ఉవాచ... అయతి శ్రద్ధయోపేతో యోగా చ్చలితమానసః। అప్రాప్య యోగ సంసిద్ధిం కాం గతిం కృష్ణ గచ్ఛతి॥37॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...।ఆత్మ సంయమ యోగము... అర్జునుడికి అసలు సిసలైన అనుమానం వచ్చింది.నిజమే కదా!శ్రీకృష్ణుడు చాలా కష్టం అంటున్నాడు.కానీ సాధించాలంటున్నాడు.నిజంగా ఎంత మంది సాధించగలరు?ఎంత మంది మొదలు పెట్టి,చేయలేక,చేతకాక మధ్యలోనే అస్త్ర సన్న్యాసం చేస్తారు?ఎంత మంది అసలు ఈ కోణంలో ఆలోచించరు? అదే అడుగుతున్నాడు.కృష్ణా!ఓ బావా!నీవు చెప్పేదంతా చాలా బాగుంది.స్పూర్తిదాయకంగా ఉంది.కానీ బావా!శ్రద్ధ ఉన్నా ప్రయత్నించని వాడు ఏమవుతాడు?మొదలు పెట్టినా,ఏ కారణాల వల్లనైనా మనసు చలించి,సిద్ధి పొందలేని మానవుడి గతి ఏంది?ఇలాంటి అభాగ్యుల పరిస్థితి ఏంది?

అసంయతాత్మనా యోగో

అసంయతాత్మనా యోగో దుష్ప్రాప ఇతి మే మతిః। పశ్యాత్మనా తు యతతా శక్యోఽవాప్తు ముపాయతః॥36॥6॥శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఓపికగా చెబుతున్నాడు..।మనిషికి ఏమి కావాలి?అని.అర్జునా!ఓ పార్థా!నేను ఒకటి చెబుతాను,విను.పిల్లవాడు తుంటరిగా ఉంటాడు.చెప్పిన మాట వినడు.తల్లి దండ్రులు వాడు అంతే అని గాలికి వదిలేస్తారా?వదిలెయ్యరు కదా!నయానో,భయానో వాడిని మంచి దారిలో పెడతారు కదా!ఇక్కడ కూడా అంతే!మనసు చంచలమయినది.నిజమే!అందుకని కళ్ళాలు వేయకుండా వదిలేస్తామా?దాని వల్ల నష్టం మనకే అని తెలిసి అదుపూ ఆజ్ఞా లేకుండా గాలికి వదిలేస్తామా?మనసు పై నిగ్రహం ఉంచుకోలేని వాడు యోగసాథన చేయలేడు.దానికి ఎలాంటి దగ్గర మార్గాలు లేవు.మనో నిగ్రహం సాథించామంటే ఏదో ఒక ఉపాయం దొరుకుతుంది యోగసాథనకూ,అలాగే యోగసిద్ధికీ.

అసంశయం మహాబాహో

శ్రీ భగవానువాచ... అసంశయం మహాబాహో మనో దుర్నిగ్రహం చలమ్। అభ్యాసేన తు కౌన్తేయ వైరాగ్యేణ చ గృహ్యతే॥35॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము...శ్రీకృష్ణుడికి అర్జునుడి అనుమానాలు విని సంతోషం వేసింది.ఎందుకు?ఎందుకంటే ఒక శిష్యుడు మనసు పెట్టి వింటున్నాడు అని అర్థం కనుక.అర్థం చేసుకునేదానికి శాయశక్తులా తపిస్తున్నాడు అని గుర్తు.ఇంక పరవాలేదు బండి దారిలోకి వస్తున్నది అని ఊపిరి తీసుకున్నాడు.చిన్నగా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కిరీటీ!నీ అనుమానాలలో తప్పు లేదు.ఎవరైనా అలానే అనుకుంటారు.కానీ నేను ఒక విషయం చెబుతాను.వేప ఎలా ఉంటుంది,చెప్పు?చేదుగా ఉంటుంది కదా!నోట్లో పెట్టుకోని,ఆహా!ఓహో!అంటూ తన్మయత్వంగా ఆస్వాదించగలమా?లేదు కదా!దానికి చాలా మంచి గుణాలు ఉన్నాయి,కానీ మనకు రుచి కూడా చూడబుద్ధి కాదు.నాలుక కొనకు కూడా తాకించ బుద్ధి కాదు.కానీ చిన్నగా రోజూ కొంచెం కొంచెం తినడం మొదలు పెట్టాము,అనుకో!కొన్ని రోజులకు కష్టం అనిపించదు కదా!బాగా అలవాటు అయేటప్పచికి దాంట్లో కూడా మంచి కనిపిస్తుంది కదా!ఇది కూడా అలాగే!మనసు చంచలమైనదే!నిగ్రహించడము ఇంకా కష్టమే?కానీ..।అభ్యాసము అనే ఒక ప్రక్రియ ఉంది చూసావూ.అది రామబాణంలా పని చేస్తుంది.దానికి తోడు వైరాగ్యం అనే సాథనం యొక్క ఆసరా తీసుకున్నావు అనుకో,అద్భుతాలు సృష్టించవచ్చు.మనశక్తి యుక్తులు మనకు తెలియడం లేదు.సానబెడితేగానీ వజ్రం మెరవదు కదా!మన మస్తిష్కం కూడా అంతే.అర్థమైందా నాన్నా!

చంచలం హి మనః కృష్ణ

చంచలం హి మనః కృష్ణ ప్రమాథి బలవద్దృఢమ్। తస్యాహం నిగ్రహం మన్యే వాయోరివ సుదుష్కరమ్॥34॥6॥శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడి ముందు తన శంకలూ,అనుమానాలూ,భయాలూ పెడుతున్నాడు.కృష్ణా!ఓ సఖా!నీకేమి?అన్నీ చెబుతావు.ఒకసారి సమదృష్టి అంటావు.ఇంకోసారి మనోనిగ్రహము అంటావు.అవునా!అని అనుకునేలోపల యోగము అని అంటావు.నీకు తెలుసు కదా జీవులు ఉండే ఈ ప్రపంచం ఎలా ఉంటుందో అని.ఇక్కడ మనం గాలిని నిరోథించగలమా?లేదు కదా!మనసు కూడా గాలి లాగే చంచలమయినది,గుప్పిట్లో బంథించలేనిది కదా!ఆంజనేయుడిని వాయుపుత్రుడు అని ఎందుకు అంటారు?గాలి లాగ అంత బలవంతుడు కాబట్టి కదా!మరి నువ్వేమో మనసును కట్టుదిట్టంగా,కను సన్నల్లో పెట్టుకోమంటావు.ఎట్లా కుదురుతుంది,స్వామీ?నాకైతే ఇది అయ్యే వ్యవహారం లా కనిపించడం లేదు.

యోఽయం యోగస్త్వయా ప్రోక్త

అర్జున ఉవాచ... యోఽయం యోగస్త్వయా ప్రోక్త స్సామ్యేన మధుసూదన। ఏతస్యాహం న పశ్యామి చంచలత్వాత్ స్థితం స్థిరామ్॥33॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... అర్జునుడు ఇందాకటి నుంచి ఉగ్గబట్టి కూర్చుని,శ్రీకృష్ణుడు చెప్పేదంతా వింటున్నాడు.కొంచెం అర్థమవుతూ,కొంచెం గజిబిజిగా అనిపిస్తున్నట్లు ఉంది.మనసులో సంశయాలు పెట్టుకోకూడదు కదా!అందుకని గొంతు సవరించుకుని తన నేస్తాన్ని అడుగుతున్నాడు.కృష్ణా!ఓ బావా!నీవు చెప్పిందంతా శ్రద్ధగా వింటూ ఉన్నాను.నీవు ఇప్పుడు ఏమి చెప్పావు?ముందర మనసును స్థిర పరుచుకోవాలి,సమదృష్టి పెంపొందించుకోవాలి అని చెప్పావు కదా!అట్లా చేస్తే కానీ యోగి కాలేము అని అంటున్నావు కదా!మనసు సహజగుణమే చంచలంగా ఉండడము.మరి అలాంటప్పుడు నీవు చెప్పేదంతా ఎలా ఆచరించగలను?ఆ యోగ స్థితి ఎలా చేజిక్కించుకోగలను?దిక్కుతోచడం లేదు.

ఆత్మౌపమ్యేన సర్వత్ర

ఆత్మౌపమ్యేన సర్వత్ర సమం పశ్యతి యోఽర్జున। సుఖం వా యది వా దుఃఖం స యోగీ పరమో మతః॥32॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి మనిషి భావజాలము ఏ రీతిలో ఉండాలి అనే విషయము చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కుంతీపుత్రా!నన్ను కొడితే నాకు నొప్పి అనిపిస్తుంది కదా!మరి నిన్ను కొడితే వింజామరలు వీచినట్లు ఉంటుందా?ఉండదు కదా!నీకు కూడా నొప్పే అనిపిస్తుంది కదా!ముందర మనము అది గ్రహించాలి.ప్రతి ప్రాణి స్పందన ఒక విషయానికి ఒకేలాగ ఉంటుంది అని.కాబట్టి ఎదుటి వారి సుఖ దుఃఖాలను మనవి లాగ మనము స్పందించగలగాలి.అందరి కష్టము మన కష్టము,అందరి సుఖము మన సుఖము.ఈ సత్యము మనం తెలుసుకున్న నాడు మనమే యోగులము,యోగిశ్రేష్టులము అవుతాము.ఎందుకంటావా?అందరి నొప్పి మనకు నొప్పి అంటే ఎదుటి వారికి ఆ నొప్పి కలుగకుండా జాగ్రత్త పడతాము.అందరి ఆనందము మన ఆనందము అనుకుంటే సాంఘిక న్యాయము,ప్రశాంతతలకు పాటుపడతాము.

సర్వభూతస్థితం యో మాం

సర్వభూతస్థితం యో మాం భజత్యే కత్వమాస్థితః। సర్వథా వర్తమానోఽపి స యోగీ మయి వర్తతే॥31॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి సమదృష్టి ఉండడం ఎంత ముఖ్యమయిన ప్రక్రియో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!ఇందాకటి నుంచీ నీకు చెబుతున్నాను కదా నేను సర్వాంతర్యామిని అని.నేను నీలో ఉంటాను,నీ చుట్టూ ఉంటాను.అలానే సర్వభూతాలలోను ఉపస్థితమై ఉంటాను.ఆ విషయం మనకు అర్థం అయింది అనుకో,అప్పుడు ఎవరినీ చులకన భావంతో చూడము.అందరికీ గౌరవము ఇస్తాము.ఎందుకంటే నేను నేను కాదు,నాలో పరమాత్మ ఉన్నాడు.నీవు నీవు కాదు.ఎందుకంటే నీలోనూ పరమాత్మ ఉన్నాడు.అంటే అర్థం ఏంది?మన ఇద్దరమూ ఒకటే,సమానమే అని కదా అర్థము.అందుకే చెబుతున్నాను మిత్రమా.భేదభావం లేకుండా అన్ని ప్రాణులలో అంతర్హితంగా ఉన్న నన్ను ధ్యానించాలి.అప్పుడు ఆ ధ్యాని ఎవరైనా,ఏ స్థితిలో ఉన్నా నా యందే ఉంటాడు.

యో మాం పశ్యతి సర్వత్ర

యో మాం పశ్యతి సర్వత్ర సర్వం చ మయి పశ్యతి। తస్యాహం న ప్రణశ్యామి స చ మే న ప్రణశ్యతి॥30॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఇప్పుడే చెప్పాడు కదా యోగి తనలో అందరినీ,అందరిలో తనను చూసుకుంటాడు అని.ఆఁ!చూస్తే ఏమవుతుంది?అని కదా మనందరి అనుమానం.దానికి సమాథానం భగవంతుడే చెబుతున్నాడు.శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో అంటున్నాడు.అర్జునా!ఓ మిత్రమా!నీకు ఇప్పుడు అసలు రహస్యం చెబుతాను.ఎవడైతే అన్ని ప్రాణుల యందు నన్నూ,నా యందు సమస్త ప్రాణులనూ చూస్తాడో వాడే యోగి.ఎందుకంటే యోగి తనలో ఉన్న దైవాన్నీ,పరమాత్మనీ చూడగలుగుతాడు.అలాగే అన్ని ప్రాణులలోనూ అదే దైవాన్ని చూడగలుగుతాడు.అందుకే అతనికి అందరూ సమానమే అనిపిస్తుంది.అంతే కాదు,సఖా.అలాంటి వాడి యందే నా దృష్టి అన్ని వేళలా ఉంటుంది.వాడి దృష్టీ నా యందే సతతం ఉంటుంది.అంత కంటే మోక్షం,పరమార్థం ఇంక ఏమి ఉంటుంది చెప్పు,మానవుడికి?

సర్వభూతస్థ మాత్మానం

సర్వభూతస్థ మాత్మానం సర్వభూతాని చాత్మని। ఈక్షతే యోగ యుక్తాత్మా సర్వత్ర సమదర్శనః॥29॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి యోగాభ్యాసము వలన లాభాలు చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!యోగము అభ్యసించడం,మన జీవితంలో ఒక భాగం చేసుకోవడం వలన చాలా లాభాలు ఉన్నాయి,తెలుసా?అతనికి సమతా భావము ఉంటుంది.మళ్ళీ అదేంది అంటావా?అంటే అన్ని ప్రాణులనూ సమదృష్టితో చూడగలుగుతాడు.నీవే నేను,నేనే నీవు లాగ అనుకో!అన్ని జీవాల యందు తనను చూసుకుంటాడు.తన యందు సర్వభూతాలనూ దర్శిస్తాడు.అంతే కదా!మనము ఎవరిని సమ ఉజ్జీలు అనుకుంటాము?మనకు ఉన్న శక్తియుక్తులు ఎదుటి వాడిలో ఉన్నప్పుడే కదా!సర్వ ప్రాణులను సమంగా చూడడమంటే?చిన్న అయినా పెద్ద అయినా,బలవంతుడు అయినా బలహీనుడు అయినా..।అలా ప్రతి ప్రవృత్తిలో మనలను మనం ఎదుటి జీవిలో చూసుకోగలగాలి.

యుంజన్నేవం సదాత్మానం

యుంజన్నేవం సదాత్మానం యోగీ విగతకల్మషః। సుఖేన బ్రహ్మ సంస్పర్శ మత్యంతం సుఖ మశ్నుతే॥28॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ మిత్రమా!నేను నీకు చెప్పే ప్రతి విషయమూ ఆచరించడము చాలా కష్టము.కానీ నీవు ఒకటి అర్థం చేసుకో.అది నిజంగా సులభతరమయితే నీవు అసలు నా దగ్గర ఇంత సేపు చెప్పించుకోవు కదా!అది కష్టతరము కానీ అనుభవయోగ్యము కాబట్టి నేను నీకు చెప్పే ప్రయత్నము చేస్తున్నాను,నీవు అర్థం చేసుకోవాలని తాపత్రయ పడుతున్నావు. బావా!మనము ఎటువంటి దోషభావాలు లేకుండా మనసును యోగమందు నిమగ్నం చేయాలి.అట్లా చేయగలిగితే ఆ యోగి బ్రహ్మ జ్ఞానం పొందగలుగుతాడు.శాశ్వత ఆనందం అదే కైవల్యం పొందుతాడు.ఇందులో ఎలాంటి అనుమానమే లేదు.

ప్రశాంత మనసం హ్యేనం

ప్రశాంత మనసం హ్యేనం యోగినం సుఖ ముత్తమమ్। ఉపైతి శాంతరజసం బ్రహ్మభూత మకల్మషమ్॥27॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ కిరీటీ!నేను ఇందాకటి నుంచీ ఇంద్రియ నిగ్రహము గురించి చెబుతున్నాను కదా!అంతే ముఖ్యమయినది ఇంకొకటి ఉంది.అది ఏందో నువ్వు చెప్పగలతావా?ఆలోచించు.సరే!నేనే చెబుతాను,విను.మనసును నిష్కల్మషంగా,ప్రశాంతంగా పెట్టుకోగలగడం.ఎందుకంటావా?మనము ఏదో సాధించాము అనే భావన వచ్చింది,అనుకో.మనకు తెలియకుండానే గర్వం పొడచూపుతుంది.ఆ విషయం మనకు కూడా తెలియదు.మిగిలిన విషయాలు చాలా తృణప్రాయంగా,లెఖ్ఖలోనికి రానివిగా తీసేస్తాము.ఆ చులకన భావము,ఆ విసుగు,ఆ ఛీదర,ఆ ఛీత్కారము మనము పక్కన పెట్టాలి.ఎదుటి వారి మనసు నొప్పించ కూడదు...తెలిసి గానీ,తెలియక గానీ.ఆ స్పృహ మనకు ఖచ్ఛితంగా ఉండాలి.అది ఉండాలంటే మొదట మన మనసు ప్రశాంతంగా ఉండాలి,ఉంచుకోగలగాలి.మనిషికి తెలివి తేటలు ,జ్ఞానము ఎంత ముఖ్యమో..।మంచి మనసు,సమభావము,దయ,దాక్షిణ్యం కూడా అంతే ముఖ్యము.అలా ఉన్నప్పుడే బ్రహ్మానందానుభూతి తనకు తానై వచ్చి మన ఒడిలో వాలుతుంది.మన కైవసము అవుతుంది.

యతో యతో నిశ్చరతి

యతో యతో నిశ్చరతి మన శ్చంచల మస్థిరమ్। తత స్తతో నియమ్యైత దాత్మన్యేవ వశం నయేత్॥26॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఒక విషయం పదే పదే చెబుతున్నాడు.అంటే దాని అర్థం ఏంటి?అది మన జీవిత విథానానికి చాలా ముఖ్యం అని కదా!ఆయనకు ఇంక వేరే పని పాటలు లేక కాదు కదా!అర్జునా!ఓ బావా!మనసు చంచలమయినది అని నాకు తెలుసు,నీకు కూడా తెలుసు.అలాగని అది చెప్పినట్లల్లా మనం ఆడకూడదు.ఒక నియంత్రణ,నియమం అంటూ పెట్టుకోవాలి.లేకుంటే అది మన చేత కథాకళి ఆడిస్తుంది.అలాంటి పరిస్థితుల్లో మనం ఏమి చేయాలో నువ్వు చెప్పు?జ్వరం వస్తే మనం ఏమి చేస్తాము?లంఖణాలు ఉంటాము.పత్యం పాటిస్తాము.మందులు వేసుకుంటాము.ఇవన్నీ మనం ఇష్టమయి చేయము కదా!మళ్ళీ బండి మామూలు కావాలి కాబట్టి చేస్తాము.అలానే మనసు చంచలమయినదని అది ఆడించినట్లంతా ఆడకూడదు.విషయాల వైపుకు పోకుండా నిగ్రహించాలి.మనసును ప్రశాంతమయిన ఆత్మ వైపుకు తిప్పుకోవాలి.పరమాత్మ వైపుకు మళ్ళించి,అతని వశంలోకి మనం వెళ్ళాలి.

శనై శ్శనై రుపరమేత్

శనై శ్శనై రుపరమే ద్బుద్ధ్యా ధృతి గృహీతయా। ఆత్మ సంస్థం మనః కృత్వా న కించిదపి చింతయేత్॥25॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అరటి పండు ఒలిచి నోట్లో పెట్టినంత వివరంగా,విపులంగా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ మిత్రమా!మనం మనసుతో ఇంద్రియాలను నిగ్రహంలో ఉంచుకోవాలి.ఎందుకనంటావా?ఎందుకంటే క్షణికమయిన సుఖాలు ఉన్నాయి చూసావూ?రా!రా!సరసకు చేరా!అంటూ కన్ను గీటుతుంటాయి.ఊరిస్తూ ఉంటాయి.మనమంటే ఇంత ఇష్టమా?అని చొంగ కార్చుకుంటూ వాటి వెనక పరుగులు తీస్తాము.ఇంకేముంది?కాలు జారడాలో?ఊబిలో కూరుకుపోవడాలో?ఇంక అక్కడ నుంచి వెనకకు వచ్చే ప్రసక్తి ఉండదు.అందుకే మళ్ళీ మళ్ళీ చెబుతున్నాను.మనో నిగ్రహం అత్యంత అవసరము!ధీరుడుగా ఉందాము.ప్రాపంచిక విషయాల నుండి బుద్ధిని దూరంగా ఉంచుకుందాము.మనసును ఆత్మ యందే కుదురుగా ఉండేలా చూసుకుందాము,చేసుకుందాము.మనసు పరి పరి విథాలా పోతానంటుంది.కానీ దానిని అదుపులో పెట్టుకుందాము.కళ్ళాలు వేద్దాము.ఇలా వేరే ఆలోచనలు,చింతలూ లేకుండా జాగరూకతతో ఉందాము.

సంకల్ప ప్రభవాన్ కామాన్

సంకల్ప ప్రభవాన్ కామాన్ త్యక్త్వా సర్వా నశేషతః। మనసై వేంద్రియగ్రామం వినియమ్య సమంతతః॥24॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత.।।ఆత్మ సంయమ యోగము.. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కిరీటీ!మనం ఈ భూమి పైన పుట్టాము కదా!కాబట్టి ప్రాపంచిక విషయాల పైన రక్తి,అనురక్తి,మోహము,లాలస,తపన సహజంగా ఉంటాయి.ఆ యా సంకల్పాల వల్ల పుట్టే కోరికలు ఒకటో రెండో ఉండవు.తేనె తుట్టె కదిలిస్తే తేనెటీగలు ఎన్ని మన పైకి దాడి చేస్తాయి,మూకుమ్మడిగా?చెప్పు?అంతకంటే పదింతలు కోరికలు మనల్ని చుట్టుముట్టుతాయి.అనుమానమే లేదు.మనం ఎంత గింజుకున్నా వాటి నుంచి తప్పించుకోలేము,వాటి ముళ్ళ నుంచీ తప్పించుకోలేము.కానీ,ఆ కోరికలను మనము నిగ్రహించగలగాలి.వాటి నుంచి దూరంగా వచ్చేయాలి.విషయాలను ఇంద్రియాలనుంచి మరల్చగలగాలి.అంటే ఇంద్రియ నిగ్రహము పాటించాలి.ఓ యమ్మో!ఇదంతా మన వల్ల అవుతుందా?అని మొదట్లోనే అస్త్ర సన్న్యాసం చేయకూడదు.

తం విద్యా ద్దుఃఖ సంయోగ

తం విద్యా ద్దుఃఖ సంయోగ వియోగం యోగసంజ్ఞితమ్। స నిశ్చయేన యోక్తవ్యో యోగోఽనిర్విణ్ణ చేతసా॥23॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అంతా విడెరచి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!బావా!మనం ఇప్పుడు యోగం గురించి మాట్లాడుకుంటున్నాము కదా!యోగమనేది ఒక స్థితి.అది ఏమి చేస్తే మనకు దక్కుతుంది?ఎలా ఉంటే మన ఆధీనంలోకి వస్తుంది అనే విషయంగా మల్లగుల్లాలు పడుతున్నాము కదా!మనము ఏ స్థితిలో ఉంటే దుఃఖాలు మన దరికి చేరవో,ఆ స్థితి.అంటే అవి కూడా ఇక్కడ మన పని అయ్యేటట్లు లేదని తోక ముడిచి,పారిపోవాలి.అంటే వాటికి అర్థమయిపోతుంది అన్న మాట.మనం వాడి దగ్గర ఉన్నా,ఆ చెట్టు పుట్ట మీద ఉన్నా ఒకటే.వీడు స్పందించడు.వీడి దగ్గర మన శక్తి యుక్తులు ప్రదర్శించడం వృథా అని.యోగము అంటే ఆ స్థితి రా,బావా!ఆ స్థితిని మనము స్థిర మానస బుద్ధి సాథించి,సహనంతో సమన్వయం చేసుకుని సాథించాలి.మనసా వాచా కర్మణా అదే ధ్యాసలో ఉండాలి.

యం లబ్ధ్వా చాపరం లాభం

యం లబ్ధ్వా చాపరం లాభం మన్యతే నాధికం తతః। యస్మిన్ స్థితో న దుఃఖేన గురుణాపి విచాల్యతే॥22॥6॥ఆత్మ సంయమ యోగము...భగవద్గీత.. భగవంతుడు అయిన శ్రీకృష్ణుడు మానవుడు అయిన అర్జునుడికి ఆత్మతృప్తి,అత్యంత ఆనందకరమయిన స్థితి గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!మనకు ఎప్పుడు ఇంక చాలు అనిపిస్తుంది?ఇంతకంటే గొప్పగా ఇంకొకటి ఉండదు అనినప్పుడు కదా!ఆ సచ్చిదానందము స్థిరమయినప్పుడు మనసు అచంచలమవుతుంది.ఆ స్థితిలో ఎన్ని కష్టసుఖాలు,దుఃఖాలు అయినా తృణప్రాయమవుతుంది.అసలు చలించము.చలించడం వ్యర్థము అనే భావనకు వస్తాము.ఆ అత్యంత ఆకర్షణీయమయిన ఆత్మానందమే మోక్షానికి మొదటి మెట్టు.మనం మనం ఎన్నుకున్న మార్గానికి అర్హులు అయినట్లు లెఖ్ఖ.

సుఖ మాత్యంతికం యత్తద్

సుఖ మాత్యంతికం యత్తద్బుద్ధి గ్రాహ్య మతీంద్రియమ్। వేత్తి యత్ర న చైవాయం స్థిత శ్చలతి తత్త్వతః॥21॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి యోగాన్ని ఎలా ఉంటే సాథించుకోగలమో,ఎలా సాథించుకోవాలో మెళకువలు చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ మిత్రమా!యోగమనేది చాలా విస్తారమయినది.ఒంట బట్టించుకుంటే..ఓస్!ఇంతేనా!అనిపిస్తుంది.కానీ ఆ స్థితికి చేరాలంటే మనకు చాలా విషయాలు అవగతం కావాలి.మనము ఏ స్థితిలోనూ ఆత్మతత్త్వం నుండి కదలకుండా ఉండగలగాలి.ఆత్మ దర్శనంతో తృప్తి చెందగలగాలి. సచ్చిదానందం అంటే చెబుతాను,విను.ఆత్మ అంటే బాహ్య ప్రపంచానికి సంబంధించింది కాదు.అలోక్యమయిన,శాశ్వతమయిన ఆనందం,స్వయం ప్రకాశమయిన సారము.సత్ అంటే శాశ్వత ఉనికి అని అర్థము.చిత్ అంటే చైతన్యము.ఆనందము అంటే స్వచ్ఛమయిన సంతోషము,తృప్తి.మన ఆత్మలో ఇవన్నీ మనం కనుగొనగలగాలి.ఎందుకంటే అవి ఎప్పుడూ ఉంటాయి.మనం అజ్ఞానంతో ఎదురుగా ఉండే వాటినే కాలదన్నుతాము.తరువాత భోరుమని ఏడుస్తాము.

యత్రో పరమతే చిత్తం

యత్రో పరమతే చిత్తం నిరుద్ధం యోగసేవయా। యత్ర చైవాత్మ నాత్మానం పశ్యన్నాత్మని తుష్యతి॥20॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము.... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అసలు యోగమంటే ఏమిటి?దాని కథా,కమామిషు ఏంది అని చెప్పే ప్రయత్నం చేస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ భరతశ్రేష్ఠా!నేను చెప్పేది నీకు అవగతమవుతున్నది కదా!లేక ఊరికినే ఊ!ఊ!అంటున్నావా?నీకు అసలు యోగమంటే ఏంది అని చెబుతాను,విను.ఇంద్రియాలకు అతీతంగా ఉంటుంది.అజ్ఞానుల దరిదాపుల్లో కనిపించదు.వారు గ్రహించలేరు.జ్ఞానము చేతనే దాని ఉనికిని మానవుడు గ్రహించ గలతాడు.అది అనంతమయిన సుఖానుభూతిని ఇస్తుంది.మునులు,యోగులు,సర్వసంగ పరిత్యాగులు నిత్యం దాని అన్వేషణలో ఉంటారు.అది ఏ స్థితిలో కలుగుతుందో చెబుతాను.నీకు ఎరుక పరుస్తాను.

యథా దీపో నివాతస్థో

యథా దీపో నివాతస్థో నేంగతే సోపమా స్మృతా। యోగినో యత చిత్తస్య యుంజతో యోగ మాత్మనః॥19॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ప్రతి విషయమూ కూలంకషంగా,ఏ మాత్రమూ అనుమానానికి తావు లేకుండా చేయాలని నడుం బిగించాడు.అందుకే చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కౌంతేయా!నేను ఏమి చెప్పాను?మనసు పరి పరి విథాలా పోకూడదు అని చెప్పాను కదా!నిశ్చలంగా,నిర్మలంగా ఉండాలని కూడా చెప్పాను కదా!దానికి ఒక చిన్న ఉదాహరణ చెబుతాను,విను.మనం దీపం వెలిగించుకుంటాము కదా!గాలి వస్తే ఏమవుతుంది.ఆ వత్తి నుంచి వచ్చే వెలుగు గాలి ఏతట్టు వీస్తే ఆ తట్టుకు కదులుతుంది కదా!నిలకడగా ఉండదు కదా!అదే గాలి లేని చోట అయితే క్రమబద్ధంగా,నిలువుగా,నిటరుగా,ఒకే లంబంలో,నిశ్చలంగా వెలుగుతుంది కదా!యోగసాథకుడు కూడా అలాగే ఉండాలి.బయట విషయాలకు స్పందిస్తుంటే,మనసు నిలకడ ఉండదు.అవేవీ లేవు,తనను ఏమీ చేయలేవు,చేయకూడదు అని భీష్మించుకోవాలి.అప్పుడు అతని మనసు గాలి లేని చోట దీపములాగ చలించకుండా నిశ్చలంగా,యోగాభ్యాసానికి అనువుగా ఉంటుంది.

యదా వినియతం చిత్తం

యదా వినియతం చిత్త మాత్మన్యే వావతిష్ఠతే। నిస్స్పృహ స్సర్వ కామేభ్యో యుక్త ఇత్యుచ్యతే తదా॥18॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత.।..ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి మమేకం గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ భరత శ్రేష్ఠా!యోగాభ్యాసం ఎలా చేయాలి,ఎలా చేయకూడదు అని చెప్పాను కదా!మనసును అటలంగా పెట్టుకోవాలి.ధ్యాస నాపై నుంచి చెదరకూడదు.నాపై భక్తి శ్రద్ధలతో మమేకం అయిపోవాలి.ఎప్పుడూ మనసును ఆత్మయందే నిలపగలగాలి.కోరికలకు తిలోదకాలు ఇవ్వాలి.అలాంటి స్థితి చేరిన యోగి యోగముక్తిని పొందుతాడు.

యుక్తాహార విహారస్య

యుక్తాహార విహారస్య యుక్త చేష్టస్య కర్మసు। యుక్త స్వప్నావబోధస్య యోగో భవతి దుఃఖహా॥17॥6॥ శ్రీ మద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ బావా!ఇప్పుడే అనుకున్నాము కదా,అతి వద్దు అని.కాబట్టి ఏమి చేద్దాము?మితంగా ఆహారం తీసుకోవాలి.మట్టసంగా నిద్ర విహారాలు పోవాలి. అలాగే మితంగా నియత కర్మలు ఆచరించాలి.మితమైన మెలకువ కలిగి ఉండాలి.ఇలా అన్నీ మితంగా చేస్తూ,యోగాభ్యాసం చేసేవాడికి సర్వ దుఃఖాలూ నాశనమవుతాయి.యోగము సిద్ధిస్తుంది.

నాత్యశ్నతస్తు యోగోఽస్తి

నాత్యశ్నతస్తు యోగోఽస్తి న చై కాంత మనశ్నతః। న చాతి స్వప్న శీలస్య జాగ్రతో నైవ చార్జున॥16॥6॥ శ్రీ మద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఓపికగా ఏమేమి చేయాలో,ఏమేమి చేయకూడదో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!అతి సర్వత్ర వర్జయేత్ అనే నానుడి ఉంది కదా!అది ఇక్కడ కూడా వర్తిస్తుంది.ఏదీ అతిగా చేయకూడదు.ప్రతిదీ మితంగా ఉండాలి.ఎక్కువగా తినకూడదు.తింటే ఏమవుతుంది అంటావా?తొందరగా అరగదు.అజీర్ణం చేస్తుంది.భుక్తాయసంతో మన్ను తిన్న పాములాగ పడి ఉంటాము.చలాకీదనం పోతుంది.భారీకాయం మన సొంతం అవుతుంది.అట్లా అని కటిక ఉపవాసాలు ఉండ కూడదు.లేచి,తిరుగుతూ మన పనులు మనం చేసుకునే శక్తి కూడా ఉండదు.దోగాడాలి.ఎక్కువగా నిద్ర పోకూడదు.పొద్దస్తమానం గురకలు పెట్టి నిద్రలు పోతుంటే పనులు ఎట్లా జరుగుతాయి?అట్లా అని జాగారాలు చేయకూడదు.మనిషికి,బుర్రకు విశ్రాంతి ఇవ్వాలి.అప్పుడే మళ్ళీ నూతనంగా రోజు ప్రారంభమవుతుంది.లేకపోతే అటు నిద్రా పోక,ఇటు మంచిగా మేల్కొనలేక తూగుతూ ఉంటాము.చలాకీదనం శూన్యమవుతుంది.కాబట్టీ ఏదీ అతిగా పోకుండా,మితంగా ఎక్కడ ఆగాలో,ఆపాలో తెలుసుకోవాలి,ఆచరించాలి.

యుంజన్నేవం సదాత్మానం

యుంజన్నేవం సదాత్మానం యోగీ నియతమానసః। శాంతిం నిర్వాణపరమాం మత్సంస్థా మధిగచ్ఛతి॥15॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।।ఆత్మ సంయమ యోగము. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కుంతీపుత్రా!నేను చెప్పాను కదా ఇప్పుడు.మనసు ప్రశాంతంగా ఉంచుకుని,బ్రహ్మచర్యం పాటిస్తూ,నా ధ్యాసనుంచి పక్కకు మరలకుండా యోగాభ్యాసం చెయ్యాలి అని.ఎంత సేపు అని చెప్పలేదు కదా!మాములుగా అట్లా చెప్పక పోతే మనం ఏమి చేస్తాము?ఓం,ఓం,ఓం అను గట్టిగా ఐదు నిముషాలు అంటాము.తరువాత నుంచి చిన్నగా ఒక కన్ను తెరిచి చుట్టు పక్కల ఏమి జరుగుతుంది గమనిస్తాము.మళ్ళీ కళ్ళు మూసుకుంటాము.ఇంకో ఐదు నిముషాలు ధ్యానం చేస్తాము.ఓ యమ్మో!ఈ రోజుకు చాలానే కష్టపడిపోయాము అని మనకు మనమే దిష్టి పెట్టుకుంటాము.రేపు చూసుకుందాములే అని లేచేస్తాము.కానీ,అర్జునా!అలా కాదు చేయాల్సింది.అనునిత్యమూ మనోనిగ్రహంతో అభ్యాసం చేయాలి.ధ్యానం చేసే సమయం పెంచుకుంటూ పోవాలి.ఒక నిబద్ధత రావాలి.ఒక నిష్ట ఉండాలి.ఒక ధ్యేయం ఉండాలి.చెయ్యమన్నారు కదా అని బలవంతంగా,ముక్కు మూసుకుని చేయటం కాదు.దానివల్ల ఫలితం ఉండదు.మనకు మనమే ప్రేరణ పొందాలి.ఆ యోగాభ్యాస స్థితిలో మనశ్శాంతి,మనోనిర్మలం పొందాలి.అప్పుడు ఆ భక్తుడు నా స్థితిని,నన్నూ,మోక్షాన్నీ పొందగలుగుతాడు.

ప్రశాంతాత్మా విగతభీః

ప్రశాంతాత్మా విగతభీ ర్బ్రహ్మచారి వ్రతే స్థితః। మన స్సంయమ్య మచ్చిత్తో యుక్త ఆసీత మత్పరః॥14॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ప్రతి చిన్న వివరము కూడా చెబుతున్నాడు.ఇక్కడ మనము అర్జునుడి గొప్పదనం గురించి కూడా మాట్లాడుకోవాలి.జ్ఞానభిక్ష ఇచ్చేవారు భగవంతుడితో సమానం.అందుకనే మనము గురువును భగవంతుడు కంటే గొప్పగా,ముందర వరుసలో పెడతాము.ఆయనే కదా మనలను భగవంతుడికి చేరువ చేసేది.ఇక్కడ గురువు,భగవంతుడూ ఇద్దరూ ఒకరే!గురువుకి చెప్పాలని ఉన్నా శిష్యుడు ఆ జ్ఞానబోధను స్వీకరించే పరిస్థితిలో ఉండాలి కదా!ఏంది స్వామీ!యుద్ధమూ వద్దూ,నీ సుద్దులూ,బుద్ధులూ వద్దు.అని వెళ్ళిపోలేదు.రణరంగంలో బాసింపట్టు వేయించి,ఈ బలవంతపు ముక్తాయింపులు ఏంది అని విసుక్కోలేదు.ఇవన్నీ కృష్ణుడుతో అనగలిగే చనువు,స్నేహమూ ఉంది.కానీ మంచి ఎవరు చెప్పినా,కొత్త విషయాలు చెప్పినా,మన మంచి కోరి చెప్పినా...వారికి మనం గురువు హోదా ఇవ్వాలి.అది అర్జునుడు కృష్ణుడికి ఇచ్చాడు.అతను చెప్పే ప్రతి ఒక్క అక్షరాన్ని అమృత బిందువులాగా ఆస్వాదించాడు.జుర్రుకున్నాడు.సరైన మార్గంలో ప్రవర్తించాడు.ఇక్కడ శ్రీకృష్ణుడి శ్రమ వృథా కాలేదు.చెవిటివాడి ముందు శంఖం ఊదినట్లు వ్యర్థం కాలేదు.అనుకున్న ఫలితం దక్కింది. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో అంటున్నాడు.అర్జునా!ఓ భరత శ్రేష్ఠా!మనము ముందర మనసును ప్రశాంతంగా ఉంచుకోవాలి.భయపడకూడదు.బ్రహ్మచర్యం పాటించాలి.మనసును అదుపులో పెట్టుకోవాలి.ధ్యాస నా పైనే పెట్టాలి.ఆ స్థితిలో యోగాభ్యాసం చేయాలి.

సమం కాయశిరోగ్రీవం

సమం కాయశిరోగ్రీవం ధారయ న్నచలం స్థిరః। సంప్రేక్ష్య నాసికాగ్రం స్వం దిశశ్చానవలోకయన్॥13॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్దునుడికి యోగాభ్యాసం చేయడానికి ఎలా కూర్చోవాలి,చూపు దేనిపైన నిలపాలి అనే వివరాలు కూడా చెబుతున్నాడు.అంటే ఒక విషయం ఎంచుకుంటే...కూలంకషంగా దాని పూర్వాపరాలు అన్నీ తెలియచేయాలి అన్నమాట.సగం ఇక్కడ,సగం మింగేసి,సగం మనకే తెలియక,ఇంకొంచెం మర్చిపోయి,మరింకొంచెం...ఆ ఇది కూడా మనమే చెప్పాలా?ఆ మాత్రం ఇంగితం లేకపోతే ఎలా?మనషి అన్నాక!ఇలా ఆలోచించి మనం ఏదీ సంపూర్ణంగా చెప్పము.కానీ దేవదేవుడైనా ఎంత ఓపికగా చెబుతున్నాడు చూడు,అర్జునుడికి.అర్జునుడు ఏమీ అడ్డబాల కాదు.కానీ నేర్పించాలి అనుకున్నప్పుడు సంపూర్ణంగా తెలియచేయాలి.అది ధర్మం! అర్జునా!కిరీటీ!శుభ్రమయిన ప్రదేశంలో,సముచిత ఆసనం ఏర్పరుచుకుని కూర్చోవాలి అని చెప్పాను కదా!అప్పుడు శరీరం,మెడ,శిరస్సు ఒకే లంబంలో ఉంచాలి.నేను ఇది ఎందుకు చెబుతున్నానంటే...కొంచెం మంది గూని లాగా ముందరకు వంగుతారు.లేకపోతే జారగిల పడతారు.అసలు పద్మాసనం వేసుకుంటారో,లేదో?కూర్చున్న తరువాత పక్కన ఏముంది?వెనక ఏమి జరుగుతుంది అని యావకు అటూ ఇచూ చూస్తుంటారు.అట్లా అంతా వేషాలు వేయకూడదు.కదలకుండా,చలన రహితంగా ఉండాలి.దిక్కులు చూడకుండా,చూపును ముక్కు కొన...అదే నాసికాగ్రం పైనే కేంద్రీకరించాలి.అర్థమయిందా?

త త్త్రైకాగ్రం మనః కృత్వా

తత్త్రైకాగ్రం మనః కృత్వా యతచిత్తేంద్రియ క్రియః। ఉప విశ్వాసనే యుంజ్యాత్ యోగమాత్మ విశుద్థయే॥12॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము.. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి సముచిత ఆసనం ఎలా తయారు చేసుకోవాలో చెప్పాడు కదా!ఇప్పుడు ఇంక అసలు వ్యవహారం గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!బావా!ఇప్పుడు నీకు యోగము చేసుకునేదానికి ఆసనం ఎలా ఉండాలి అని వివరించాను కదా!ఇప్పుడు అసలు కథ లోకి వస్తాము.యోగాసక్తుడు ఆ ఆసనం మీద స్థిరంగా కూర్చోవాలి.ఇంద్రియ కర్మలను నిరోథించాలి.మనసును ఏకాగ్ర చిత్తంతో నిలపాలి.అంటే భగవంతుడు తప్ప ఇంకో ధ్యాస ఉండకూడదు.చిత్తవృత్తి నిరోధాసక్తడు కావాలి.అంటే ఏమీ లేదు బావా!మనం గమ్మున కూర్చుని ఉంటే ఏమి చేస్తాము?ఇప్పుడేదైనా మంచిగా తింటే బాగుండు.లేక పోతే బాగా మంచి నిద్ర వేస్తాము.అదీ లేకపోతే ప్రక్కన వాళ్ళతో పనికిరాని మాటలు,యవ్వారాలు చేద్దాము అనిపిస్తుంది కదా!అట్లా మనసు చంచలం కాకుండా,ఏ కర్మల జోలికి పోకుండా ఉండాలి.ఒకరకంగా చెప్పాలంటే నిర్వికారంగా ఉండడం అభ్యాసం చేసుకోవాలి.అప్పుడు ఇంక యోగాభ్యాసానికి ఓంకారాలు,శ్రీకారాలు చుట్టాలి.

శుచౌ దేశే ప్రతిష్ఠాప్య

శుచౌ దేశే ప్రతిష్ఠాప్య స్థిర మాసన మాత్మనః। నాత్యుచ్ఛ్రితం నాతినీచం చేలాజిన కుశోత్తరమ్॥11॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము.. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చిన్న చిన్న మెళకువలు,పాటించాల్సిన విషయాలు కూడా ఓపికగా,విసుగు లేకుండా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కౌంతేయా!నేను నీకు యోగాభ్యాసం చేయాలి అని చెప్పాను కదా!దానికి ఎలా అన్నీ సరి చూసుకోవాలో కూడా చెబుతాను,విను.మంచి శుభ్రమయిన ప్రదేశం ఎంచుకోవాలి.మరీ అంత ఎత్తు,మరీ అంత కురచగా లేని పీఠం ఎన్నుకోవాలి.దాని పైన దర్భలు వేయాలి.ఆ పైన జింక లేక పులి చర్మము పరవాలి.దాని పైన శుభ్రమయిన వస్త్రము పరవాలి.ఆసనమును ఇలా ఏర్పరుచుకోవాలి.

యోగీ యుంజీత సతతం

యోగీ యుంజీత సతత మాత్మానం రహసి స్థితః। ఏకాకీ యత చిత్తాత్మా నిరాశీ రపరిగ్రహః॥10॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి యోగాభ్యాసం అనేది ఎలా చేయాలో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కిరీటీ!యోగాభ్యాసం అనేది ఎలా చేయాలో చెబుతాను,విను. కళ్ళకు ఇంపుగా కనిపించిందంతా ఇంటికి తెచ్చేసుకుందాము అనిపిస్తుంది కదా!ముందర అది వదులుకోవాలి.ఆశలను వదులుకోవాలి.ఇంద్రియాలను,మనస్సునూ మన స్వాథీనంలో ఉంచుకోవాలి.అవి చెప్పిన వాటికంతా గంగిరెద్దులాగ తల ఊపి,ముందూ వెనకా చూసుకోకుండా దూకడం కాదు.మనసును నిశ్చలంగా ఉంచుకోవాలి.మనం పది మందిలో కూర్చుంటే ఏమవుతుంది?లోకాభిరామాయణం వినాల్సి వస్తుంది.మనసు చంచలం కదా!వాటన్నిటి పైకి మరలుతుంటుంది.ఈ ఝంఝాటకం అంతా లేకుండా,ఏకాంత వాసంలో యోగాభ్యాసం చెయ్యాలి.అప్పుడు మనసు ప్రలోభాలకు దూరంగా ఉండి,మనం అనుకున్న మార్గంలో పయనించగలతాము.

సుహృన్మిత్రా ర్యుదాసీన

సుహృన్మిత్రా ర్యుదాసీన మధ్యస్థ ద్వేష్య బంధుషు। సాధుష్వపి చ పాపేషు సమబుద్ధి ర్విశిష్యతే॥9॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి సమతుల్యము,సమదృష్టి,సమబుద్ధి యొక్క ప్రాముఖ్యత మళ్ళీ,మళ్ళీ చెబుతున్నాడు.మన జీవిత విథానంలో దాని అవసరము నొక్కి వక్కాణిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ కుంతీ పుత్రా!ఏంది?మా బావ ఊరికినే ఊదర గొడుతున్నాడు ఒకే విషయాన్ని అని అనుకోకు.మనిషి జీవితంలో సమతుల్యత,సమదృష్టి,సమబుద్ధి అనేవి లేకపోతే ఎంత ప్రమాదకరమో నీకు అర్థం కావాలని నా తపన.అవి లేక పోతే మన జీవితాలు అతలాకుతలం అవుతాయి.దుఃఖభాజనాలు అవుతాయి.మనిషిని మనిషిగానే చూద్దాము.వాడు శత్రువా,మిత్రుడా,రెంటికీ చెందని వాడా?ఎప్పుడూ ఉదాసీనంగా,దేనికీ స్పందించని రకమా?సహృదయంతో మనలను అర్థం చేసుకునేవాడా?బంధువా?సాథువా?లేక దుర్మార్గుడా?దుష్టుడా?ధూర్తుడా?ఎదుటి వాడు ఎవరైనా ఒకేరకంగా చూద్దాము.చూడడం నేర్చుకుందాము.అలా అందరి యందూ సమబుద్ధి గలవాడే యోగిశ్రేష్టుడు అనబడతాడు.శ్లాఘింపబడతాడు.

జ్ఞాన విజ్ఞాన తృప్తాత్మా

జ్ఞాన విజ్ఞాన తృప్తాత్మా కూటస్థో విజితేంద్రియః। యుక్త ఇత్యుచ్యతే యోగీ సమలోష్టాశ్మ కాంచనః॥8॥7॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి యోగి శ్రేష్ఠుడు ఎలా ఉండాలో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కిరీటీ!ఇప్పుడే నీకు పరమత్మానుభవము అనేది ఎలా పొందవచ్చో చెప్పాను కదా!ఇప్పుడు మనం యోగి శ్రేష్ఠుడు ఎలా ఉండాలో చెప్పుకుందాము.అందరినీ,అంతటినీ సమాన దృష్టి తో చూసేవాడు,చూడగలవాడే యోగి అని నా అభిప్రాయము.ఉదాహరణకు కొన్ని చెప్పుకుందాము.మనము మాములుగా ఏమి చేస్తాము?మనకు తెలిసిన వాళ్ళు,మనకు ఇష్టమయిన వాళ్ళు,మనమంటే ఇష్షమయిన వాళ్ళు కనిపిస్తే?ఎగిరి గంతేసి,వాళ్ళ చంకన ఎక్కినంత పని చేస్తాము.అదే మనకు శత్రువులు,మనమంటే అస్సలు ఇష్టం లేని వాళ్ళు,మనకు ఎవళ్ళని చూస్తే కోపం,విసుగు,చీదర నషాళం అంటుతుందో..అలాంటి వాళ్ళు ఎదురైతే ఏమి చేస్తాడు?పొద్దున లేయగానే ఎవరి మొఖం చూసామో...ఈ చండాలం అంతా ఎదురుపడుతుంది అని అనుకుంటాము కదా!ఇక్కడే మనకు,యోగికి తేడా కొట్టొచ్చినట్లు కనపడేది.యోగి శత్రువు,మిత్రుడు,తటస్థంగా ఉండేవాళ్ళు,ఉదాసీనంగా ఉండేవారు,మంచి మనసు ఉండేవారు,బంధువులు,సాథువులు,దుర్మార్గులు,దుష్టులు...ఇలా ఎవరైనా సరే...అందరి విషయంలోనూ ఒకేరకమైన భావముతో ఉంటారు.అతి ప్రేమలు,అతి శత్రుత్వాలు మనసుకు అనుకోరు,స్పందించరు.అలాంటి వారినే శ్రేష్ఠమయిన యోగి అని అంటారు. ఇప్పుడు అసలు విషయానికి వస్తాము.జ్ఞానము,విజ్ఞానము యొక్క సహాయముతో మనిషి యోగి కావాలి.మట్టిని అయినా,రాయిని అయినా,బంగారాన్ని అయినా సమదృష్టితో చూడగలగాలి.స్థిరంగా అనగా కూటస్థంగా ఉండాలి.ఇంద్రియాలను జయించి,భగవద్భక్తిలో తరించిన వాడిని యుక్తుడు అని అంటారు.

జితాత్మనః ప్రశాంతస్య

జితాత్మనః ప్రశాంతస్య పరమాత్మా సమాహితః। శీతోష్ణ సుఖదుఃఖేషు తథా మానావ మానయోః॥7॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో ఇలా అంటున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!నేను నిగ్రహము అని చెప్పాను కదా!నిగ్రహము అంటే ఏమనుకుంటున్నావు?ఉదాహరణగా కొన్ని చెబుతాను,విను.అబ్బ చలి!అబ్బో ఎండ!అబ్బబ్బో ఉక్క!అనుకోకూడదు.బయట పరిస్థితి ఎలా ఉన్నా సహించడము నేర్చుకోవాలి.విసుకులు,అలకలు మానాలి.సుఖాలు వస్తే ఎగిరెగిరి పడడం..।అదే దుఃఖాలు,కష్టాలు వస్తే మూలన కూర్చొని కుమిలి కుమిలి ఏడవడం మానేయాలి.గుండెను దిటవు పరుచుకుని,ఏ పరిస్థితి వచ్చినా ఎదుర్కొనగలగాలి.ఎవరైనా మనలను ఆహా!ఓహో!అంటూ అందలం ఎక్కించితే ఆకాశపుటంచులను తాకడం,అదే ఎవరి చేత అయినా అవమాన పరంపరలు ఎదురైతే అథఃపాతాళానికి కూరుకు పోవడం మానాలి.ఇదంతా ఎప్పుడు జరుగుతుందో చెప్పేదా?మన పైన ,మన నడవడిక పైన,మన నిగ్రహం పైన మనకు నమ్మకం ఉన్నప్పుడు జరుగుతుంది.మనము ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా,లోక హితము కోసరము ఉంటే ఇవేవీ పట్టించుకోము. ఈ బాహ్యపరమయిన విషయాలకు చలించకుండా మనిషి ఉండగలగాలి.ఆత్మ నిగ్రహము అలవరుచుకోవాలి.శాంత చిత్తముతో ఉండాలి.అప్పుడు మానవుడు పరమాత్మానుభవము పొందగలుగుతాడు.

బంధురాత్మాఽఽత్మనస్తస్య

బంధురాత్మాఽఽత్మనస్తస్య యే నాత్మై వాత్మనా జితః। అనాత్మనస్తు శత్రుత్వే వర్తేతాఽఽత్మైవ శత్రువత్॥6॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఆత్మ వ్యవహారము గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!ఏదైనా అర్థం చేసుకునే తపన ఉంటే సులభంగా అర్థం అవుతుంది.రెండు ఒకట్ల రెండు,రెండు రెళ్ళ నాలుగు అవుతుంది కదా?కానీ దీంట్లో ఏందో మతలబు ఉంది అని ఏమేమో ఆలోచించామనుకో,లెఖ్ఖ తప్పుతుంది.ఇక్కడ కూడా అంతే!నిగ్రహపరులకు,సన్మార్గంలో నడచేవారికి ఆత్మ ఆత్మ బంధువు అవుతుంది.నిగ్రహం లేని వారికి,ఒక దారీ తెన్నూ లేకుండా,ఎటు పడితే అటు పోయేవాడికి..।ఇదే ఆత్మ శత్రువు అవుతుంది.కాబట్టి మన ఆత్మ మనకు మంచి మిత్రువా,శత్రువా అనేది మనమే తేల్చుకోవాలి.

ఉద్ధరేదాత్మనాఽఽత్మానం

ఉద్ధరేదాత్మనాఽఽత్మానం నాత్మాన మవసాదయేత్। ఆత్మైవ హ్యాత్మనో బంధు రాత్మైవ రిపు రాత్మనః॥5॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అసలు విషయం చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కౌంతేయా!నీవు ఎప్పుడూ ఈ భ్రమలో ఉండొద్దు.ఎవరో వస్తారు,మనకు ఏదో చేస్తారు.మనలను ఉద్ధరిస్తారు.గట్టున పడేస్తారు అని.ఎందుకంటే మార్పు అనేది మనలో నుంచి రావాలి.చలనం మనలో కలగాలి.ఎంత సేపూ ఎవ్వడూ చో...చో...అంటూ మనలను ముందుకు నెట్టడు.ఎవరైనా గుర్రాన్ని నీటి దగ్గరకు తీసుకెళ్ళగలరు కానీ దాని చేత నీరు త్రాగించలేరు కదా!కబట్టి ఈ సంసారం నుంచి ఎవరికి వారే ఆత్మోద్ధరణ చేసుకోవాలి.ఊరికినే కూర్చుని రా..।రా..।అంటే ఏదీ రాదు.పతనం కాకుండా ఉండాలంటే మన వంతు ప్రయత్నం కూడా ఉండాలి కదా!ఆత్మకు ఆత్మనే బంథువు.మనం నియంత్రణలో పెట్టుకోకపోతే అదే మనకు శత్రువు అవుతుంది.

యదా హి నేంద్రియార్థేషు

యదా హి నేంద్రియార్థేషు న కర్మ స్వనుషజ్జతే। సర్వ సంకల్ప సన్న్యాసీ యోగారూఢ స్త దోచ్యతే॥4॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి మళ్ళీ మళ్ళీ చెబుతున్నాడు...ఫలాపేక్ష వీడకుండా యోగములో మనము ముందుకు పోలేము.నిజానికి అదే మొదటి మెట్టు.అర్జునా!ఓ పార్థా!సంకల్పము అంటే ఒక పని చేయాలనే బలమయిన కోరిక.ముందర ఆ తపన మనము వదల గొట్టుకోవాలి.ఇంద్రియ విషయాలకు సంబంథించి మోహము పనికిరాదు.వాటి పరమయిన కర్మలను చేయాలి అనే ఆవేశము విడనాడాలి.అలా అన్ని కోరికలనూ,సంకల్పాలను వదిలి వేయగలిగిన నాడే మనము యోగారూఢులము అని చెప్పబడతాము.

ఆరురుక్షో ర్మునే ర్యోగం

ఆరురుక్షో ర్మునే ర్యోగం కర్మ కారణ ముచ్యతే। యోగారూఢస్య తస్యైవ శమః కారణ ముచ్యతే॥3॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము... శ్రీ కృష్ణుడు అర్జునుడికి యోగంలో మెళకువలు చెబుతున్నాడు. అర్జునా!మనము ఇప్పుడే యోగము,సన్న్యాసము గురించి మాట్లాడుకున్నాము కదా!మనము యోగాభ్యాసము చేయాలని ముందర సంకల్పించుకోవాలి.మొదట్లో,మొదట్లో...అదే ప్రాథమిక దశలో కర్మయే సాథనమవుతుంది.కొంచెం బండి ముందరకు వెళితే,ఆ తరువాత శమము సాథనమవుతుంది.శమము అంటే ఏంది అని తత్తర బిత్తర కానక్కరలేదు.శమము అంచే నివృత్తి.అంటే యోగాసక్తి ఉన్నవారు ముందర ఫలాపేక్ష లేకుండా కర్మలను ఆచరించడం అలవాటు చేసుకోవాలి.అలా ఆ అలవాటు జీవన విథానము అయి,మనసు పరిశుద్థం అవుతుంది.అప్పుడు జ్ఞానేంద్రియాలను అదుపులో ఉంచుకుని,ప్రశాంతంగా ధ్యానము లోకి వెళ్ళవచ్చు.ముందర ఆ సాథన లేక పోతే అభాసుపాలు అవుతాము.కళ్ళు,ముక్కు మూసుకుని ధ్యాన ముద్రలో కూర్చోవడానికి ఏమి?హాయిగా కూర్చుంటాము.కళ్ళు మూసుకున్నా,మన కోరికలు,ఆశలు తూనీగల్లాగ మన బుర్రలో తిరుగుతూ ఉంటాయి.మనిషిని,మనసును ప్రశాంతంగా ఏ పనీ చేసుకోనివ్వవు.

యం సన్న్యాస మితి ప్రాహుః

యం సన్న్యాస మితి ప్రాహుర్యోగం తం విద్ధి పాండవ। న హ్య సన్న్యస్త సంకల్పో యోగీ భవతి కశ్చన॥2॥6॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...ఆత్మ సంయమ యోగము.... శ్రీకృృష్ణుడు అర్జునుడికి చెబుతున్నాడు.అర్దునా!ఓ పాండవా!సన్న్యాసి అన్నా,యోగి అన్నా ఒకటే!సన్న్యాసము,యోగము అంటే దీక్ష అనే కదా!ఒక ప్రక్క లోకంలో ఉండేవన్నీ మనకే కావాలనుకుంటాము...ఇంకో ప్రక్క సన్న్యాసులలో కలసిపోతాము,యోగీశ్వరులము అయిపోతాము అని డంబాలు చెబుతే ఎట్లా కుదురుతుంది,చెప్పు?సంకల్పాలను వదలలేనివాడు,సన్న్యసించలేని వాడు ఎప్పటికీ యోగి కాలేడు,కానేరడు.

అనాశ్రితః కర్మఫలం

శ్రీ భగవానువాచ... అనాశ్రితః కర్మ ఫలం కార్యం కర్మ కరోతి యః। స సన్న్యాసీ చ యోగీ చ న నిరగ్నిర్న చా క్రియః॥1॥6। ఆత్మ సంయమ యోగము...షష్ఠోఽధ్యాయః... భగవంతుడు అయిన శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో అంటున్నాడు.అర్జునా!పార్థా!సన్న్యాసి అంటే ఎలా ఉంటాడో చెబుతాను,విను.నిజమయిన సన్న్యాసి కర్మ ఫలాన్ని ఎప్పుడూ కోరడు.కానీ అట్లా అని కర్మలు చేయడం ఆపడు.తను ధర్మబద్ధంగా చేయవలసిన కర్మలు అన్నిటినీ ఆచరిస్తాడు. అతడే యోగి.కర్మలు త్యజించినంత మాత్రాన ఎవరూ సన్న్యాసి అవడు.అగ్నిహోత్రాది కర్మలు వదిలి పెట్టడం ఒక్కటే చాలదు.ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా మనగలగాలి.

భోక్తారం యజ్ఞతపసామ్

భోక్తారం యజ్ఞతపసాం సర్వలోక మహేశ్వరమ్। సుహృదం సర్వభూతానాం జ్ఞాత్వా మాం శాంతి మృచ్ఛతి॥29॥ ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతా సూపనిషత్సు బ్రహ్మ విద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదే కర్మ సన్న్యాస యోగో నామ పంఞ్చమోధ్యాయః... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అసలు రహస్యం చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ బావా!నేను నిన్ను ఇంతలా కార్యోన్ముఖుడిని చేసేదానికి ఎందుకు ప్రయత్నిస్తున్నానో అర్థమవుతుందా?నిజంగా అసలు నేను ఎవరో,ఏందో చెప్పాలనే చిన్న ఆశ.విను.తపస్సులకు,యాగాలకు నేనే భోక్తని.సర్వలోకాలకూ నేనే అథిపతిని.దైవాన్నీ నేనే!సర్వభూతహితుడనూ నేనే!నన్ను తెలుసుకున్న యోగి క్షేమాన్ని పొందుతాడు. ఇట్లు ఉపనిషత్తులు,బ్రహ్మ విద్య,యోగశాస్త్రముగా పేరొందిన శ్రీకృష్ణార్జునుల సంవాద రూపమయిన భగవద్గీతలోని కర్మ సన్న్యాస యోగము అను ఐదవ అధ్యాయము సమాప్తము...

స్పర్శాన్ కృత్వా

స్పర్శాన్ కృత్వా బహి ర్బాహ్యాం శ్తక్షుశ్చైవాంతరే భ్రువోః। ప్రాణా పానౌ సమౌ కృత్వా నాసాభ్యంతర చారిణౌ॥27॥ యతేంద్రియ మనోబుద్ధి ర్మునిర్మోక్ష పరాయణః। విగతేచ్ఛా భయక్రోధో య స్సదా ముక్త ఏవ సః॥28॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి నిత్యముక్తుడు ఎలా ఉంటాడు,ఎప్పుడు అవుతాడు అనేది వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!కౌంతేయా!మోక్షము కావాలంటే మనం ఏమి చేయాలి చెప్పు?మనం నిత్య ముక్తులం ఎప్పుడు అవుతాము?జ్ఞాన మార్గంలో గమ్యం ఎలా,ఎప్పుడు చేరతాము?వీటన్నిటికీ సమాథానం చెబుతా, విను.మొదట ప్రపంచిక విషయాల పైన మోజు వదిలెయ్యాలి.వాటి జోలికి పోకూడదు.వాటి ఊసే వదిలెయ్యాలి.మన దృష్టిని భ్రూమధ్యమందు ఏకాగ్రం చేసి,కేంద్రీకరించాలి.అటు పైన ముక్కున సంచరించే ప్రాణాపానాది వాయువులను సమబద్దీకరణ చేయాలి.ఇప్పుడు ఇంక అసలు కథ మొదలవుతుంది.కనుబొమల మధ్యన దృష్టి సారించడం,ఉచ్ఛ్వాస నిశ్శ్వాసలు క్రమబద్ధీకరించడం ఒక ఎత్తు.మనసును,బుద్ధిని,ఇంద్రియాలను మన పట్టులో పెట్టుకోవాలి.స్వాథీన పరుచుకోవాలి,మన నియంత్రణలో పెట్టుకోవాలి.కనిపించిందంతా కావాలి అనే కోరికలను,భయం,కోపం,తాపం,తామసం లాంటి వాటిని అన్నిటినీ విడిచి పెట్టి,నిర్మలంగా తయారు కావాలి.అట్లా మోక్షాసక్తుడు అయిన జ్ఞాని నిత్యముక్తుడు అవుతాడు.అర్థమయిందా,అర్జునా!

కామక్రోధ వియుక్తానాం

కామక్రోధ వియుక్తానాం యతీనాం యతచేతసామ్। అభితో బ్రహ్మ నిర్వాణం వర్తతే విదితాత్మనామ్॥26॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి మళ్ళీ మళ్ళీ,తిప్పి తిప్పి ఒకటే చెబుతున్నాడు.అదే ఆత్మ జ్ఞానం ఎలా సంపాదించాలి అనే విషయం! అర్జునా!ఓ బావా!ఆత్మ జ్ఞానులు అయిన యతులు సర్వత్రా బ్రహ్మానందాన్నే పొందుతారు.ఎందుకంటావు?నేనే చెబుతాను,విను.వాళ్ళు కామక్రోధాలను వదలి పెడతారు.అదే విసర్జిస్తారు.మనసును చంచలంగా కాకుండా,అదుపులో పెట్టుకుని,నిగ్రహించుకుంటారు.భగవంతునికే సర్వం అర్పిస్తారు.అందుకనే వాళ్ళకు ఏదైనా సాధ్యమవుతుంది.మోక్షానికి చేరువవుతూ వస్తారు.

లభంతే బ్రహ్మ నిర్వాణం

లభంతే బ్రహ్మ నిర్వాణ మృషయః క్షీణకల్మషాః। ఛిన్నద్వైధా యతాత్మాన స్సర్వభూతహితే రతాః॥25॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి బ్రహ్మతత్త్వము అనేది ఆషామాషీ వ్యవహారము కాదు అని చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!నేను రెండు ముక్కల్లో చెబుతుంటే నీకు అంతా సునాయాసంగా అనిపిస్తున్నది కదా!ఎంత మాత్రం కాదు,అర్జునా!మనిషి ముందర పాపాలను నశింప చేసుకోవాలి.దీనినే క్షీణ కల్మషాః అని అంటారు.నిస్సందేహీ,జితేంద్రియుడూ కావాలి.ద్వంద్వాలకు తావు ఇవ్వకూడదు.అదే సుఖదుఃఖాలు,ఎత్తుపల్లాలు,లాభ నష్టాలు,సందేహాలు.మనిషి భ్రమలలో,భ్రాంతులలో బతుకకూడదు.నిత్యాన్ని,సత్యాన్ని స్వీకరించగలగాలి.దీనినే ఛిన్నద్వైధా అని అంటారు.ఎల్లప్పుడూ లోక హితమూ,లోక కళ్యాణమూ కోరుకోవాలి.అనంత జీవకోటినీ ప్రేమించి,అక్కున చేర్చుకోవాలి.చిన్ని నా బొజ్జకు శ్రీరామరక్ష అనుకునే సంకుచితం నుంచి బయట పడాలి.అలాంటి వాడికి బ్రహ్మతత్వం,మోక్షము లభిస్తుంది.

యోన్త స్సుఖోఽంతరారామ

యోన్తస్సుఖోఽంతరారామ స్తథాంతర్జ్యోతి రేవ యః। స యోగీ బ్రహ్మ నిర్వాణం బ్రహ్మభూతోఽధి గచ్ఛతి॥24॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము.... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి బ్రహ్మ తత్త్వం పొందగలిగే మార్గం చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ బావా!మనము బాహ్య ప్రపంచం,బాహ్య సుఖాలకు అతీతంగా ఉండగలగాలి.ఆత్మ యందే సుఖించాలి.అంతరారామః అంటే ఆత్మ యందే రమించడం,అంటే విలీనమయిపోగలగాలి.అంతర్జ్యోతి అనగా స్వచ్ఛంగా మన మనసులను ఉంచుకోగలిగినపుడు ఆత్మ జ్ఞానంతో స్వయంప్రకాశం చెందుతుంది.అలాంటి యోగము సాథన చేసిన యోగి బ్రహ్మకు ప్రియుడు అవుతాడు.అలాగే బ్రహ్మ తత్త్వాన్ని,మోక్షాన్ని పొందుతున్నాడు.

శక్నోతీహైవ యస్సోఢుం

శక్నోతీహైవ యస్సోఢుం ప్రాక్శరీర విమోక్షణాత్। కామక్రోధోద్భవం వేగం స యుక్త స్స సుఖీ నరః॥23॥5॥ శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి విశదీకరిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ కిరీటీ!పండితుడు కావడం,బ్రహ్మవేత్త కావడం అనేది అనుకోగానే అయిపోము.చిటికేస్తే అయిపోము.దానికి నిరంతర సాథన కావాలి.ప్రణాళిక కావాలి.నిబద్ధత కావాలి.చాలా సార్లు ఆ పయనంలో ఒక జన్మ సరిపోదు.దీక్ష,దక్షత,సమత్త్వం,అకుంఠిత సాథన అవసరము.కాబట్టి నేను నీకు చెబుతున్నాను.ఎవడైతే తన నిర్యాణం ఆసన్నం అయ్యేలోపల కామక్రోథాలను పగ్గాలు వేసి నియంత్రణలో పెట్టుకుంటాడో వాడే యోగి.మనఃచాంచల్యాన్ని అరికట్టగలవాడే అసలు సిసలైన యోగి.అతనే ఆత్మానందంతో సర్వసుఖాలూ పొందుతాడు.ఆత్మజ్ఞానము,ఆత్మతృప్తి మోక్షానికి మొదటి మెట్లు.

యే హి సంస్పర్శజా

యే హి సంస్పర్శజా భోగాః దుఃఖయోనయ ఏవ తే। ఆద్యంతవంతః కౌంతేయ న తేషు రమతే బుధః॥22॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఇంకా ఇలా వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ కుంతీపుత్రా!అజ్ఞాని అంటే ఎవడు చెప్పు?జ్ఞానము లేని వాడు కదా!జ్ఞానము అంటే ఏంది?జ్ఞానము అంటే ముందు వెనక తెలిసి ఉండడము.పూర్వాపరాలు ఎరిగి ఉండము.తొందరపాటు లేకుండా ఉండడము.స్థిత ప్రజ్ఞత కలిగి ఉండడము.బాహ్య సుఖాలకు కాక ఆత్మ సంతృప్తికి పెద్దపీట వేయగలగడము. ఇంద్రియ సుఖాలు ఇలా వచ్చి అలా వెళ్ళిపోయే మబ్బులు లాంటివి.మన జీవితం లోకి వచ్చి,అలానే కలకాలం తిష్ఠ వేసుకుని కూర్చోవు.ఉన్నప్పుడు ఎగిరెగిరి పడడం మామూలే!అవి లేనప్పుడు కుమిలి కుమిలి ఏడవడం ఇంకా మామూలే!దీని అర్థం ఏమిటి?ఇంద్రియ సుఖాలు తాత్కాలికమయినవి.చివరకు వచ్చేటప్పటికి దుఃఖ కారకాలుగా పరివర్తన చెందుతాయి.కాబట్టి జ్ఞాని అనేవాడు ఏమి చేస్తాడు?ఈ ఒడిదుడుకులు,ఎత్తుపల్లాలు నాకు అఖ్ఖరలేదు అనే నిర్ణయానికి వస్తాడు.ఈ చంచలమయిన సుఖాలూ వద్దు..।తదుపరి వెన్నంటి వచ్చే దుఃఖాలూ వద్దనే వద్దు అనుకుంటాడు.నిజమే కదా!

బాహ్య స్పర్శే ష్వసక్తాత్మా

బాహ్య స్పర్శే ష్వసక్తాత్మా విందత్యాత్మని య స్సుఖమ్। స బ్రహ్మ యోగ యుక్తాత్మా సుఖమక్షయ మశ్నుతే॥21॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఆత్మతృప్తి గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ భరతశ్రేష్టా!ఇప్పుడే మనము బ్రహ్మవేత్త,పండితుడు గురించి తెలుసుకున్నాము కదా!అలాంటివాడికి బాహ్య ప్రపంచంతో సంబంథం లేదు.ప్రతిదీ ఆత్మ సాక్షిగానే స్వీకరిస్తాడు.అతను అలౌకికమయిన ఆనందాన్ని,బ్రహ్మాన్ని ఆత్మలోనే దర్శిస్తాడు.మోక్షము అంటే దుఃఖానికి తావు లేనిది.అదే కదా ఆనంద నిలయం అంటే.ఇలాంటి బ్రహ్మవేత్తలు శాశ్వత ఆనందాన్ని,బాహ్య ప్రపంచంతో సంబంథం లేకుండా పొందగలతారు.ఆస్వాదించగలతారు.

న ప్రహృష్యే త్ప్రియం ప్రాప్య

న ప్రహృష్యే త్ప్రియం ప్రాప్య నో ద్విజేత్ ప్రాప్య చాప్రియమ్। స్థిరబుద్థి రసమ్మూఢో బ్రహ్మవి ద్బ్రహ్మణి స్థితః॥20॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము.. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!పండితుడు అనేవాడు అన్నింటినీ సమదృష్టితో చూస్తాడు అని చెప్పాను కదా,ఇప్పుడే!ఇప్పుడు బ్రహ్మవేత్త,బ్రాహ్మణుడు గురించి చెబుతాను.సుఖాలకు ఎగిరెగిరి పడడం మన ఆనవాయితీ కదా!అదే కష్టం వస్తే..నాకే ఎందుకు ఇలా అంటూ విల విల లాడి పోవడం మన పోకడ,నైజం.కానీ స్థిర బుద్ధి కలవాడు ఎలా ఉంటాడో చెబుతాను ,విను.అతను సుఖమయినా,దుఃఖమయినా ఒకేలాగ స్పందిస్తాడు.ఒక మాటలో చెప్పాలంటే నిర్వికారంగా ఉంటాడు.అంటే గండ పెండేరం తొడిగినా ఒకేలాగ ఉంటాడు.గంజి నీళ్ళు ముఖాన కొట్టినా అలాగే ఉంటాడు.అంటే అతిశయమయినా,అవమానమయినా,ఆనందమయినా..ఆవేదన అయినా ఒకేలాగ స్వీకరిస్తాడు.అంతా భగవంతుడి ప్రసాదమే అనుకుంటాడు.అతడినే బ్రహ్మవేత్త..బ్రాహ్మణుడు అని అంటారు.

ఇహైవ తైర్జిత స్సర్గో

ఇహైవ తైర్జిత స్సర్గో యేషాం సామ్యే స్థితం మనః। నిర్దోషం హి సమం బ్రహ్మ తస్మా ద్బ్రహ్మణి తే స్థితాః॥19॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...।కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఇలా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!పార్థా!నేను నీకు పండితుడు అనే వాడు ఎలా ఉండాలి అని చెప్పాను?పండితుడు అనేవాడు విద్యా వినయ సంపన్నుడైన బ్రాహ్మణుడు,చండాలుడు,ఆవు,కుక్క,ఏనుగు,ఇలా ఎంత తారతమ్యము ఉన్న ప్రాణి అయినా...అన్నిటి యందు,అందరినీ సమదృష్టితో చూస్తాడు,ప్రవర్తిస్తాడు అని కదా! అలాంటి పండితుడు ఈ జన్మలోనే సంసరాన్ని జయించిన వాడు అవుతాడు.అందరినీ,అంతటినీ సమంగా చూసేవాడు ఖచ్చితంగా సర్వ సమమయిన పరబ్రహ్మాన్ని చేరుకుంటాడు.అంటే కైవల్యం పొందుతాడు.ఇంతకంటే ఇంకేమి కావాలి,ఈ మానవ జన్మకు?

విద్యా వినయ సంపన్నే

విద్యా వినయ సంపన్నే బ్రాహ్మణే గవి హస్తిని। శుని చైవ శ్వపాకే చ పండితా స్సమదర్శినః॥18॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము.. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి సమానత్వం గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కిరీటీ!చీమనైనా,దోమనైనా..।మనిషినైనా,మృగాన్ని అయినా సృష్టించేది ఆ పరమాత్మే కదా!మనష్యులలో తేడాలు ఆయన కల్పించిన మాయ ద్వారానే కదా!అలాంటప్పుడు అందరూ సమానమే కదా!అమ్మ మనస్తత్త్వం ఎలా ఉంటుంది?పది మంది పిల్లలు ఉంటే అందరూ ఒకేలాగ ఉండరు కదా!కానీ అమ్మ అందరినీ సమానంగా చూస్తుంది కదా!ఒకడికి చీమిడి ముక్కులు కారుతున్నాయి అని అసహ్యించుకోదు.తన పమిటతోనే తుడుస్తుంది దగ్గరకు తీసుకుని.మెతకగా ఉండే బిడ్డకు ధైర్యం చెప్పి ముందుకు పంపిస్తుంది.తులవగా ఉండే బిడ్డను గదమాయించి,ఆపుతుంది.ఏ బిడ్డకు,ఎప్పుడు ఏమి కావాలో,ఏమి ఇవ్వాలో అమ్మకు తెలుసు. ఎక్కడో ఉండే దేముడు,ఇక్కడే ఉండే అమ్మ బిడ్డలను సమానంగా చూస్తున్నారు కదా!మనకేమి అంత బాథ అందరినీ సమానంగా చూసేదానికి? అలా అందరినీ,అంతటినీ సమానంగా చూడగలిగే వాడే పండితుడు.అర్జునా!ఉదాహరణకు చెబుతున్నాను.విద్యా వినయాలు గల బ్రాహ్మణుడు,చండాలుడు,ఆవు,కుక్క,ఏనుగు...ఈ సృష్టిలో ఉండే ప్రతి జీవినీ సమదృష్టితో చూస్తాడు పండితుడు.మనమూ అలా ఎందుకు ఉండకూడదు?

తద్బుద్ధయ స్తదాత్మానః

తద్బుద్ధయ స్తదాత్మాన స్తన్నిష్ఠా స్తత్పరాయణాః। గచ్ఛ న్త్యపునరావృత్తిం జ్ఞాన నిర్ధూత కల్మషాః॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి దిశానిర్దేశం యొక్క ప్రాముఖ్యత వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!బావా!మనము మన జీవితంలో నిర్దిష్టమయిన ప్రణాలికలు పెట్టుకోవాలి.వాటి ఆచరణ కోసరం మనసా,వాచా,కర్మణా పాటు పడాలి.అప్పుడే మనం గమ్యము చేరుకోగలతాము.లేక పోతే చిల్లర గాలికి కూడా పుల్లాకు ఎలా ఎగిరిపోతుంది?ఒక గమ్యం లేకుండా,ఒక దిశా నిర్దేశం లేకుండా!ఎక్కడ,ఎలా పడుతుందో దానికే తెలియదు.అట్లా అయిపోతాయి మన బ్రతుకులు. కాబట్టి ఓ పార్థా!ముందర బ్రహ్మ జ్ఞానము పైన ఆసక్తి పెంచుకుందాము.అలా అయితే మనం మన బుద్ధినీ,మనసునీ పరమాత్మ యందే నిలపగలతాము.చిన్నగా పాపపుణ్యాలను మన వశంలో పెట్టుకోగలగాలి.అంటే చెడు చేయకుండా నియంత్రించు కోవడము,మంచిని స్పూర్తితో చేయగలగడము.అప్పుడే జన్మరహితమయిన మోక్షాన్ని పొందగలము.

జ్ఞానేన తు తదజ్ఞానం

జ్ఞానేన తు తదజ్ఞానం యేషాం నాశిత మాత్మనః। తేషా మాదిత్యవద్ జ్ఞానం ప్రకాశయతి తత్పరమ్॥16॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ భరతశ్రేష్టా!జీవులు స్వతహాగా ఏమీ చేయరు.కానీ వారి వారి జ్ఞానాన్ని అజ్ఞానం అనే నల్ల దుప్పటి కప్పేస్తుంది.దానిలోనుంచి చూస్తే ఏమవుతుంది?జ్ఞానమనే స్వచ్ఛమయిన తెల్లటి వెలుగు అంతా నల్లనల్లగా,అస్పష్టంగా బూజర బూజరగా కనిపిస్తుంది.అమాయకుడైన ప్రాణి అదే నిత్యమూ,సత్యమూ అనుకుంటాడు.కానీ ఆ దుప్పటి పక్కకి తీసి చూద్దాము అనే స్పృహ ఉండదు. కానీ ఆత్మజ్ఞానము పొందాలంటే ముందర అజ్ఞానము పటాపంచలు కావాలి.పూర్తిగా నాశనము కావాలి.అప్పుడు మాత్రమే మానవుడికి సూర్యసదృశమూ,అనంతకోటి వెలుగుల సమాహారము అయిన పరమాత్మ దర్శనం లభ్యమవుతుంది.

నా దత్తే కస్య చి త్పాపం

నా దత్తే కస్య చిత్పాపం న చైవ సుకృతం విభుః। అజ్ఞానే నావృతం జ్ఞానం తేన ముహ్యన్తి జంతవః॥15॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అనుమానాలకు తావు లేకుండా ఉండేదానికోసరం శత విథాలా ప్రయత్నిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ కిరీటా!ఇప్పుడే నీకు చెప్పాను కదా!కర్మ,కర్తృత్వం,తత్ఫలం అనేవి ఆత్మ ప్రేరేపణలు కావని.వాటినన్నిటినీ మాయ చేయిస్తుందని. ఇది నేను ఎందుకు చెప్పానో,ఆలోచించు.ఎందుకంటే ఆత్మ నిర్వికారమయినది.నిర్మోహం కలది.దానికి ఎలాంటి పాపాలతో కానీ,ఇంకెలాంటి పుణ్యాలతో కానీ సంబంధం ఉండదు.మరి మెలిక ఎక్కడ వస్తుందో చెబుతాను,చూడు.జీవులు యొక్క మస్తిష్కం జ్ఞానం,అజ్ఞానం అనే మాయలో కప్పబడి ఉంటాయి.కాబట్టి వారు భ్రమలో,భ్రమలలో బతుకులు సాగదీస్తుంటారు.మన పూర్వ జన్మల వాసనలు బట్టి మన ఆలోచనలు,ఆచరణలు ఉంటాయి.మనము మంచి దారిలో ముందుకు పోవాలంటే ఆ దిశగా కష్టపడాలి.చెడిపోవాలంటే ఒక్క క్షణం కూడా పట్టదు.జారుడు బండల పైన కాలు పెట్టినట్లే!చాలా సులువు.

న కర్తృత్వం న కర్మాణి

న కర్తృత్వం న కర్మాణి లోకస్య సృజతి ప్రభుః। న కర్మ ఫల సంయోగం స్వభావస్తు ప్రవర్తతే॥14॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..కర్మ సన్న్యాస యోగము.. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!చీటికీ,మాటికీ ఆ భగవంతుడు కారణం అని నింద తగదు.అయిన దానికీ,కాని దానికీ,చిన్న విషయానికి,పెద్ద విషయానికీ మాములుగా మనుష్యులు ఆ దేవుడు మీద తప్పంతా వేస్తుంటారు.కానీ అన్ని సమయాలలో అది సత్యం కాదు.ఎందుకంటావా?చెబుతాను,విను. మనము కర్మ,కర్తృత్వం,కర్మఫలం అనే మాటలు చెప్పుకున్నాము కదా ఇందాకటి దాకా.అవి అన్నీ పరమాత్మ ప్రమేయంతో జరగడం లేదు.అవన్నీ జీవుల స్వభావము,ప్రకృతి గుణాల వలన జరుగుతుంటాయి.అంటే ప్రధానంగా మాయయే ఆ పని చేస్తుంటుంది.ఉదాహరణకు సాత్త్వికుడు సాత్త్వికంగా ఆలోచించి,మంచి పనులు చేస్తాడు.అలానే రజోగుణము,తామస ప్రవృత్తి గలిగిన వారు వారి వారి స్వభావం ప్రకారం ప్రవర్తిస్తారు.ఈ మాయ సృష్టి కర్త ఆ భగవంతుడే!కానీ అతను వాటన్నిటికీ దూరంగా,అంటనట్లు ఉంటాడు.

సర్వ కర్మాణి మనసా

సర్వ కర్మాణి మనసా సన్న్యస్యాస్తే సుఖం వశీ। నవ ద్వారే పురే దేహే నైవ కుర్వ న్న కారయన్॥13॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్కాస యోగము. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఇంకా ఇలా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కిరీటీ!మన శరీరంలో తొమ్మిది రంధ్రాలు ఉన్నాయి కదా!చెప్పు చూద్దాం!నేనే చెబుతాలే,విను.అవి రెండు కళ్ళు,రెండు చెవులు,రెండు ముక్కు రంధ్రాలు,నోరు,మల,మూత్ర విసర్జన ద్వారాలు.సరేనా!మన శరీరమే ఒక నగరం అనుకో!అప్పుడు తనను తాను మానసికంగా నిగ్రహించుకున్న యోగి ఆ నగరంలోనే సుఖ శాంతులతో జీవనం గడుపుతాడు.శ్రీరామా అంటూ తాను ఏ కర్మల జోలికీ పోడు.వేరే వాళ్ళనీ పొమ్మని చెప్పడు.ఇలాంటి క్రియలకు అంతా ఆత్మనిష్ఠ,నియమము,నియంత్రణ,నిగ్రహము కావాలి.

యుక్తః కర్మఫలం త్యక్త్వా

యుక్తః కర్మఫలం త్యక్త్వా శాంతి మాప్నోతి నైష్ఠికీమ్। అయిక్తః కామకారేణ ఫలే సక్తో నిబధ్యతే॥12॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము.. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి కొత్త కొత్త పదాలు ఆవిష్కరిస్తున్నాడు.అర్జునా!పార్థా!నేను నీకు ఇప్పుడు నైష్ఠికుడు గురించి చెబుతాను.ఒక మనిషి అచంచల దీక్ష,నియమము,నిబద్ధతతో తను పెట్టుకున్న వ్రతాలు,సిద్థాంతాలు,నియమాలు ఆచరించాలి.ఎక్కడా తడబడకూడదు.వేరేవాటిపైన దృష్టి పెట్టకూడదు.ధర్మశాస్త్రాలు,ఆశ్రమ ధర్మాలు తూచా తప్పకుండా ఆచరించాలి.అలాంటివారిని నైష్ఠికులు అని అంటారు. నైష్ఠికులు ఫలాపేక్ష లేకుండా కఠినమయిన నియమ నిబద్థతలతో,జీవిత ప్రామాణాలతో జీవనం కొనసాగిస్తారు.అలాంటి మానసిక,శారీరిక పట్టుదలతో కర్మలను ఆచరిస్తారు.కాబట్టే శాంతి పొందుతారు.అదే ఎక్కడ మోహం,కోపం,తాపం,తామసం కూడుతాయో,అక్కడ మానవుడు ఫలాపేక్షకు బందీ అవుతాడు.ఇంకేమి ఉంది?గానుగకు కట్టిన ఎద్దులాగ అక్కడక్కడే తనుచేసే కర్మలకు,కర్మఫలాలకు బద్ధుడు అవుతాడు.సంసార బంథాలకు బానిస అవుతాడు,బాథితుడు అవుతాడు,తనను తానే బంథించుకుంటాడు.

కాయేన మనసా బుద్ధ్వా

కాయేన మనసా బుద్ధ్వా కేవలై రింద్రియైరపి। యోగినః కర్మ కుర్వంతి సంగం త్యక్త్వా త్మశుద్ధయే॥11॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చెబుతున్నాడు.బావా!అర్జునా!నేను చెప్పాను కదా యోగి అనేవాడు సంసారములో ఉన్నా చిత్తశుద్ధికోసమే కర్మలు చేస్తాడు అని.చిన్ని నా పొట్టకు శ్రీరామ రక్ష అన్నట్లు ఉండడు అని.మళ్ళీ మళ్ళీ అదే చెబుతున్నాను.యోగులు ఫలాపేక్షను వదలి పెడతారు.కర్తృత్వాహంకారాన్ని దరిదాపులకు కూడా రానివ్వరు.వారి మనసు,బుద్ధి,ఇంద్రియాల నన్నిటినీ మనసు పవిత్రంగా,నిర్మలంగా,సంతృప్తిగా ఉండడం కోసరమే కర్మలు చేస్తారు.

బ్రహ్మణ్యాధాయ కర్మాణి

బ్రహ్మణ్యాధాయ కర్మాణి సంగం త్యక్త్వా కరోతి యః। లిప్యతే న స పాపేన పద్మపత్రమివాంభసా॥10॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఉదాహరణలు కూడా చెబుతున్నాడు...బాగా అర్థం కావాలని.ఆయన తపనకు జోహార్లు!అర్జునా!నాకు ఏమీ వద్దు,నాకేమీ అఖ్ఖర లేదు అనే స్థితికి మనము ఎప్పుడు వస్తాము?మనము సంతృప్తిగా ఉన్నప్పుడే కదా!ఆ సంతృప్తి మనకు ఇంద్రియ లాలస ఉన్నంత కాలము దక్కదు.మనము ప్రక్కవాళ్ళ గురించి ఎప్పుడు ఆలోచిస్తాము?వారికి మన దగ్గర ఉండేది ఎప్పుడు పంచుతాము?మన దగ్గర మనకు కావాలసిన దానికంటే ఎక్కువ ఉంటేనే కదా!మనకు అసలు ఏమీ అఖ్ఖర లేదు అంటే మనకున్నదంతా సంఘానికే కదా! మనకై మనమే మనకున్నది ఇచ్చేస్తే,పంచేస్తే...మనము వాటి పైన మోహము వదులు కున్న వారము అవుతాము.ఎదుటి వారు అడగ కుండానే ఇస్తున్నాము కాబట్టి మనమేదో గొప్పవారము,ఏదేదో సహాయము చేస్తున్నాము అనే అపోహలకు,భావనలకు దూరం అవుతాము.మనస్పూర్తిగా,ప్రతి ఫలాపేక్ష లేకుండా చేస్తాము కాబట్టి సంతృప్తిగా ఉంటాము.వారు తిరిగి మనకు సహాయం చెయ్యాలని ఆశించము,ఆరాటపడము. కాబట్టి ఓ పార్థా!అప్పుడు మనము తామరాకు పైన నీటి బొట్టులాగ అంటీ అంటనట్లు ఉంటాము.మనలను ఏ కర్మలూ బంథించలేవు.ప్రతిదీ ఈశ్వరుడికి నైవేద్యం చేస్తున్నాము అనుకుంటూ చేస్తూ పోతే ఏ పాపాలూ మనకు దరి చేరవు.

నైవ కించిత్ కరోమీతి

నైవ కించిత్ కరోమీతి యుక్తో మన్యేతత్త్వవిత్। పశ్యన్ శృణ్వన్ స్పృశన్ జిఘ్రన్ అశ్నన్ గచ్ఛన్ స్వపన్ శ్వసన్॥8॥ ప్రలపన్ విసృజన్ గృహ్ణన్ ఉన్మిష న్నిమిషన్నపి। ఇంద్రియాణీంద్రియార్థేషు వర్తన్త ఇతి ధారయన్॥9॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము.. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి మర్మం చెబుతున్నాడు.అర్జునా!మహాబాహో!ఇందాక నేను నిష్కామ కర్మ యోగి అని చెప్పాను కదా!అతను ఏమి చేసినా చేయనట్లే!ఆయన లెఖ్ఖలో కూడికలు,తీసివేతలు ఏమీ ఉండవు.అంటే ఈ మంచి పనులకు పుణ్యం సంపాదించాడు.ఈ చెడ్డ పనులకు ఇంత పాప భారం మోస్తాడు అని.ఎందుకంటే కార్యాచరణ కంటే ముందరే అతను నిర్ణయించుకుంటాడు.నేను ఆచరించే ప్రతి పనీ ఆ యా ఇంద్రియాలు నిర్వర్తిస్తాయి.నేను మనఃపూర్వకంగా ఏమీ చేయడం లేదు.వాటి ఫలితం నాకు అఖ్ఖర లేదు...మంచి అయినా,చెడు అయినా. ఉదాహరణకు ఆ కర్మ యోగి కనినా,వినినా,తాకినా,వాసన చూసినా,నిద్రించినా,శ్వాసించినా,మాట్లాడినా...అలా ఏ పని అయినా!దీంట్లో గొప్ప ఏముంది?ప్రతి జీవి చేసేది కదా!దాంట్లో పాపాలు,పుణ్యాలు ఏంది?మళ్ళా ఆ ఫలితాలు వద్దనుకోవడం ఏంది?అని నీకనిపిస్తుంది కదా? చెబుతాను,విను. చూడడం మామూలే.కానీ ఎదుటి వాళ్ళు ఏమి చేస్తున్నారు?ఎందుకు చేస్తున్నారు?దాని వల్ల వాళ్ళకు ఏమైనా లాభం ఉందా?మనకు ఏమైనా నష్టం ఉందా అని లెఖ్ఖలు వేస్తారు కదా,చాలామంది.అంటే దత్తి,యావ,లాభనష్టాల బేరీజులు,కోపతాపాల ప్రళయాలు,సుఖదుఃఖాల సమ్మేళనాలు...వీటన్నిటికీ దూరంగా ఉండడమే కర్మ యోగి చేసేది.

యోగయుక్తో విశుద్థాత్మా

యోగయుక్తో విశుద్థాత్మా విజితాత్మా జితేంద్రియః। సర్వ భూతాత్మ భూతాత్మా కుర్వన్నపి న లిప్యతే॥7॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి బుజ్జగించినట్లు చెబుతున్నాడు.అర్జునా!సమవర్తిగా ఉండడం చాలా ముఖ్యము.సమస్త ప్రాణికోటిని ఒకే లాగ చూడగలగాలి.ఒకరు ఎక్కవ,ఒకరు తక్కువ కాదు.ప్రతి ఒక్క జీవిలో ఉండేది ఆ పరమాత్మ అంశమే!మనము ఎవరికంటే ఎక్కువ కాము,ఎవరి కంటే తక్కువ కాదు.కానీ నిష్కామంగా కర్మలు ఆచరించగలగాలి.శుద్థమయిన మనసు,ఆత్మ కలిగి ఉండాలి.ఇంద్రియాలను జయించి జితేంద్రియుడు కాగలగాలి.అలాంటి జ్ఞానము,జ్ఞానోదయము మనకు కలిగితే,అప్పుడు మనము ఆచరించే ఏ కర్మలూ మనలను కట్టి పడేయ లేవు.మనమూ,మన ఆత్మ స్వతంత్రులము అవుతాము.మోక్షానికి సోపానాలు వేసుకోవచ్చు,భేషుగ్గా!

సన్న్యాసస్తు మహాబాహో

సన్న్యాసస్తు మహాబాహో దుఃఖమాప్తు మయోగతః। యోగయుక్తో మునిర్బ్రహ్మ న్నచిరేణాధి గచ్ఛతి॥6॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి యోగి,సన్న్యాసి గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ మహాబాహో!నేను ఇందాకటి నుంచీ యోగము,సన్న్యాసము అనే పదాలు వాడుతున్నాను కదా!నీకు వాటి అర్థము,వాటి మధ్య తేడా తెలుసా?చెబుతాను,విను.యోగి అనేవాడు తన గృహస్తు ఆశ్రమాన్ని విడిచి పెట్టడు.అతను ధ్యానము,యోగాభ్యాసము,ప్రాణాయమం ద్వారా మనసును,ఇంద్రియాలను నిగ్రహిస్తాడు.ద్వంద్వాలకు తావు ఇవ్వడు.ఆత్మ జ్ఞానము,మోక్షప్రాప్తి అతని లక్ష్యము. అదే సన్న్యాసి విషయానికి వస్తాము.అతను సంసారాన్నీ,భౌతిక పరమయిన ఆకర్షణలను పూర్తిగా వదలి పెడతాడు.కాషాయం ధరిస్తాడు.వీరు సంసారంతో సంబంధం పెట్టుకోరు.దూరంగా అడవులలోనో,ఆశ్రమాలలోనో నిరాడంబరమయిన జీవితం గడుపుతారు.వీరు కర్మ త్యాగం చేస్తారు.కర్మ ఫలాన్నీ త్యాగం చేస్తారు.వీరికి ఒక్కటే లక్ష్యం.అదే మోక్షప్రాప్తి! ఇప్పుడు చెప్పు,నీకు ఏమి అర్థం అయింది?నేను సులభంగా చెబుతాను.ఎవరూ యోగి కాకుండా సన్న్యాసి కాలేరు.ఒక రకంగా చెప్పాలంటే అసాథ్యమే సుమా!ఇంకో కిటుకు కూడా చెబుతాను.ముందర యోగి అయి,తరువాత సన్న్యసించిన వాడే సులభంగా బ్రహ్మ జ్ఞానాన్ని సంపాదించగలడు.అంటే ఇది అంతా అంచెలంచెల మోక్షము.ముందర మనము ఇంద్రియ నిగ్రహణ నేర్చుకోవాలి.సుఖదుఃఖాలను సమానంగా తీసుకోవాలి.మనసును ఆత్మజ్ఞానం వైపు పరుగులు తీయనివ్వాలి.ఆ తరువాత నిజమయిన సన్న్యాసం జోలికి పోవాలి.

యత్సాంఖ్యైః ప్రాప్యతే స్థానం

యత్సాంఖ్యైః ప్రాప్యతే స్థానం త ద్యోగైరపి గమ్యతే। ఏకం సాంఖ్యం చ యోగం చ యః పశ్యతి స పశ్యతి॥5॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....కర్మ సవ్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చెప్పిన విషయమే ఇంకో రకంగా చెబుతున్నాడు.ఆయన తపనంతా అర్జునుడు సరిగ్గా విషయం బుర్రలోకి ఎక్కించుకోవాలనే!ఇంకొకటి కాదు!అర్జునా!ఇప్పుడే మనం అనుకున్నాము కదా జ్ఞానయోగము,కర్మ యోగము అని.ఏ మార్గము ఎంచుకున్నా ఒకటే అని.ఎందుకంటే,జ్ఞానయోగులు పొందే ఫలాన్నే కర్మ యోగులూ పొందుతారు.మార్గాలు వేరు కానీ ఫలితం ఒక్కటే!అసలు ఈ రెంటికీ భేదం లేదు అని మనం గుర్తించాలి.అలా గ్రహించిన తదుపరి మనము దార్శనికులము అవుతాము.ఇదంతా సత్యాన్వేషణ,సత్యశోథన.ఏమైనా కొంచెం అర్థం అవుతున్నదా,బావా?

సాంఖ్య యోగౌ పృథగ్బాలాః

సాంఖ్య యోగౌ పృథగ్బాలాః ప్రవదంతి న పండితాః। ఏక మప్యాస్థిత స్సమ్య గుభయో ర్విందతే ఫలమ్॥4॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అర్థమయ్యేటట్లు చెప్పడానికి శతవిధాలా ప్రయత్నిస్తున్నాడు.అర్జునా!భరతశ్రేష్ఠా!నీకు అనుమానం వచ్చింది కదా కర్మ త్యాగం మంచిదా?కర్మానుష్ఠానం మంచిదా?అని.నాకు తెలుసు.చెబుతాను,విను.ఏ పండితుడూ జ్ఞాన యోగము మంచిది,కర్మయోగము కాదు అనిగానీ..।లేకపోతే కర్మ యోగమే మంచిది జ్ఞాన యోగము దేనికీ పనికి రాదని చెప్పడు.అవి అసలు వేరు వేరు అని కూడా చెప్పడు.ఎందుకంటే అవి ముక్తిని పొందేదానికి రెండు మార్గాలు..।అంతే!మనము ఒక దారిని ఎంచుకుంటే ఇంకొకటి తక్కువది అని కాదు.ఇంకొక విషయం!ఏదైనా శుద్ధంగా,క్షుణ్ణంగా అర్థం చేసుకుని అవలంబిస్తే,మానవుడికి రెండింటి ఫలమూ లభిస్తుంది.చాలా లాభదాయకమయిన వ్యవహారం కదా!

జ్ఞేయస్స నిత్య సన్న్యాసీ

జ్ఞేయ స్స నిత్య సన్న్యాసీ యో న ద్వేష్టి న కాంక్షతి। నిర్ద్వంద్వో హి మహాబాహో సుఖం బంధా త్ప్రముచ్యతే॥3॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...కర్మ సన్న్యాస యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఇంకా విఫులంగా వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!పార్థా!సన్న్యాసం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం ఏంది?రాగ ద్వేషాలకు దూరంగా ఉండడమే కదా!అడవులకు వెళ్ళి,ముక్కు మూసుకుని,ఘోర తపస్సు చేస్తేనే సన్న్యాసం కాదు.ఎవడైతే కోప తాపాలకు,రాగ ద్వేషాలకు దూరంగా ఉంటాడో వాడే నిజమయిన సన్న్యాసి. ముందు మనలో ఉండే ప్రేమ-ద్వేషం,ధైర్యం-భయం,సంతోషం-దుఃఖం...ఇలాంటి ద్వంద్వ భావాలకు స్వస్థి చెప్పాలి.అన్నిటినీ ఒకే రకంగా చూడగలగాలి,సమన్వయం చేసుకోగలగాలి.అలా అయితేనే మానవుడు కర్మ బంధాల నుంచి విముక్తి పొందగలడు,ముక్తి కి చేరువయి భవసాగరాన్ని సులభంగా దాటగలడు.

సన్న్యాసః కర్మ యోగశ్చ

శ్రీభగవానువాచ... సన్న్యాసః కర్మ యోగశ్చ నిశ్శ్రేయసకరా వుభౌ। తయోస్తు కర్మ సన్న్యాసా త్కర్మయోగో విశిష్యతే॥2॥5॥ శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడి మాటలకు కోపం తెచ్చుకోలేదు.విసుగు పడలేదు.మంచిగా చిరు నవ్వులు చిందిస్తూ సమాథానం చెప్పాడు.నేను కర్మలు మానమని చెప్పింది నిజమే!కర్మలు చేయమని చెప్పిందీ నిజమే!కాదనను.ఎందుకంటే కర్మత్యాగము,నిష్కామ కర్మానుష్ఠానము ...ఈ రెండూ కూడా శ్రేష్ఠమయిన ప్రక్రియలే!కానీ ఈ రెండింటినీ బేరీజు వేస్తే నిష్కామ కర్మ యోగమే ఉత్తమమయినది.ఎందుకంటే పనులకు పనులూ జరిగిపోతుంటాయి.వాటి వాసనలు కర్తకు అంటవు.ఎందుకంటే ఆ కర్మలను అతను ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా ఆచరిస్తాడు కాబట్టి.

సన్న్యాసం కర్మణాం కృష్ణ

అర్జున ఉవాచ... సన్న్యాసం కర్మణాం కృష్ణ పునర్యోగం చ శంససి। యచ్ఛ్రేయ ఏతయో రేకం తన్మే బ్రూహి సునిశ్చితమ్॥1॥5॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।కర్మ సన్న్యాస యోగము... అర్జునుడికి శ్రీకృష్ణుడు ఒకటి తరువాత ఇంకొకటి చెబుతుంటే తల గిర్రున తిరుగుతుంది.కొంచెం అర్థం అయినట్లు ఉంటుంది.ఇంకొంచెం అర్థం కావడం లేదు.డోలాయమానంలో ఉన్నాడు.ఇంక ఉండబట్టలేక అడుగుతున్నాడు.బావా!కృష్ణా!ఏంది స్వామీ నీవు చెప్పేది?ఒకసారి కర్మలను వదలి పెట్టు అంటావు.ఇంతలో కర్మానుష్ఠానం చెయ్యి అంటావు.అనుమానం వద్దు అంటావు.జ్ఞానం అంటావు.సాథన అంటావు.స్థిత ప్రజ్ఞత అంటావు.కాసేపట్లో రా!లేచి రా!అంటావు.అసలు నేను ఏమి చెయ్యాలో దిక్కుతోచడం లేదు.సరిగ్గా,స్పష్టంగా చెప్పు సఖా అని అంటున్నాడు అర్జునుడు.

తస్మాదజ్ఞాన సంభూతం

తస్మాదజ్ఞాన సంభూతం హృత్ స్థం జ్ఞానాసి నాత్మనః। ఛిత్త్వైనం సంశయం యోగ మాత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ భారత॥42॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।జ్ఞాన యోగము.. ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతా సూపనిషత్సు బ్రహ్మ విద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదే జ్ఞాన యోగో నామ చతుర్థోఽధ్యాయః... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి భరోసా ఇస్తున్నాడు.అర్జునా!సఖా!నీవు ఇంక దిగులు పడాల్సింది,అనుమానించాల్సింది ఏమీ లేదు.ధైర్యంగా లేచి,ముందుకు పో!ఎందుకంటే జ్ఞానమనేది వజ్రాయుథం లాంటిది అని చెప్పాను కదా!ఆ జ్ఞానమనే కరవాలంతో సందేహాలు అనే తుప్పలను,కంచెలను నరుక్కుంటూ పో!నీకు తిరుగులేదు.యోగాన్ని ఆశ్రయించు.అదే నీకు సరైన మార్గం చూపుతుంది.నిన్ను ఆపేవాడు ఎవ్వడూ లేడు!లే!కదలి రా! ఇట్లు ఉపనిషత్తులు,బ్రహ్మవిద్య,యోగశాస్త్రముగా పేరొందిన శ్రీకృష్ణార్జున సంవాద రూపమయిన భగవద్గీతలో జ్ఞానయోగమను నాలుగవ అధ్యాయము సమాప్తము..।

యోగ సన్న్యస్త కర్మాణం

యోగ సన్న్యస్త కర్మాణం జ్ఞానసంఛిన్న సంశయమ్। ఆత్మవంతం న కర్మాణి నిబధ్నంతి ధనంజయ॥41॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।జ్ఞాన యోగము.. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి తన మాటల వెనక ఉండే పరమార్థం వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!హే ధనంజయా!నేను మనిషికి అలసత్త్వం,అజ్ఞానం,అశ్రద్ధ,అనుమానం,అసహనం ఉండకూడదు అని చెప్పాను కదా!ఎందుకనుకుంటున్నావు?శ్రద్ధ,సహనం చాలా ముఖ్యం అని చెప్పాను కదా!ఇవన్నీ చెప్పేదానికి కారణం ఒక్కటే!మనం పరమార్థ జ్ఞానంతో కర్మలను తెలుసుకుంటాము,ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా ఆచరిస్తాము.బ్రహ్మ జ్ఞానంతో సంశయ నివృత్తి చేసుకుంటాము.అట్లా చేసుకుంటే మానవుడిని ఎలాంటి కర్మలు కూడా బంధించ లేవు.

అజ్ఞ శ్చాశ్రద్ధధానశ్చ

అజ్ఞశ్చా శ్రద్ధధానశ్చ సంశయాత్మా వినశ్యతి। నాయం లోకోఽస్తిన పరో న సుఖం సంశయాత్మనః॥40॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఏ ఏపనులకు దూరంగా ఉండాలో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!మిత్రమా!ఇప్పుడు నీకు శ్రద్ధ,సహనాలతో జ్ఞానాన్ని సంపాదించవచ్చని చెప్పాను కదా!అట్లాగే మనం వేటి వేటికి దూరంగా ఉండాలో కూడా ప్రస్తావించుకుందాము.శ్రద్ధ,జ్ఞానము లేని వాడిని ఎవరూ బాగుపరచలేరు.అట్లాగే సందేహాలతో ఉక్కిరి బిక్కిరి అయ్యేవాడు,అసలు నమ్మకమనేదే లేని వాడు జీవితంలో ఏమీ సాథించలేడు.ఇంక వాళ్ళు చెడిపోకుండా,ఏమవుతారు,చెప్పు?అన్నీటికీ అనుమానం పెనుభూతమై రెంటికీ చెడ్డ రేవడి అవుతాడు.ఇట్లా ఇహంలో ప్రశాంతంగా ఉండలేడు.అటు పరంలో ఏమీ సాథించుకోలేడు.కాబట్టి ఓ అర్జునా!నీవు అశ్రద్ధ,అజ్ఞానం,అనుమానాలని దరిదాపుల్లోకి కూడా నీ జీవితంలోకి తీసుకురాకు.

శ్రద్ధావాన్ లభతే జ్ఞానం

శ్రద్ధావాన్ లభతే జ్ఞానం తత్పర స్సంయతేంద్రియః। జ్ఞానం లబ్ధ్వా పరాం శాంతి మచిరేణాధి గచ్ఛతి॥39॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।।జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడి బుర్రలోకి తను చెప్పేది బాగా నిక్షిప్తం కావాలని పదే పదే చెబుతున్నాడు.అర్జునా!సఖా!నేను నీకు ఏమి చెప్పాను?ముందర ఇంద్రియాలను నిగ్రహించుకోవాలి అనే కదా!ఆ తరువాత ఏకాగ్ర చిత్తం సాధించాలి.అది ఎట్లా అంటావా?శ్రద్ధ,సహనాలతో ఏకగ్ర సాథన చేయవచ్చు.అంటే మనసు పట్టు తప్పకూడదు.ఒకే విషయం పైన దృష్టి పెట్టి,దానిని కైవశం చేసుకోవాలి.అలా చేసేవాడు జ్ఞానాన్ని పొందగలుగుతాడు.జ్ఞానాన్ని పొందిన కొద్ది కాలంలోనే మోక్షాన్నీ పొందగలుగుతాడు.ఎందుకంటే ఇవన్నీ ఒకదానితో ఇంకొకటి ముడిబడి ఉంటాయి.ఒక ముడి విప్పగలిగితే,ఇంకో ముడి సులభంగా విప్పవచ్చు.మొదలు పెట్టక ముందే గందరగోళంగా,మొదలు,కొస అర్థం కావడం లేదు అనిపిస్తుంది.అంటే నీకు ఏమనిపిస్తుంది?సహనము,దీక్ష,పట్టుదల,జిజ్ఞాస ఉంటే ఏమైనా సాథించ వచ్చు అనే కదా!

న హి జ్ఞానేన సదృశం

న హి జ్ఞానేన సదృశం పవిత్ర మిహ విద్యతే। తత్స్వయం యోగ సంసిద్ధః కాలేనాత్మని విందతి॥38॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఖచ్ఛితంగా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!హే పార్థా!నువ్వు ఎక్కడెక్కడన్నా తిరుగు.ఏ ఏ సిద్ధాంతాలు అన్నా ముందర పెట్టు.కానీ చివరకు మిగిలే జవాబు ఒక్కటే!అదే జ్ఞానము!జ్ఞానాన్ని మించినది,శక్తివంతమయినది,బలమయినది ఈ సృష్టిలో ఇంక వేరే ఏమీ లేదు.కర్మ యోగ సిద్ధిని పొందాలి మనము ముందర.అది మన గుప్పిటలో ఉంటే కాలక్రమాన ఆ జ్ఞానమనేది మనకు మనకే తెలుస్తుంది.ఏ పుణ్య తీర్థాలకు పో అఖ్ఖర లేదు,ఏ పుణ్య నదులలో ముణగక్కర లేదు.

యథైధాంసి సమిద్ధోఽగ్ని

యథైధాంసి సమిద్ధోఽగ్ని ర్భస్మసా త్కురుతేఽర్జున। జ్ఞానాగ్ని స్సర్వకర్మాణి భస్మసా త్కురుతే తథా॥37॥4॥శ్రీమద్భగవద్గీత...జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఇంకా వివరిస్తున్నాడు.ఓ అర్జునా!హే పాండవ మథ్యమా!నీకు ఇంకా సులభంగా అర్థం అయ్యేటట్లు చెబుతాను.అగ్ని,అదే నిప్పు కట్టెలకంటుకుంటే ఏమవుతుంది?కట్టెలన్నీ కాలిపోతాయి కదా!ఒట్టి బూడిద మిగులుతుంది.అంతే కదా!ఇక్కడ కూడా అచ్ఛం అలాగే జరుగుతుంది.మనం చేసే కర్మలు,పాప కర్మలు అన్నీ కూడా జ్ఞానం అనే అగ్నిలో కాలి,భస్మం అయిపోతాయి.మనం స్వచ్ఛంగా బయటపడగలతాము.ఆ జ్ఞానాన్ని మనం వజ్రాయుథం లాగా మలుచుకుని జీవన సమరంలో విజయం పొంది,ముక్తి పొందగలము.

అపి చేదసి పాపేభ్య

అపి చేదసి పాపేభ్య స్సర్వేభ్య పాపకృత్తమః। సర్వం జ్ఞాన ప్లవేనైవ వృజినం సంతరిష్యసి॥36॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...జ్ఞాన యోగము.. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి మర్మం అంతా అరటి పండు ఒలిచి నోట్లో పెట్టినంత సులభతరంగా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!మనిషి అన్న తరువాత తప్పులూ,పాపాలూ,పాప కర్మలు చేయకుండా ఉండలేడు.అలా చేసే దానికి కారణాలు చాలా ఉండవచ్చు.అందులో అజ్ఞానం,అహంభావం ముఖ్యమయిన కారణాలు అయి ఉంటాయి.నేను నీకు ఇదే చెబుతున్నాను.నువ్వు ఎంత పాపాత్ముడవు అయినప్పటికీ జ్ఞానమనే తెప్ప సహాయం తీసుకోవాలి.అలా జ్ఞాన మార్గాన్ని ఎన్నుకుంటే ఆ పాప సాగరాన్ని అవలీలగా దాటగలవు.లేక పోతే ఎక్కడికక్కడ మోహం,కామం,క్రోథం,లోభం,మదము..ఇలా అన్ని దుర్గుణాలూ సుడి గుండాల లాగా మనల్ని ఉక్కిరి బిక్కిరి చేసి,నిర్వీర్యులను చేస్తాయి.కాబట్టి వీటిని పటాపంచలు చేసే మంత్ర దండం,జ్ఞానము,మన చేతిలో ఉంచుకోవాలి.

యద్ జ్ఞాత్వా న పునర్మోహం

యద్ జ్ఞాత్వా న పునర్మోహం ఏవం యాస్యసి పాండవ। యేన భూతాన్య శేషేణ ద్రక్శ్య స్యాత్మ న్యథో మయి॥35॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి జ్ఞాన సముపార్జన ఎంత లాభదాయకమో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!హే పాండవా!నేను ఇదంతా నీకు అనవసరంగా చెప్పడం లేదు.ఒక మనిషి జ్ఞానం సంపాదించుకోవడం అనేది చాలా ముఖ్యమయిన విషయం.ఎందుకంటే జ్ఞానం ఉన్నవాడు మోహంలో పడడు.మోహం,లోభం,కామం...ఇలా తప్పుదారిలో నడవడు.నీవు నా లాగానే సమస్తాన్నీ నీలోనే చూసుకుంటావు.ఎందుకో చెప్పనా!మన ఆత్మ ఆ పరమాత్మలో భాగమే!అంటే నీవే దేవుడు,నీలోనే దేవుడు,నీ చుట్టూరా దేవుడు.అంటే అంతా అవినాభావ సంబంథం.అంతా ఒక్కటే!మనం గ్రహించాలి అంతే!

తద్విద్ధి ప్రణిపాతేన

తద్విద్ధి ప్రణిపాతేన పరిప్రశ్నేన సేవయా। ఉపదేక్ష్యంతి తే జ్ఞానం జ్ఞానిన స్తత్త్వ దర్శినః॥34॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అణకువ,జ్ఞాన సముపార్జనల గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!అంతా నాకే తెలుసు అనే అహంభావం ముందర వీడాలి మనం.జ్ఞానం అనేది ఆషామాషీగా రాదు.మనం అంటుంటాం కదా అన్నీ ఉన్న ఆకు అణిగి మణిగి ఉంటుంది,ఏమీ లేని ఆకు ఎగెరెగిరి పడుతుంది అని.అలానే ఇక్కడ కూడా.తాత్త్వికులు,జ్ఞానయోగులు ఎక్కడున్నారు,ఎలా ఉన్నారు అని కూడా తెలియదు.మనం ఏమో ఉప్పుకప్పురంబు పద్యం నోటికి రాగానే కన్నూ మిన్నూ గానకుండా ఉంటాము.మనమే పెద్ద విజ్ఞాన గని ,ఘనాపాటి అనుకుంటాము.కాబట్టి మొట్ట మొదట అహం వదిలేయాలి.తాత్త్వికులు,జ్ఞానులు దగ్గరకు వినయంగా వెళ్ళాలి.వాళ్ళను మంచిగా సేవించీ,ప్రార్థించీ,వారి మన్నన పొంది జ్ఞానం సంపాదించుకోవాలి.

శ్రేయాన్ ద్రవ్య మయాద్యజ్ఞాత్

శ్రేయాన్ ద్రవ్య మయాద్యజ్ఞాత్ జ్ఞానయజ్ఞః పరంతప। సర్వం కర్మాఖిలం పార్థ జ్ఞానే పరిసమాప్యతే॥33॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి జ్ఞానం యొక్క ప్రాముఖ్యత వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!ఓ పార్థా!యజ్ఞాలు ద్రవ్యపరమయినవి,జ్ఞానపరమయ్నవి ఉన్నాయి కదా!నేను చెబుతున్నాను విను.ఓ పరంతపా!ఎప్పుడూ ద్రవ్య యజ్ఞం కంటే జ్ఞాన యజ్ఞమే శ్రేష్టమయినది.ఎందుకంటావా?ఎందుకంటే అన్ని కర్మలు కూడా జ్ఞానమందే సమాప్తిపొందుతాయి.ప్రతి ప్రశ్నకూ ఒక పరిష్కారము ఉంటుంది.ఆ పరిష్కారానికి మార్గము చూపేదే జ్ఞానము.అంటే జ్ఞానము లేకపోతే ప్రశ్న ప్రశ్నగానే మిగిలిపోతుంది.లేక పోతే అసలు ప్రశ్నే పుట్టదు.మనలో సత్యం తెలుసుకోవాలనే పిపాస ఉంటేనే కదా ప్రశ్న మొదలయ్యేది.ప్రశ్న మదిలో మెదిలితేనే కదా పరిష్కారం కోసం తపన మొదలయ్యేది.ఆ అన్వేషణకు ముగింపు జ్ఞానోదయంతోనే కదా మనకు దక్కేది.కాబట్టి జ్ఞాన సముపార్జన చాలా ముఖ్యము.

ఏవం బహువిధా యజ్ఞా

ఏవం బహువిధా యజ్ఞా వితతా బ్రహ్మణో ముఖే। కర్మజా న్విద్ధి తాన్ సర్వా నేవం జ్ఞాత్వా విమోక్ష్యసే॥32॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి వివరిస్తున్నాడు.అర్జునా!నీకు అన్ని రకాల యాగాలు,యోగాలు గురించి చెప్పాను కదా!ఈ రకంగా చాలా యజ్ఞ కర్మలు వేదాలలో చెప్పబడి ఉన్నాయి.అవి అన్నీ రకరకాల మానసిక,శారీరకమయమయిన కర్మాశ్రితాలే!ఈ విషయం తెలుసుకుని,సమగ్రంగా ఆచరణలో పెడితే నీవు మోక్షగామివి అవుతావు.

యజ్ఞ శిష్టా మృత భుజో

యజ్ఞ శిష్టా మృత భుజో యాంతి బ్రహ్మ సనాతనమ్। నాయం లోకోఽస్త్యయజ్ఞస్య కుతోఽన్యః కురుసత్తమ॥31॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి యాగము,యజ్ఞము చేయడమనేది మన జీవితాలకు ఎంత ప్రాముఖ్యమో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఓ కురుసత్తమా!ఇంత దీర్ఘంగా,ఇందాకటి నుంచి నేను యాగము,యజ్ఞము గురించి ఎందుకు చెబుతున్నానో అర్థం అవుతుందా?ఎందుకంటే యజ్ఞ శేషము అమృతము లాంటిది.దానిని పొందిన వారు,అనుభవించినవారు శాశ్వత బ్రహ్మను పొందుతారు.అదేమీ చిన్నా,చితకా విషయం కాదు.లేనిపోని తలకాయ నొప్పి నాకెందుకులే స్వామీ!నాకు ఈ యజ్ఞాలు,యగాలు అవసరం లేదు అనుకునే వారు కూడా ఉంటారు.కానీ వారి పరిస్థితి ఎలా ఉంటుందో చెబుతాను,విను.వాడికి ఇహ లోకమే శూన్యం.అంటే పెద్ద సున్నా!ఇక్కడికే పనికిరాకపోతే,ఇంక పరలోకము ఎక్కడుంటుంది?కూపస్థ మండూకంలాగ,చిన్ని నా పొట్టకు శ్రీరామరక్ష అనుకుంటూ బతకాల్సిందే!అంతే కదా!బావిలో కప్పకు బాహ్య ప్రపంచం గురించి ఏమి తెలుస్తుంది?దాని దృష్టిలో ఆ బావే బ్రహ్మాండం!అదే స్వర్గం!అదే నరకం!

అపరే నియతాహారాః

అపరే నియతాహారాః ప్రాణాన్ ప్రాణేషు జుహ్వతి। సర్వేఽప్యేతే యజ్ఞవిదో యజ్ఞక్షపిత కల్మషాః॥30॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి వివిథ రకాల హోమాల గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఇప్పటి వరకూ నీకు నేను ఎన్ని రకాల హోమాల గురించి చెప్పాను కదా!ఆఖరుగా ఇంకొక్క హోమం గురించి చెబుతాను.ఇక్కడ నియమితమయిన ఆహారపరులుగా ఉండాలి.ఆ స్థితిలో ప్రాణాలను ప్రాణంలోనే హోమం చేస్తారు.అంటే ఊపిరి బిగబట్టి ప్రాణాయామం చేసినా,నియమిత ఆహారంతో ప్రాణాలను ప్రాణంలోనే హోమం చేసినా,ఇంద్రియ నిగ్రహమనే అగ్నిలో హోమం చేసినా....ఎవరు ఏ రకంగా వారి వారికి తగినట్లు చేసినా,వాళ్ళందరి ఉద్దేశం ఒక్కటే!వారి వారి యజ్ఞాలు,యాగాలు,హోమాల ద్వారా పాప ప్రక్షాళన చేసుకోవాలనుకుంటున్నారు.మనసు,శరీరం నిర్మలం,స్వచ్ఛం అయినప్పుడు భగవంతుడికి దగ్గర అవుతాము అని నమ్ముతున్నారు.అది నిజం కూడా!అందుకనే ఎంత కఠినమయిన ప్రక్రియలు అయినా ఇష్టంగా,నిష్టగా,మనసు పెట్టి అవలంబిస్తున్నారు.

అపానే జుహ్వతి ప్రాణం

అపానే జుహ్వతి ప్రాణం ప్రాణేఽపానం తథాపరే। ప్రాణాపాన గతీ రుద్ధ్వా ప్రాణాయామ పరాయణాః॥29॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి యాగాలలో రకాలు చెబుతుంటే నోరెళ్ళ బెట్టి వింటున్నాడు.అంతా క్రొత్తగా ఉంది.శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో ఇలా అంటున్నాడు.అర్జునా!మిత్రమా!ఇప్పుడు నీకు ఎన్ని రకాల యజ్ఞాల గురించి చెప్పాను ఒకసారి నెమరు వేసుకుందాము.బ్రహ్మైక భావంతో ఆత్మను ఆత్మయందే హోమం చేయడం ఒక రకం.ఇంకొకటి ఇంద్రియ నిగ్రహం అనే అగ్నిలో హోమం చేయడం.విషయాలను ఇంద్రియాలనే అగ్నిలో హోమం చేయడం.ప్రాణ వ్యాపారాలను జ్ఞాన జ్వలితమయిన ఆత్మ నిగ్రహం అనే అగ్నిలో హోమం చేయడం.ద్రవ్య రూపమయిన యాగం,వ్రత రూపమయిన తపో యజ్ఞం,ప్రాణాయామ పరమయిన యోగ యజ్ఞం,వేదాభ్యాసాది స్వాధ్యాయ యజ్ఞం. ఇన్ని రకాలు చెప్పుకున్నాము కదా,పార్థా!ఇవి కాక ఇంకా చాలా రకాలు ఉన్నాయి.కొందరు వాయు గమనాలను నిరోథించి,అపానంలో ప్రాణాన్నీ,ప్రాణంలో అపానాన్నీ హోమం చేస్తారు.అంటే ఏమీ లేదు అర్జునా.మనం పీల్చే గాలి,వదిలే గాలిని నియంత్రించడం.మన చెప్పు చేతల్లో పెట్టుకోవడం. మనం ఊపిరితిత్తులలోకి గాలిని పీల్చుకుంటాము కదా,దానిని పూరకము అని అంటారు.గాలిని వదిలి పెట్టే ప్రక్రియను రేచకము అని అంటారు.లోపలికి పీల్చిన గాలిని అలానే నిలిపి పెట్టడాన్ని అంతర కుంభకము అని అంటారు.గాలిని వదిలి వేసిన తరువాత ఊపిరి తిత్తులను అలా ఖాళీగా ఉంచే ప్రక్రియను బాహ్య కుంభకము అని అంటారు.ఇదంతా సాథనతోనే సమకూరుతుంది.

ద్రవ్య యజ్ఞా స్తపోయజ్ఞా

ద్రవ్య యజ్ఞా స్తపోయజ్ఞా యోగయజ్ఞా స్తథాఽపరే। స్వాధ్యాయ జ్ఞాన యజ్ఞాశ్చ యతయ స్సంశితవ్రతాః॥28॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ప్రతి చిన్న విషయము కూడా సవివరంగా చెబుతున్నాడు.అర్జునా!పాండవ మధ్యమా!ఈ యాగాలూ,యజ్ఞాలూ అన్నీ ఒక్కటేగా ఉండవు.మనిషి మనిషికీ తనకు తగిన పరిమితులూ,పరిస్థితులూ,ఆలోచనా విథానమూ,పరిపక్వత పరిమాణం,మానసిక,శారీరిక స్థితి...ఇలా చాలా విషయాలు పరిగణలోకి ఉంటాయి.కాబట్టి వాటన్నిటికీ తగినట్లుగా యజ్ఞ యాగాదులు చాలా రకాలుగా ఉంటాయి. కొందరు ద్రవ్య రూపమయిన యాగాన్ని అనుసరిస్తారు.ఇంకొందరు వ్రత రూపమయిన తపో యజ్ఞాన్ని అవలంబిస్తారు.మరి ఇంకొకరు ప్రాణాయామ పరమయిన యోగయజ్ఞాన్ని పాటిస్తారు.మరి ఇంకొక వర్గము వేదాభ్యాసాది స్వాధ్యాయ యజ్ఞాన్ని వాడుకలో పెడతారు. ఈ యజ్ఞాలు,యాగాలు ఎన్ని,ఏ రకంగా చేసినా వాటి ఆంతర్యం భగవంతునిలో మమేకం కావటమే!

సర్వాణీంద్రియ కర్మాణి

సర్వాణీంద్రియ కర్మాణి ప్రాణకర్మాణి చాపరే। ఆత్మ సంయమ యోగాగ్నౌ జుహ్వతి జ్ఞానదీపితే॥27॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఒక దానికి మించిన ఇంకొక సమర్పణ గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!కిరీటీ!ఇప్పుడు నీకు నేను కొన్ని రకాల సమర్పణల గురించి చెప్పాను కదా!ఏంది,చెప్పు?ఒకటి...ఆత్మను ఆత్మతో హోమం చేయడం.రెండవది...ఇంద్రియ నిగ్రహంలో హోమం చేయడం.మూడవది...విషయాలను ఇంద్రియాలనే అగ్నిలో హోమం చేయడం. ఇంకొక వర్గం ఉంది.వాళ్ళేమి చేస్తారో,చెప్పేదా?వాళ్ళు ప్రాణ వ్యాపారాలన్నిటినీ జ్ఞాన జ్వలితమయిన ఆత్మ నిగ్రహమనే అగ్నిలో హోమం చేస్తున్నారు.ఇప్పుడు అర్థం అవుతుందా,మనము ఎక్కడ ఉన్నామో?ఆ స్థితి చేరాలంటే ఏంచేయాలో?

శ్రోఁత్రాదీ నీంద్రియాణి

శ్రోఁత్రాదీ నీంద్రియాణ్యన్యే సంయమాగ్నిషు జుహ్వతి। శబ్దాదీ న్విషయానన్య ఇంద్రియాగ్నిషు జుహ్వతి॥26॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి హోమాలు ఎన్ని రకాలుగా చేయవచ్చో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!పార్థా!హోమం అంటే మాములుగా మనం ఏమనుకుంటాము?హోమగుండం చుట్టూ ఋత్విక్కులు కూర్చుని మంత్రోచ్ఛారణ చేస్తూ,హోమగుండంలో మూలికలు వేస్తూ,నెయ్యి వేస్తూ హోమాగ్ని రగులుతుండేలా చేస్తుంటారు.ఇది కాకుండా వేరే రకమైన హోమాలు కూడా ఉన్నాయి.అందులో ఇందాక నేను చెప్పాను కదా ఆత్మను ఆత్మయందే హోమం చేయటం!ఇంకొంత మంది ఇంద్రియ నిగ్రహమనే అగ్నిలో హోమం చేస్తారు.మరి ఇంకొందరు విషయాలను ఇంద్రియాలనే అగ్నిలో హోమం చేస్తారు. ఇలా ఎవరు ఏ రకంగా చేసినా అంతిమ లక్ష్యం ఒక్కటే!కోరికలు ఉండకూడదు.ప్రతిఫలం ఆశించకూడదు.మన ధర్మం మనం ఆచరించాలి.అంతే!

దైవమే వాపరే యజ్ఞం

దైవమే వాపరే యజ్ఞం యోగినః పర్యుపాసతే। బ్రహ్మగ్నా వపరే యజ్ఞం యజ్ఞేనై వోపజుహ్వతి॥25॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత....జ్ఞాన యోగము.... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి సమర్పణ గురించి చెబుతున్నాడు.అర్జునా!మనలో కొంత మంది దేవతలను తృప్తి పరిచేదానికి యజ్ఞాలు చేస్తారు.సామాన్యంగా అలాంటివి అన్నీ ఆయా దేవతలను సంతృప్తి పరచి,వాళ్ళ ద్వారా లాభం పొందాలనుకునే ప్రక్రియలు.కానీ అసలు సిసలు సమర్పణ అంటే ఏందో చెబుతాను,విను.ఇందాక నేను చెప్పాను కదా ఈ సృష్ఠి అంతా బ్రహ్మమయము అని.ఆ బ్రహ్మైక భావనతో కొందరు ఉంటారు.వారికి యజ్ఞశాలలు అఖ్ఖరలేదు.యజ్ఞ గుండాలు,సామగ్రి అఖ్ఖరలేదు.మంత్ర పఠనానికి తోడు ఋత్విక్కులు అక్కరలేదు.వారు నిత్యము,సత్యము అయిన సర్వవ్యాపకుడిని బ్రహ్మైక భావంతో ఆత్మను ఆత్మయందే హవిస్సులాగ ఉపయోగించి హోమం చేసి,ఆత్మార్పణం చేసుకుంటారు. అసలు అక్కడ నువ్వే నేను,నేనే నువ్వు అనే భావన.నేనే నేను కానప్పుడు నువ్వు నేను ఎలా అవుతాను?అంటే అంతా మిథ్యే కదా!అంటే నీ,నా అంటూ ఏమీ లేదు.అంతా శూన్యమే!అంతా ఫలభరితమే!అంతా కలిసిపోయింది.దేనినుంచీ దేనినీ విడదీయలేము.

బ్రహ్మార్పణం బ్రహ్మహవిః

బ్రహ్మార్పణం బ్రహ్మహవిః బ్రహ్మాగ్నౌ బ్రహ్మణా హుతమ్। బ్రహ్మైవ తేన గంతవ్యం బ్రహ్మ కర్మ సమాధినా॥24॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।।జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి అంతా బ్రహ్మమయం అని చెబుతున్నాడు.అర్జునా!బ్రహ్మము అంటే అత్యున్నతమయిన శక్తి.దానికి ఒక శరీరం అంటూ ఏమీలేదు.ఈ సర్వజగత్తునీ కమ్ముకుని,నిర్దేశిస్తూ ఉంటుంది.దానినుంచి మనము దేనినీ విడదీయలేను.ఒకరకంగా చెప్పాలంటే అదే అద్వైతము .అది నిజము.అది శాశ్వతము.అది సృష్టికి మూలాథారం.అది లేని చోటు అంటూ ఏమీలేదు. అందుకే చెబుతున్నాను.సృక్ సువాదులు బ్రహ్మ.అంటే యజ్ఞ గుండంలో నెయ్యి వేసేదానికి వాడే గరిటలు,మిగిలిన సామానులు అని అర్థం.హోమంలో వేసేదానికి వాడే ద్రవ్యాలు బ్రహ్మ.అగ్ని బ్రహ్మ.ఆహుతి ఇచ్చేవాడు బ్రహ్మ.మనం అంత సమర్పించేదీ బ్రహ్మకే.అంటే ఇచ్చే వస్తువులు,వాడే వస్తువులు,ఇచ్చేవాడు,పుచ్చుకునేవాడు అందరూ బ్రహ్మలే!అంటే సర్వం బ్రహ్మమయం.ఈ విషయం తెలుసుకున్నవాడు బ్రహ్మత్వాన్ని పొందకుండా ఎలా ఉంటాడు చెప్పు. అంటే ఆత్మ,పరమాత్మ ఒక్కటే అనే అవగాహన అనివార్యం,అవసరం!

గత సంగస్య ముక్తస్య

గత సంగస్య ముక్తస్య జ్ఞానావస్థిత చేతసః। యజ్ఞా యా చరతః కర్మసమగ్రం ప్రవిలీయతే॥23॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు తిప్పి తిప్పి ఒకటే విషయం చెబుతున్నాడు.అది అవసరము కూడా!ఎందుకంటే మనవి బుర్రలు బాగానే పని చేస్తాయి.కానీ నిజంగా బుర్రలోకి,నరనరాల్లోకి ఒక విషయం జీర్ణించుకుని పోవాలంటే ఒక సారి కని,ఒక సారి విని,ఇంకొక సారి ఒప్పచెబితే సరిపోదు.పదే పదే వినాలి.పదే పదే మననం చేసుకోవాలి.పదే పదే అర్థం చేసుకోవాలి.సమన్వయం చేసుకోవాలి.అప్పుడు ఆచరణలోకి వస్తుంది.ఎప్పుడు కూడా ఇట్టా వచ్చేది అట్టానే పోతుంది.గల గల పారే నీరు భూమి లోకి పూర్తిగా,లోతుగా ఇంకదు.చుక్క, చుక్క,చుక్కకు చుక్క చిన్నగా పడుతుంటే నేల బాగా,లోతుగా తడుస్తుంది.ఆ తడి ఎక్కువ సేపు కూడా నిలుస్తుంది.పై పై పొరల్లో ఉండేది తొందరగా ఆవిరి అయిపోతుంది. అందుకే శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో అంటున్నాడు.అర్జునా!మిత్రమా!మానవుడు ఫలాపేక్షను విడవాలి.బ్రహ్మ జ్ఞాన నిష్ఠాపరుడు కావాలి.ఈశ్వరుని తృప్తికి,ప్రీతికి మటుకే యజ్ఞాలు,యాగాది కర్మానుష్ఠాలు చేయాలి.ఏ కోశానా మమ,అహం అనే భావన ఇసుమంతైనా ఉండకూడదు.అట్లా కర్మలు చేస్తే పూర్వ కర్మలు కూడా నశిస్తాయి.అట్లాంటిది ప్రస్తుత కర్మలు అతనిని బంథించలేవు.అతను కడిగిన ముత్యంలాగ స్వచ్ఛం అయి తీరతాడు.

యదృచ్ఛా లాభ సంతుష్టో

యదృచ్ఛా లాభ సంతుష్టో ద్వంద్వాతీతో విమత్సరః। సమ సిద్థావ సిద్థౌచ కృత్వాపి న నిబధ్యతే॥22॥4॥ శ్రీమద్భగవగ్గీత...జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి మనము ఎలా ఉండాలో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!ఇందాకటి నుంచి నేను నీకు మనిషి ఎలా ఉండాలో చెబుతున్నాను.అదే ఇంకొంచెం వివరంగా చెబుతాను.మనము మనకున్న దానితో తృప్తి పడడం నేర్చుకోవాలి.ప్రతి దానికీ అసంతృప్తి,అనుమానం,అసహనం ఉండకుండా ఉండాలి.మనము అసూయ,ఈర్ష్య,పగ,ప్రతీకారాలను మరిచిపోవాలి.మనసులో కూడా మననం చేసుకోకూడదు.ఎందుకంటే ఈ మాత్సర్యంకి మూల కారణం అసంతృప్తి.మనకేదో అన్యాయం జరుగుతుందేమో అనే అనుమానం.మనకంటే ఎదుటివాడు మనకంటే ఎక్కువ సత్తా లేక పోయినా,మనకంటే బాగా వృద్ధిలోకి వస్తున్నాడేమో అనే శంక.వాడిని ఎలాగైనా పడగొట్టాలి,మనమే ముందుకు పోవాలి అనే పగ,ప్రతీకార్య చర్యలు,ఆబ,అత్యాశ.వీటన్నిటినీ తుడిచి పెట్టేయాలి.మనము మనము చేపట్టిన కార్యము,కర్మ సిద్ధించినా,సిద్ధించకపోయినా మనసు సమతుల్యంగా ఉండేలా సాథన చెయ్యాలి. అంటే,తనకు లభించిన దానితో తృప్తి పడేవాడు,శంకారహితుడు,మాత్సర్యం లేనివాడు,కార్యం సిద్ధించినా సిద్ధించకపోయినా సమాన బుద్ధి కలవాడు...ఏ కర్మలు చేసినా బంధాలు అనే చట్రంలో చిక్కుకోడు.తామరాకు మీద నీటి బొట్టు చందాన వెలిగిపోతుంటాడు.

నిరాశీ ర్యత చిత్తాత్మా

నిరాశీ ర్యత చిత్తాత్మా త్యక్త సర్వ పరిగ్రహః। శారీరం కేవలం కర్మ కుర్వన్నాప్నోతి కిల్బిషమ్॥21॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఎలా మనిషి తనను తాను ఉద్ధరించుకోవాలో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!సఖా!మనలో ఎవరైనా పాపకూపంలో ఇరుక్కోవాలి అనుకుంటామా?మన జీవితాలు భ్రష్టు పట్టి,నాశనం అయిపోవాలని కోరుకుంటామా?లేదు కదా!మరి అలాంటప్పుడు మనం ఏమి చెయ్యాలి?ఆ చెడు,దీన స్ధితికి రాకుండా ఉండాలంటే ఏమి చెయ్యాలి అనే ప్రణాళిక,అవగాహన ఉండాలి కదా!నేను చెబుతాను,విను. మనము తృష్ణ,అదే కోరికలు లేకుండా ఉండాలి.మనసునూ,ఇంద్రియాలను మన చెప్పు చేతల్లో పెట్టుకోవాలి.అంటే ఇంద్రియ నిగ్రహం కావాలి.దత్తికి పోయి కనిపించిందంతా చేజిక్కించుకోవటం కాదు,అతి తక్కువలో మన జీవనం కొనసాగించగల్గేటంత సమకూర్చుకుంటే చాలు.ఈ మూడు సూత్రాలూ తు.చ.తప్పకుండా పాటిస్తే మనిషి పాప కూపంలో చిక్కుకోడు.లేకపోతే అథఃపాతాళానికి జారిపోతాడు.ఇది నేను భయపెట్టేదానికి నీకు చెప్పడం లేదు.మంచి మాటలు విని,ఆచరణలో పెట్టకపోతే ఏమి జరుగుతుందో హెచ్చరిస్తున్నాను.అంతే!

త్యక్త్వా కర్మఫలాసంగం

త్యక్త్వా కర్మఫలాసంగం నిత్య తృప్తో నిరాశ్రయః। కర్మ ణ్యభి ప్రవృత్తోఽపి నైవ కించిత్ కరోతి సః॥20॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో కర్మలు ఎలా చెయ్యాలో చెబుతున్నాడు.అర్జునా!మనము ముందర కర్మలను ఎలాంటి ఫలితం ఆశించకుండా చేయాలి.ఎప్పుడూ అసంతృప్తిని దరిదాపుల్లోనికి రానివ్వకూడదు.మనము దేనికోసమూ ఒకరి పైన ఆథార పడకూడదు.అంటే ఉన్నదాంతో తృప్తి పడాలి.ఇలాంటి మనో వికాసంతో ఉన్నవాడు కర్మలు చేసినా,చేయనట్లే లెఖ్ఖ.అంటే కర్మల మంచి చెడ్డలు తనకు అంటవు.వాటన్నిటికీ అతీతం అతను.కాబట్టి మనము ఫలాపేక్షలేని నిత్యతృప్తుడు,నిరాశ్రయుడు లాగ ఉండాలి.

యస్య సర్వే సమారంభాః

యస్య సర్వే సమారంభాః కామసంకల్ప వర్జితాః। జ్ఞానాగ్ని దగ్ధ కర్మాణం తమాహుః పండితం బుధాః॥19॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత..।జ్ఞాన యోగము... శ్రీకృష్ణుడు చిన్నగా పండితుడు అంటే ఎవడు అనే విషయానికి వచ్చాడు.శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో ఇలా అంటున్నాడు. అర్జునా!నేను ఇప్పుడే నీకు చెప్పాను కదా,కర్మ,అకర్మ,వికర్మలగురించి తెలుసుకోవాలని.ఇక్కడ సరిగ్గా అసలు సిసలు పండితుడు ఎవరో తెలుస్తుంది.మనము ఫలాపేక్ష రహితంగా ఉండాలి.నేను,అంతా నేనే,అంతా నాదే,నేనే కర్తను అనే అహంకారాన్ని వదులుకోవాలి.ఈ కర్తృత్వాహంకారం చాలా చెడ్డది.కాళ్ళు నేల మీద నిలువనీయదు.కళ్ళు నేలవైపు కాకుండా ఆకాశం వైపు చూసేలా చేస్తుంది.మన పతనానికి అదే బీజము.ఈ అహంకారాలన్నిటినీ భస్మం చేసే ఆయుథం ఒకటి ఉంది.అదే జ్ఞానాగ్ని.అలాంటి జ్ఞానం ఉన్నవాడు ఎప్పుడూ ప్రక్క దోవలు పట్టడు.అతడే అసలైన పండితుడు.

కర్మణ్య కర్మ యః పశ్యేత్

కర్మణ్య కర్మ యః పశ్యే దకర్మణి చ కర్మ యః। స బుద్థిమాన్ మనుష్యేషు స యుక్తః కృత్స్నకర్మకృత్॥18॥4॥ శ్రీమద్భగవద్గీత...జ్ఞాన యోగము.. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి సారం బోథిస్తున్నాడు.అర్జునా!పార్థా!ఈ ప్రకృతి ఎలా చూస్తే అలా కనిపిస్తుంది.ఎలా చూడాలో అనేది మనము తెలుసుకోవాలి.నేను చెప్పే కర్మ,అకర్మ,వికర్మలను అన్నిటినీ ఒకేసారి కూలంకషంగా అధ్యయనం చేస్తే ఒక విషయం బయట పడుతుంది.ఎవడైతే కర్మలలో అకర్మలను చూస్తాడో,అకర్మలలో కర్మలను చూస్తాడో వాడే బుద్ధిమంతుడు.వాడు సర్వ కర్మలనూ ఆచరించినట్లు లెఖ్ఖ.శూన్యంలోనుంచి పుట్టింది మళ్ళీ శూన్యంలోకి చేరుతుంది.అంత మాత్రానికి ఇదంతా తెలుసుకోవడం ఎందుకు అనుకుంటున్నావా?కొలిమిలో కాల్చి సమ్మెటతో కొడితేగానీ ఇనుము సాగదు.బంగారం సుందరమయిన ఆభూషణం కాదు.మన ఆత్మలో మథనం మొదలుకావాలి.అంతా మాయ అని తెలుసుకునేదానికి ముందర అన్నిటిలో నుంచీ ప్రయాణం కొనసాగించాలి కదా!